ରିପୁଂ ରିପୁଂଜଯଂ ଵୀରଂ ଵୃକଲଂ ଵୃକତେଜସମ୍ ରିପୋର୍ ଆଧତ୍ତ ବୃହତୀ ଚକ୍ଷୁଷଂ ସର୍ଵତେଜସମ୍
ରିପୁ, ରିପୁଞ୍ଜୟ, ବୀର, ବୃକଳ ଓ ବୃକତେଜସ—ଏହିମାନେ; ରିପୁଠାରୁ ବୃହତୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଚକ୍ଷୁଷ ଜନ୍ମିଲେ।
ଅଜୀଜନତ୍ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଂ ଵୈରିଣ୍ଯାଂ ଚାକ୍ଷୁଷଂ ମନୁମ୍ ପ୍ରଜାପତେର୍ ଆତ୍ମଜାଯାଂ ଵୀରଣ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଆତ୍ମଜା ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବୀରଣ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ମନୋର୍ ଅଜାଯନ୍ତ ଦଶ ନଡ୍ଵଲାଯାଂ ମହୌଜସଃ କନ୍ଯାଯାଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ଵୈରାଜସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ନଡ଼ବଲା, ଭୈରାଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କଠାରୁ ମନୁଙ୍କୁ ଦଶଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
କୁତ୍ସଃ ପୁରୁଃ ଶତଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ ତପସ୍ଵୀ ସତ୍ଯଵାକ୍ କଵିଃ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୁଦ୍ ଅତିରାତ୍ରଶ୍ ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ ଚେତି ତେ ନଵ
ସେମାନେ ହେଲେ—କୁତ୍ସ, ପୁରୁ, ଶତଦ୍ୟୁମ୍ନ, ତପସ୍ବୀ, ସତ୍ୟବାକ୍, କବି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୁତ୍, ଅତିରାତ୍ର ଓ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ—ଏହି ନଉଜଣ।
ଅଭିମନ୍ଯୁଶ୍ ଚ ଦଶମୋ ନଡ୍ଵଲାଯାଂ ମହୌଜସଃ ପୁରୋର୍ ଅଜନଯତ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ଷଡ୍ ଆଗ୍ନେଯୀ ମହାପ୍ରଭାନ୍
ଏବଂ ଦଶମ ପୁଅ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ଏବଂ ନଡ଼ବଲାଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ପୁରୁଙ୍କୁ ଆଗ୍ନେୟୀଠାରୁ ଛଅଜଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଂ ସୁମନସଂ ସ୍ଵାତିଂ କ୍ରତୁମ୍ ଅଙ୍ଗିରସଂ ମଯମ୍ ଅଙ୍ଗାତ୍ ସୁନୀଥାପତ୍ଯଂ ଵୈ ଵେଣମ୍ ଏକଂ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଅଙ୍ଗଠାରୁ ସୁମନସ, ସ୍ୱାତି, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ମୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଅଙ୍ଗଙ୍କୁ ସୁନୀଥାଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଏକମାତ୍ର ଭାବେ ବେଣ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଅପଚାରେଣ ଵେଣସ୍ଯ ପ୍ରକୋପଃ ସୁମହାନ୍ ଅଭୂତ୍ ପ୍ରଜାର୍ଥମ୍ ଋଷଯୋ ଯସ୍ଯ ମମନ୍ଥୁର୍ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍
ବେଣଙ୍କ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥିଲେ।
ଵେଣସ୍ଯ ମଥିତେ ପାଣୌ ସଂବଭୂଵ ମହାନ୍ ନୃପଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯଃ ପ୍ରାହୁର୍ ଏଷ ଵୈ ମୁଦିତାଃ ପ୍ରଜାଃ
ବେଣଙ୍କ ହାତ ମଥିବା ସମୟରେ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, 'ଏଠି ପ୍ରଜା ଅଛନ୍ତି।'
କରିଷ୍ଯତି ମହାତେଜା ଯଶଶ୍ ଚ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ମହତ୍ ସ ଧନ୍ଵୀ କଵଚୀ ଜାତୋ ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନସଂନିଭଃ
ସେ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଏବଂ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିବେ। ସେ ଧନୁଷ ଓ କବଚ ଧାରଣ କରି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପୃଥୁର୍ ଵୈଣ୍ଯସ୍ ତଥା ଚେମାଂ ରରକ୍ଷ କ୍ଷତ୍ରପୂର୍ଵଜଃ ରାଜସୂଯାଭିଷିକ୍ତାନାମ୍ ଆଦ୍ଯଃ ସ ଵସୁଧାପତିଃ
ବେଣଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ, ରାଜବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଭୂପତି ଥିଲେ।
ତସ୍ମାଚ୍ ଚୈଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନୌ ନିପୁଣୌ ସୂତମାଗଧୌ ତେନେଯଂ ଗୌର୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦୁଗ୍ଧା ସସ୍ଯାନି ଭୂଭୃତା
ତାଙ୍କଠାରୁ ଦକ୍ଷ ଶୂତ ଓ ମାଗଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ମୁନିମାନଙ୍କ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଭୂମି-ଗାଈକୁ ରାଜା ଚାଷ ପାଇଁ ଦୁହିଥିଲେ।
ପ୍ରଜାନାଂ ଵୃତ୍ତିକାମେନ ଦେଵୈଃ ସର୍ଷିଗଣୈଃ ସହ ପିତୃଭିର୍ ଦାନଵୈଶ୍ ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଅପ୍ସରୋଗଣୈଃ
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ, ପିତୃମାନେ, ଦାନବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ।
ସର୍ପୈଃ ପୁଣ୍ଯଜନୈଶ୍ ଚୈଵ ଵୀରୁଦ୍ଭିଃ ପର୍ଵତୈସ୍ ତଥା ତେଷୁ ତେଷୁ ଚ ପାତ୍ରେଷୁ ଦୁହ୍ଯମାନା ଵସୁଂଧରା
ସର୍ପ, ପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ-ନିଜ ପାତ୍ରରେ ଏହି ଭୂମିକୁ ଦୁହିଥିଲେ।
ପ୍ରାଦାଦ୍ ଯଥେପ୍ସିତଂ କ୍ଷୀରଂ ତେନ ପ୍ରାଣାନ୍ ଅଧାରଯନ୍ ପୃଥୋସ୍ ତୁ ପୁତ୍ରୌ ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ଽନ୍ତର୍ଧିପାତିନୌ
ସେ ଭୂମି ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଚାହିଁଲେ, ସେଉଁଠି ଦୁଧ ଦେଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଜୀବନ ଧାରଣ କଲେ। ପୃଥୁଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବା।
ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ହଵିର୍ଧାନମ୍ ଅନ୍ତର୍ଧାନାଦ୍ ଵ୍ଯଜାଯତ ହଵିର୍ଧାନାତ୍ ଷଡ୍ ଆଗ୍ନେଯୀ ଧିଷଣାଜନଯତ୍ ସୁତାନ୍
ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଅନ୍ତର୍ଧାନଠାରୁ ହବିର୍ଧାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ହବିର୍ଧାନଠାରୁ ଆଗ୍ନେୟୀ ଛଅଜଣ ଧିଷଣା ନାମକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଂ ଶୁକ୍ରଂ ଗଯଂ କୃଷ୍ଣଂ ଵ୍ରଜାଜିନୌ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିର୍ ଭଗଵାନ୍ ମହାନ୍ ଆସୀତ୍ ପ୍ରଜାପତିଃ
ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ, ଶୁକ୍ର, ଗୟ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଭ୍ରଜାଜିନ—ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ମହାନ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ।
ହଵିର୍ଧାନାନ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯେନ ସଂଵର୍ଧିତାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିର୍ ଭଗଵାନ୍ ପୃଥିଵୀତଲଚାରିଣୀଃ
ମୁନିମାନଙ୍କ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ହବିର୍ଧାନଠାରୁ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜାମାନେ ଲାଲନ-ପାଳନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଚଳିଥିବାମାନେଙ୍କ ଅଧିପତି ଥିଲେ।
ସମୁଦ୍ରତନଯାଯାଂ ତୁ କୃତଦାରୋ ଽଭଵତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ମହତସ୍ ତପସଃ ପାରେ ସଵର୍ଣାଯାଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେ ଭଗବାନ ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ପରେ ସବର୍ଣ୍ଣାଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ସଵର୍ଣାଧତ୍ତ ସାମୁଦ୍ରୀ ଦଶ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରଚେତସୋ ନାମ ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ପାରଗାନ୍
ସବର୍ଣ୍ଣା, ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟାଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କୁ ଦଶଜଣ ପୁଅ ହେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଚେତସ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦର ଅନୁଷ୍ଠାନ କୁଶଳ।
ଅପୃଥଗ୍ଧର୍ମଚରଣାସ୍ ତେ ଽତପ୍ଯନ୍ତ ମହତ୍ ତପଃ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସମୁଦ୍ରସଲିଲେଶଯାଃ
ସେମାନେ ଏକତାର ସତ୍ୟ ଆଚରଣ କରି, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଶୟନ କରି ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତପଶ୍ ଚରତ୍ସୁ ପୃଥିଵୀଂ ପ୍ରଚେତଃସୁ ମହୀରୁହାଃ ଅରକ୍ଷମାଣାମ୍ ଆଵଵ୍ରୁର୍ ବଭୂଵାଥ ପ୍ରଜାକ୍ଷଯଃ
ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଚେତାସମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେବା ସମୟରେ, ଗଛମାନେ ଅରକ୍ଷିତ ଥିଲେ। ସେହିଠାରୁ ଗଛମାନେ ସବୁଠାରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ହ୍ରାସ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ନାଶକନ୍ ମାରୁତୋ ଵାତୁଂ ଵୃତଂ ଖମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଦ୍ରୁମୈଃ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ନ ଶେକୁଶ୍ ଚେଷ୍ଟିତୁଂ ପ୍ରଜାଃ
ବାତାସ ହୁଁଆ ଯାଇପାରୁନଥିଲା, ଆକାଶ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଟକିଯାଇଥିଲା। ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚଳାଚଳ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦ୍ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯ ତପସା ଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଚେତସଃ ମୁଖେଭ୍ଯୋ ଵାଯୁମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ଚ ସସୃଜୁର୍ ଜାତମନ୍ଯଵଃ
ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଚେତାସମାନେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ସର୍ଗ କଲେ।
ଉନ୍ମୂଲାନ୍ ଅଥ ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ ତୁ କୃତ୍ଵା ଵାଯୁର୍ ଅଶୋଷଯତ୍ ତାନ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଅଦହଦ୍ ଘୋର ଏଵମ୍ ଆସୀଦ୍ ଦ୍ରୁମକ୍ଷଯଃ
ତାପରେ ବାୟୁ ଗଛମାନେ ଉଖଳି ଶୁଖାଇଦେଲା, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳାଇଦେଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ଗଛମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଦ୍ରୁମକ୍ଷଯମ୍ ଅଥୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କିଂଚିଚ୍ ଛିଷ୍ଟେଷୁ ଶାଖିଷୁ ଉପଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ ଏତାଂସ୍ ତଦା ସୋମଃ ପ୍ରଜାପତୀନ୍
ଗଛମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, କେବଳ କିଛି ଡାଳ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା। ସେବେଳେ ସୋମ ଦେବତା ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ।
କୋପଂ ଯଚ୍ଛତ ରାଜାନଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ଵୃକ୍ଷଶୂନ୍ଯା କୃତା ପୃଥ୍ଵୀ ଶାମ୍ଯେତାମ୍ ଅଗ୍ନିମାରୁତୌ
ହେ ରାଜାମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଚେତାସମାନେ, ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କର। ପୃଥିବୀ ଗଛଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି—ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ହେଉ।
ରତ୍ନଭୂତା ଚ କନ୍ଯେଯଂ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ ଭଵିଷ୍ଯଂ ଜାନତା ତାତ ଧୃତା ଗର୍ଭେଣ ଵୈ ମଯା
ଏହି ଜନନୀ, ଶୋଭାମୟୀ ଓ ଉତ୍ତମ ରୂପବତୀ, ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ ସମାନ। ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଜାଣି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲି।
ମାରିଷା ନାମ ନାମ୍ନୈଷା ଵୃକ୍ଷାଣାମ୍ ଇତି ନିର୍ମିତା ଭାର୍ଯା ଵୋ ଽସ୍ତୁ ମହାଭାଗାଃ ସୋମଵଂଶଵିଵର୍ଧିନୀ
ଏହାଙ୍କ ନାମ ମାରିଷା, ଗଛମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି। ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ତିନି ତୁମେ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଗୃହଣ କର, ସୋମ ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବେ।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ତେଜସୋ ଽର୍ଧେନ ମମ ଚାର୍ଧେନ ତେଜସଃ ଅସ୍ଯାମ୍ ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଦକ୍ଷୋ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ
ତୁମମାନଙ୍କ ତପୋଶକ୍ତିର ଅର୍ଧ ଓ ମୋର ଅର୍ଧ ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ମାରିଷାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏକ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ପ୍ରଜାପତି ଡକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ସ ଇମାଂ ଦଗ୍ଧଭୂଯିଷ୍ଠାଂ ଯୁଷ୍ମତ୍ତେଜୋମଯେନ ଵୈ ଅଗ୍ନିନାଗ୍ନିସମୋ ଭୂଯଃ ପ୍ରଜାଃ ସଂଵର୍ଧଯିଷ୍ଯତି
ସେ, ତୁମ ତପୋଶକ୍ତିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅଧିକାଂଶ ଜଳିଯାଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପୁନିଥରେ ବୃଦ୍ଧି କରିବେ।