ତତଃ ସଂଶଯମ୍ ଆପନ୍ନାସ୍ ତାରାମ୍ ଊଚୁଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ସୁତଃ କସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯାଥ ବୃହସ୍ପତେଃ
ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ି ତାରାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ସତ୍ୟ କହ, ଏହି ପୁଅ କାହାର? ସୋମର, କିମ୍ବା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର?'
ପୃଚ୍ଛ୍ଯମାନା ଯଦା ଦେଵୈର୍ ନାହ ସା ଵିବୁଧାନ୍ କିଲ ତଦା ତାଂ ଶପ୍ତୁମ୍ ଆରବ୍ଧଃ କୁମାରୋ ଦସ୍ଯୁହନ୍ତମଃ
ଦେବତାମାନେ ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦୁଷ୍ଟଦଳନ କୁମାର ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତଂ ନିଵାର୍ଯ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତାରାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଂଶଯମ୍ ଯଦ୍ ଅତ୍ର ତଥ୍ଯଂ ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ତାରେ କସ୍ଯ ସୁତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯମ୍
ତାକୁ ରୋକି ବ୍ରହ୍ମା ତାରାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏଠି ସତ୍ୟ କଥା କହ, ତାରା, ଏହି ପୁଅ କାହାର?'
ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ସା ତଂ ସୋମସ୍ଯେତି ପିତାମହମ୍ ତଦା ତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଚାଘ୍ରାଯ ସୋମୋ ରାଜା ସୁତଂ ପ୍ରତି
ସେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ସୋମଙ୍କର ପୁଅ।' ତାପରେ ରାଜା ସୋମ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି ଖୁସି ହେଲେ।
ବୁଧ ଇତ୍ଯ୍ ଅକରୋନ୍ ନାମ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ଧୀମତଃ ପ୍ରତିକୂଲଂ ଚ ଗଗନେ ସମଭ୍ଯୁତ୍ତିଷ୍ଠତେ ବୁଧଃ
ସେ ଧୀର ଶିଶୁଙ୍କୁ 'ବୁଧ' ନାମ ଦେଲେ; ବୁଧ ଆକାଶରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ବିପରୀତ ଭାବେ ଉଦୟ ହୁଏ।
ଉତ୍ପାଦଯାମ୍ ଆସ ତଦା ପୁତ୍ରଂ ଵୈରାଜପୁତ୍ରିକମ୍ ତସ୍ଯାପତ୍ଯଂ ମହାତେଜା ବଭୂଵୈଲଃ ପୁରୂରଵାଃ
ତାପରେ ସେ ବୈରୋଚନାନ୍ଦିନୀ ଇଳାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ହେଲେ ପୁରୁରବା।
ଉର୍ଵଶ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ସପ୍ତ ମହାତ୍ମନଃ ଏତତ୍ ସୋମସ୍ଯ ଵୋ ଜନ୍ମ କୀର୍ତିତଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନମ୍
ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ନେଇ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଏଭଳି ଆପଣମାନେ ସୋମଙ୍କର ମହାନ ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣିଲେ।
ଵଂଶମ୍ ଅସ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ ଧନ୍ଯମ୍ ଆଯୁଷ୍ଯମ୍ ଆରୋଗ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସଂକଲ୍ପସାଧନମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ବଂଶାବଳୀ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହା ଧନ୍ୟତା, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଦେଇଥାଏ।
ସୋମସ୍ଯ ଜନ୍ମ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ପାପେଭ୍ଯୋ ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସୋମଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ, ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ବୁଧସ୍ଯ ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ପୁତ୍ରଃ ପୁରୂରଵାଃ ତେଜସ୍ଵୀ ଦାନଶୀଲଶ୍ ଚ ଯଜ୍ଵା ଵିପୁଲଦକ୍ଷିଣଃ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବୁଧଙ୍କର ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ ପୁରୁରବା ଥିଲେ, ଯିଏ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟ ଓ ବିଶାଳ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଵାଦୀ ପରାକ୍ରାନ୍ତଃ ଶତ୍ରୁଭିର୍ ଯୁଧି ଦୁର୍ଦମଃ ଆହର୍ତା ଚାଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞାନାଂ ଚ ମହୀପତିଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଥିଲେ, ଅପାର ସାହସ ଓ ବଳରେ ଅଜୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିନଥିଲେ। ସେ ନିୟମିତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ ଥିଲେ, ରାଜା।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ପୁଣ୍ଯମତିଃ ସମ୍ଯକ୍ସଂଵୃତମୈଥୁନଃ ଅତୀଵ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯଶସାପ୍ରତିମଃ ସଦା
ସେ ସତ୍ୟ କହୁଥିଲେ, ନିତ୍ୟ ଧର୍ମପରାୟଣ ଏବଂ ଶୁଭ ମନ ଥିଲା, ଜୀବନରେ ସଂଯମ ରଖିଥିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସଦା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା।
ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଂ ଶାନ୍ତଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍ ଉର୍ଵଶୀ ଵରଯାମ୍ ଆସ ହିତ୍ଵା ମାନଂ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଏହି ଶାନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ଉପଦେଷ୍ଟା, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାଜାଙ୍କୁ, ମହାନ ଯଶସ୍ବିନୀ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କ ଗର୍ବକୁ ଛାଡ଼ି ବରଣ କରିଥିଲେ।
ତଯା ସହାଵସଦ୍ ରାଜା ଦଶ ଵର୍ଷାଣି ପଞ୍ଚ ଚ ଷଟ୍ ପଞ୍ଚ ସପ୍ତ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ଦଶ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ରାଜା ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହ ଦଶ ବର୍ଷ, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ, ଛଅ ବର୍ଷ, ପୁଣି ପାଞ୍ଚ, ସାତ, ଆଠ, ଦଶ ଏବଂ ପୁଣି ଆଠ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଵନେ ଚୈତ୍ରରଥେ ରମ୍ଯେ ତଥା ମନ୍ଦାକିନୀତଟେ ଅଲକାଯାଂ ଵିଶାଲାଯାଂ ନନ୍ଦନେ ଚ ଵନୋତ୍ତମେ
ସେ ଚୈତ୍ରରଥର ଶୋଭାମୟ ଅରଣ୍ୟରେ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀର କୂଳରେ, ବିଶାଳ ଅଳକାନଗରରେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ନନ୍ଦନବନରେ ବସିଥିଲେ।
ଉତ୍ତରାନ୍ ସ କୁରୂନ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ମନୋରମଫଲଦ୍ରୁମାନ୍ ଗନ୍ଧମାଦନପାଦେଷୁ ମେରୁଶୃଙ୍ଗେ ତଥୋତ୍ତରେ
ସେ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମନୋହର ଫଳ ଗଛ ଥିଲା, ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶରେ ଏବଂ ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଶିଖରରେ ବସିଥିଲେ।
ଏତେଷୁ ଵନମୁଖ୍ଯେଷୁ ସୁରୈର୍ ଆଚରିତେଷୁ ଚ ଉର୍ଵଶ୍ଯା ସହିତୋ ରାଜା ରେମେ ପରମଯା ମୁଦା
ଏହି ସବୁ ମୁଖ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଆସୁଥିଲେ, ରାଜା ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥିଲେ।
ଦେଶେ ପୁଣ୍ଯତମେ ଚୈଵ ମହର୍ଷିଭିର୍ ଅଭିଷ୍ଟୁତେ ରାଜ୍ଯଂ ସ କାରଯାମ୍ ଆସ ପ୍ରଯାଗେ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଦେଶକୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ପୃଥିବୀର ମାଲିକ ରାଜା ପ୍ରୟାଗରେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂପ୍ରଭାଵୋ ରାଜାସୀଦ୍ ଐଲସ୍ ତୁ ନରସତ୍ତମଃ ଉତ୍ତରେ ଜାହ୍ନଵୀତୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ମହାଯଶାଃ
ଏଭଳି ମହିମା ଥିଲା ଇଲାଙ୍କ ବଂଶଜ ଏହି ମହାନ ରାଜାଙ୍କର, ଯିଏ ଉତ୍ତର ଜାହ୍ନବୀ କୂଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବସିଥିଲେ।
ଐଲପୁତ୍ରା ବଭୂଵୁସ୍ ତେ ସପ୍ତ ଦେଵସୁତୋପମାଃ ଗନ୍ଧର୍ଵଲୋକେ ଵିଦିତା ଆଯୁର୍ ଧୀମାନ୍ ଅମାଵସୁଃ
ତାଙ୍କର ସାତିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଦେବପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି, ଗନ୍ଧର୍ବଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ: ଆୟୁ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଅମାବସୁ।
ଵିଶ୍ଵାଯୁଶ୍ ଚୈଵ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶ୍ରୁତାଯୁଶ୍ ଚ ତଥାପରଃ ଦୃଢାଯୁଶ୍ ଚ ଵନାଯୁଶ୍ ଚ ବହ୍ଵାଯୁଶ୍ ଚୋର୍ଵଶୀସୁତାଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାୟୁ, ଶ୍ରୁତାୟୁ, ଦୃଢ଼ାୟୁ, ବନାୟୁ ଏବଂ ବହ୍ୱାୟୁ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ପୁଅ।
ଅମାଵସୋସ୍ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଭୀମୋ ରାଜାଥ ରାଜରାଟ୍ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭୀମସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ରାଜାସୀତ୍ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭଃ
ଅମାବସୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭୀମ ରାଜା ହେଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଭୀମଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଶ୍ରୀମାନ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭ।
ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ ତୁ କାଞ୍ଚନସ୍ଯାପି ସୁହୋତ୍ରୋ ଽଭୂନ୍ ମହାବଲଃ ସୁହୋତ୍ରସ୍ଯାଭଵଜ୍ ଜହ୍ନୁଃ କେଶିନ୍ଯା ଗର୍ଭସଂଭଵଃ
କାଞ୍ଚନଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରବଳ ସୁହୋତ୍ର। ସୁହୋତ୍ରଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ କେଶିନୀ ଦ୍ୱାରା ଜହ୍ନୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଆଜହ୍ରେ ଯୋ ମହତ୍ ସତ୍ତ୍ରଂ ସର୍ପମେଧଂ ମହାମଖମ୍ ପତିଲୋଭେନ ଯଂ ଗଙ୍ଗା ପତିତ୍ଵେନ ସସାର ହ
ସେ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ, ସର୍ପମେଧ ନାମକ ମହାଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ପତିଙ୍କୁ ପାଇବା ଆଶାରେ ଗଙ୍ଗା ନାରୀ ରୂପେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ।
ନେଚ୍ଛତଃ ପ୍ଲାଵଯାମ୍ ଆସ ତସ୍ଯ ଗଙ୍ଗା ତଦା ସଦଃ ସ ତଯା ପ୍ଲାଵିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ଚାହାଁନଥିଲେ ବି, ତା ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଯିବା ଦେଖିଲେ।
ସୌହୋତ୍ରିର୍ ଅଶପଦ୍ ଗଙ୍ଗାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଜା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଏଷ ତେ ଵିଫଲଂ ଯତ୍ନଂ ପିବନ୍ନ୍ ଅମ୍ଭଃ କରୋମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ସୁହୋତ୍ର ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଙ୍ଗାକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ: 'ମୁଁ ତୁମର ଉଦ୍ୟମକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରିଦେବି, ତୁମର ଜଳ ପିଇଯିବି।'
ଅସ୍ଯ ଗଙ୍ଗେ ଽଵଲେପସ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ ଫଲମ୍ ଅଵାପ୍ନୁହି ଜହ୍ନୁରାଜର୍ଷିଣା ପୀତାଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହର୍ଷଯଃ
'ଏହି ଅହଂକାର ପାଇଁ, ହେ ଗଙ୍ଗା, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କର।' ଯେତେବେଳେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାଜା ଜହ୍ନୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ପିଇଯାଇଛନ୍ତି,
ଉପନିନ୍ଯୁର୍ ମହାଭାଗାଂ ଦୁହିତୃତ୍ଵେନ ଜାହ୍ନଵୀମ୍ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀଂ ତୁ କାଵେରୀଂ ଜହ୍ନୁର୍ ଆଵହତ୍
ସେମାନେ ଶୁଭ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଦେଇଲେ। ଏବଂ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ କନ୍ୟା କାବେରୀଙ୍କୁ ଜହ୍ନୁ ବରଣ କଲେ।
ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ଶାପେନ ଗଙ୍ଗାର୍ଧେନ ଵିନିର୍ଗତା କାଵେରୀଂ ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ଜହ୍ନୋର୍ ଭାର୍ଯାମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍
ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ଶାପରେ ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ରୁକିଯାଇ, ସେ କାଭେରୀ ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଜହ୍ନୁଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ।
ଜହ୍ନୁସ୍ ତୁ ଦଯିତଂ ପୁତ୍ରଂ ସୁନଦ୍ଯଂ ନାମ ଧାର୍ମିକମ୍ କାଵେର୍ଯାଂ ଜନଯାମ୍ ଆସ ଅଜକସ୍ ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଧର୍ମିକ ଭାର୍ଯ୍ୟା କାଭେରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସୁନନ୍ଦ ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେହି ସୁନନ୍ଦଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅଜକ।