ଶୋଷ୍ଯତେ ଦଶ୍ଯତେ ଭୂଯୋ ଦହ୍ଯତେ ଚ ନିମଜ୍ଜ୍ଯତେ ଏଵମାଦିଷୁ ଘୋରେଷୁ ନରକେଷୁ ସ ପଚ୍ଯତେ
ସେ ଶୁଖାଯାଉଥିଲେ, ଚିରାଯାଉଥିଲେ, ପୁଣି ଜଳିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଡୁବିଯାଉଥିଲେ; ଏପରି ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ।
ରାମୋ ଽପି ଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ ଅଧ୍ଵାନଂ ଚିତ୍ରକୂଟମ୍ ଅଥାଗମତ୍ ତତ୍ରୈଵ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ଵ୍ଯତୀତାନି ମହାମତେ
ରାମ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତିନି ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ପୁନଃ ସ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଆଶାମ୍ ଆକ୍ରାମଦ୍ ଦଣ୍ଡକଂ ଵନମ୍ ଵିଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦେଶାନାଂ ତଦ୍ ଧି ପୁଣ୍ଯଦମ୍
ପୁଣି ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଇ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟଦାୟି ଦେଶ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପ୍ରାଵିଶତ୍ ତନ୍ ମହାରଣ୍ଯଂ ଭୀଷଣଂ ଦୈତ୍ଯସେଵିତମ୍ ତଦ୍ଭଯାଦ୍ ଋଷିଭିସ୍ ତ୍ଯକ୍ତଂ ହତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାଂସ୍ ତୁ ରାକ୍ଷସାନ୍
ସେ ଏହି ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ବସୁଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହାକୁ ଭୟରେ ଋଷିମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଵିଚରନ୍ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଋଷିସେଵ୍ଯମ୍ ଅଥାକରୋତ୍ ତତ୍ରେଦଂ ଵୃତ୍ତମ୍ ଆଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଶୃଣୁ ନାରଦ ଯତ୍ନତଃ
ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଋଷିମାନେ ବସିବାଯୋଗ୍ୟ କଲେ; ସେଠାରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସାବଧାନରେ କହିବି, ହେ ନାରଦ।
ତାଵଚ୍ ଛନୈସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଗାଦ୍ ରାମୋ ଯାଵଦ୍ ଯୋଜନପଞ୍ଚକମ୍ ଗୌତମୀଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜାପି ନରକେ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି ଭଳି, ରାମ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନା ଯାତ୍ରା କରି, ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ନରକରେ ରହିଥିଲେ।
ଯମଃ ସ୍ଵକିଂକରାନ୍ ଆହ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ଗୌତମୀମ୍ ଅଭିତୋ ଯାତି ପିତରଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଯମ ତାଙ୍କ ଦୂତମାନେକୁ କହିଲେ: 'ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଗୌତମୀ ନଦୀ ନିକଟକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତାଙ୍କ ନିକଟରେ।'
ଆକର୍ଷନ୍ତ୍ଵ୍ ଅଥ ରାଜାନଂ ନରକାନ୍ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଉତ୍ତୀର୍ଯ ଗୌତମୀଂ ଯାତି ଯାଵଦ୍ ଯୋଜନପଞ୍ଚକମ୍
'ଏବେ ରାଜାଙ୍କୁ ନରକରୁ ଆଣିଦିଅ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଗୌତମୀ ନଦୀ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନା ଯାତ୍ରା କରିବେ।'
ରାମସ୍ ତାଵତ୍ ତସ୍ଯ ପିତା ନରକେ ନୈଵ ପଚ୍ଯତାମ୍ ଯଦ୍ ଏତନ୍ ମଦ୍ଵଚଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଯୁର୍ ଯଦି ଦୂତକାଃ
'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ପିତା ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଯଦି ମୋର ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଆଦେଶ ଦୂତମାନେ ପୂରଣ କରିବେ ନାହିଁ—'
ତତଶ୍ ଚ ନରକେ ଘୋରେ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ନିମଜ୍ଜଥ ଯା କାପ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ପରା ଶକ୍ତିଃ ଶିଵସ୍ଯ ସମଵାଯିନୀ
'ତେବେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପଡ଼ିଯିବ; ଯେଉଁ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଅଛି—'
ତାମ୍ ଏଵ ଗୌତମୀଂ ସନ୍ତୋ ଵଦନ୍ତ୍ଯ୍ ଅମ୍ଭଃସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍ ହରିବ୍ରହ୍ମମହେଶାନାଂ ମାନ୍ଯା ଵନ୍ଦ୍ଯା ଚ ସୈଵ ଯତ୍
'ସେଇ ଗୌତମୀକୁ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଜଳର ରୂପ ଭାବେ କହନ୍ତି, ଓ ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ପୂଜିତ।'
ନିସ୍ତୀର୍ଯତେ ନ କେନାପି ତଦ୍ ଅତିକ୍ରମଜଂ ତ୍ଵ୍ ଅଘମ୍ ପାପିନୋ ଽପ୍ଯ୍ ଆତ୍ମଜଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଯଶ୍ ଚ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଅନୁସ୍ମରେତ୍
'କେହି ମଧ୍ୟ ଅପରାଧର ଫଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପାପକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇପାରିବେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏକ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଗଙ୍ଗାକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏହି କାମ କରେ—'
ସୋ ଽନେକଦୁର୍ଗନିରଯାନ୍ ନିର୍ଗତୋ ମୁକ୍ତତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ କିଂ ପୁନସ୍ ତାଦୃଶଃ ପୁତ୍ରୋ ଗୌତମୀନିକଟେ ସ୍ଥିତଃ
'ସେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ; ତେବେ ଏପରି ଏକ ପୁଅ, ଗୌତମୀ ନିକଟରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବାବେଳେ କଣ କହିବୁ?'
ଯସ୍ଯାସୌ ନରକେ ପକ୍ତୁଂ ନ କୈରପି ହି ଶକ୍ଯତେ ଦକ୍ଷିଣାଶାପତେର୍ ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଯମକିଂକରାଃ
'ଯାହାଙ୍କୁ କେହି ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ନାଥଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ହେ ଯମର ଦୂତମାନେ।'
ନରକେ ପଚ୍ଯମାନଂ ତମ୍ ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତିଂ ନୃପମ୍ ଉତ୍ତାର୍ଯ ଘୋରନରକାଦ୍ ଵଚନଂ ଚେଦମ୍ ଅବ୍ରୁଵନ୍
ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ତାଙ୍କୁ ବାହାର କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧନ୍ଯୋ ଽସି ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସ ତାଦୃଶଃ ଇହ ଚାମୁତ୍ର ଵିଶ୍ରାନ୍ତିଃ ସୁପୁତ୍ରଃ କେନ ଲଭ୍ଯତେ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଏମିତି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକରେ ଏମିତି ଭଲ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କିଏ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରେ?
ସ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଃ ଶନୈ ରାଜା କିଂକରାନ୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ରାଜା ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ଦୀରେ ଦୀରେ ସେଠାରେ ଥିବା ଦୂତମାନୋ ସହ କଥା କହିଲେ।
ନରକେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ଘୋରେଷୁ ପଚ୍ଯମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ କଥଂ ତ୍ଵ୍ ଆକର୍ଷିତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ତନ୍ ମେ ଵକ୍ତୁମ୍ ଇହାର୍ହଥ
ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପୁନି ପୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲି, ତଥାପି କିପରି ଏତେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଏଠାରୁ ବାହାର କରାଗଲା? ଦୟାକରି ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।
ତତ୍ର କଶ୍ଚିଚ୍ ଛାନ୍ତମନା ରାଜାନମ୍ ଇଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପୁରାଣାଦାଵ୍ ଏତଦ୍ ଗୋପ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ପ୍ରକାଶ୍ଯତେ ତଦ୍ ଅପି ତେ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ପୁତ୍ରତୀର୍ଥଯୋଃ
ଏହି କଥା ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରଖିବାକୁ କହାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁଅ ଓ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ତୁମକୁ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି।
ରାମସ୍ ତଵ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗୌତମୀତୀରମ୍ ଆଗତଃ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ନରକାଦ୍ ଘୋରାଦ୍ ଆକୃଷ୍ଟୋ ଽସି ନରୋତ୍ତମ
ତୁମ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ନାମକ ପୁଅ ଗୌତମୀ ନଦୀର କୂଳକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛ।
ଯଦି ତ୍ଵାଂ ତତ୍ର ଗୌତମ୍ଯାଂ ସ୍ମରେଦ୍ ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵାଥ ପିଣ୍ଡାଦି ତେ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସ ନୃପୋତ୍ତମ ତତସ୍ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତୋ ଯାସି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ଯଦି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଗୌତମୀ ନଦୀକୂଳରେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସ୍ନାନ କରି ତୁମ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ତେବେ ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଭଵଦ୍ଵାକ୍ଯମ୍ ଆଖ୍ଯାସ୍ଯେ ସ୍ଵସୁତୌ ପ୍ରତି ଭଵନ୍ତ ଏଵ ଶରଣମ୍ ଅନୁଜ୍ଞାଂ ଦାତୁମ୍ ଅର୍ହଥ
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ତୁମ କଥା ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କୁ କହିଦେବି; ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଶରଣ, ତୁମେ ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ଉଚିତ।
ତଦ୍ ରାଜଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃପଯା ଯମକିଂକରାଃ ଆଜ୍ଞାଂ ଚ ପ୍ରଦଦୁସ୍ ତସ୍ମୈ ରାଜା ପ୍ରାଗାତ୍ ସୁତୌ ପ୍ରତି
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯମର ଦୂତମାନେ କୃପାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଭୀଷଣଂ ଯାତନାଦେହମ୍ ଆପନ୍ନୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ ମୁହୁଃ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵଂ ଲଜ୍ଜମାନଃ କୃତଂ କର୍ମ ଚ ସଂସ୍ମରନ୍
ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସେ ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ନିଜକୁ ଲଜ୍ଜାରେ ଦେଖିଲେ ଓ ନିଜ କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଵିହରନ୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଆସସାଦ ଚ ରାଘଵଃ ଗୌତମ୍ଯାସ୍ ତଟମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଵ ଚ
ରାଘବ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ ଗଙ୍ଗାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୌତମୀ ନଦୀର କୂଳରେ ବସିଲେ।
ସୀତଯା ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ସସ୍ନୌ ଚୈଵ ଯଥାଵିଧି ନୈଵ ତତ୍ରାଭଵଦ୍ ଭୋଜ୍ଯଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଵା ଗୌତମୀତଟେ
ସେଠାରେ ବିଦେହନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ସହିତ ରାମ ବିଧିମତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଗୌତମୀ ତୀରରେ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ବା ଭୋଜ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତଦ୍ଦିନେ ତତ୍ର ଵସତାଂ ଗୌତମୀତୀରଵାସିନାମ୍ ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଃଖିତୋ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାମମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେହି ଦିନ ଗୌତମୀ ତୀରରେ ବସୁଥିବା ସମୟରେ, ଏହା ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁତ୍ରୌ ଦଶରଥସ୍ଯାଵାଂ ତଵାପି ବଲମ୍ ଈଦୃଶମ୍ ନାସ୍ତି ଭୋଜ୍ଯମ୍ ଅଥାସ୍ମାକଂ ଗଙ୍ଗାତୀରନିଵାସିନାମ୍
ଆମେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଓ ତୁମର ଏତେ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଆମ ପାଇଁ ବା ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ।
ଭ୍ରାତର୍ ଯଦ୍ ଵିହିତଂ କର୍ମ ନୈଵ ତଚ୍ ଚାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ନପୂର୍ଣାଯାଂ ଵଯମ୍ ଅନ୍ନାଭିଲାଷିଣଃ
ଭାଇ, ଯେ କର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ତାହା କେବେ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ହେବା ନାହିଁ; ପୃଥିବୀ ଖାଦ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଆଶା କରୁଛୁ।