ରାଜା ଦଶରଥଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିଵାହମ୍ ଅକରୋନ୍ ମୁନେ ତତୋ ବହୁତିଥେ କାଲେ ରାଜ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା ଦଶରଥ ବିବାହ କରାଇଲେ; ତାପରେ ବହୁ ଦିନ ପରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଦେଲେ।
ନୃପତୌ ସର୍ଵଲୋକାନାମ୍ ଅନୁମତ୍ଯା ଗୁରୋର୍ ଅପି ମନ୍ଥରାତ୍ମକଦୁର୍ଦୈଵପ୍ରେରିତା ମତ୍ସରାକୁଲା
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ରାଜ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରେରଣା ଓ ଦୁର୍ଦୈବରେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଭରିଥିବା—
କୈକେଯୀ ଵିଘ୍ନମ୍ ଆତସ୍ଥେ ଵନପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ତଥା ଭରତସ୍ଯ ଚ ତଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜା ନୈଵ ଚ ଦତ୍ତଵାନ୍
କୈକେୟୀ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏଭଳି ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇଲେ; ଏବଂ ରାଜା ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ପିତରଂ ସତ୍ଯଵାକ୍ଯଂ ତଂ କୁର୍ଵନ୍ ରାମୋ ମହାଵନମ୍ ଵିଵେଶ ସୀତଯା ସାର୍ଧଂ ତଥା ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ
ପିତାଙ୍କ ସତ୍ୟବାଣୀ ପାଳନ କରି, ରାମ ସୀତା ଓ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସହ ମହାବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସତାଂ ଚ ମାନସଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସ ଵିଵେଶ ସ୍ଵକୈର୍ ଗୁଣୈଃ ତସ୍ମିନ୍ ଵିନିର୍ଗତେ ରାମେ ଵନଵାସାଯ ଦୀକ୍ଷିତେ
ନିଜ ଗୁଣରେ ସେ ଧର୍ମିକମାନେ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାମ ଯେତେବେଳେ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ବିଦାୟ ନେଲେ—
ସମଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସୀତାଭ୍ଯାଂ ରାଜ୍ଯତୃଷ୍ଣାଵିଵର୍ଜିତେ ତଂ ରାମଂ ଚାପି ସୌମିତ୍ରିଂ ସୀତାଂ ଚ ଗୁଣଶାଲିନୀମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହ, ରାଜ୍ୟର ଆକାଂକ୍ଷା ଛାଡ଼ି, ସେଇ ରାମ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ଗୁଣମୟୀ ସୀତା—
ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଶାପଂ ଚ ସଂସ୍ମରନ୍ ତଦା ଦଶରଥୋ ରାଜା ପ୍ରାଣାଂସ୍ ତତ୍ଯାଜ ଦୁଃଖିତଃ
ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପକୁ ମନେପକାଇ, ସେ ସମୟରେ ଦୁଃଖିତ ଦଶରଥ ରାଜା ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କୃତକର୍ମଵିପାକେନ ରାଜା ନୀତୋ ଯମାନୁଗୈଃ ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯାଵତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ
ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଯମର ଦୂତମାନେ ନେଇଗଲେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେଠିଏଁ ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।
ଯମସଦ୍ମନ୍ଯ୍ ଅନେକାନି ତାମିସ୍ରାଦୀନି ନାରଦ ନରକାଣ୍ଯ୍ ଅଥ ଘୋରାଣି ଭୀଷଣାନି ବହୂନି ଚ
ହେ ନାରଦ, ଯମଙ୍କ ଗୃହରେ ତାମିଶ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର, ଭୀତିଦାୟକ ଅନେକ ନରକ ଅଛି।
ତତ୍ର କ୍ଷିପ୍ତସ୍ ତଦା ରାଜା ନରକେଷୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପଚ୍ଯତେ ଛିଦ୍ଯତେ ରାଜା ପିଷ୍ଯତେ ଚୂର୍ଣ୍ଯତେ ତଥା
ସେଠାରେ ରାଜାକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନରକରେ ଛାଡ଼ାଗଲା, ଏବଂ ସେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ସିଜାଯାଉଥିଲେ, କାଟାଯାଉଥିଲେ, ଚକୁଟି ହେଉଥିଲେ, ଓ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲେ।
ଶୋଷ୍ଯତେ ଦଶ୍ଯତେ ଭୂଯୋ ଦହ୍ଯତେ ଚ ନିମଜ୍ଜ୍ଯତେ ଏଵମାଦିଷୁ ଘୋରେଷୁ ନରକେଷୁ ସ ପଚ୍ଯତେ
ସେ ଶୁଖାଯାଉଥିଲେ, ଚିରାଯାଉଥିଲେ, ପୁଣି ଜଳିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଡୁବିଯାଉଥିଲେ; ଏପରି ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ।
ରାମୋ ଽପି ଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ ଅଧ୍ଵାନଂ ଚିତ୍ରକୂଟମ୍ ଅଥାଗମତ୍ ତତ୍ରୈଵ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ଵ୍ଯତୀତାନି ମହାମତେ
ରାମ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତିନି ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ପୁନଃ ସ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଆଶାମ୍ ଆକ୍ରାମଦ୍ ଦଣ୍ଡକଂ ଵନମ୍ ଵିଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦେଶାନାଂ ତଦ୍ ଧି ପୁଣ୍ଯଦମ୍
ପୁଣି ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଇ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟଦାୟି ଦେଶ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପ୍ରାଵିଶତ୍ ତନ୍ ମହାରଣ୍ଯଂ ଭୀଷଣଂ ଦୈତ୍ଯସେଵିତମ୍ ତଦ୍ଭଯାଦ୍ ଋଷିଭିସ୍ ତ୍ଯକ୍ତଂ ହତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାଂସ୍ ତୁ ରାକ୍ଷସାନ୍
ସେ ଏହି ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ବସୁଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହାକୁ ଭୟରେ ଋଷିମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଵିଚରନ୍ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଋଷିସେଵ୍ଯମ୍ ଅଥାକରୋତ୍ ତତ୍ରେଦଂ ଵୃତ୍ତମ୍ ଆଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଶୃଣୁ ନାରଦ ଯତ୍ନତଃ
ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଋଷିମାନେ ବସିବାଯୋଗ୍ୟ କଲେ; ସେଠାରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସାବଧାନରେ କହିବି, ହେ ନାରଦ।
ତାଵଚ୍ ଛନୈସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଗାଦ୍ ରାମୋ ଯାଵଦ୍ ଯୋଜନପଞ୍ଚକମ୍ ଗୌତମୀଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜାପି ନରକେ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି ଭଳି, ରାମ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନା ଯାତ୍ରା କରି, ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ନରକରେ ରହିଥିଲେ।
ଯମଃ ସ୍ଵକିଂକରାନ୍ ଆହ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ଗୌତମୀମ୍ ଅଭିତୋ ଯାତି ପିତରଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଯମ ତାଙ୍କ ଦୂତମାନେକୁ କହିଲେ: 'ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଗୌତମୀ ନଦୀ ନିକଟକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତାଙ୍କ ନିକଟରେ।'
ଆକର୍ଷନ୍ତ୍ଵ୍ ଅଥ ରାଜାନଂ ନରକାନ୍ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଉତ୍ତୀର୍ଯ ଗୌତମୀଂ ଯାତି ଯାଵଦ୍ ଯୋଜନପଞ୍ଚକମ୍
'ଏବେ ରାଜାଙ୍କୁ ନରକରୁ ଆଣିଦିଅ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଗୌତମୀ ନଦୀ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନା ଯାତ୍ରା କରିବେ।'
ରାମସ୍ ତାଵତ୍ ତସ୍ଯ ପିତା ନରକେ ନୈଵ ପଚ୍ଯତାମ୍ ଯଦ୍ ଏତନ୍ ମଦ୍ଵଚଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଯୁର୍ ଯଦି ଦୂତକାଃ
'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ପିତା ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଯଦି ମୋର ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଆଦେଶ ଦୂତମାନେ ପୂରଣ କରିବେ ନାହିଁ—'
ତତଶ୍ ଚ ନରକେ ଘୋରେ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ନିମଜ୍ଜଥ ଯା କାପ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ପରା ଶକ୍ତିଃ ଶିଵସ୍ଯ ସମଵାଯିନୀ
'ତେବେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପଡ଼ିଯିବ; ଯେଉଁ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଅଛି—'
ତାମ୍ ଏଵ ଗୌତମୀଂ ସନ୍ତୋ ଵଦନ୍ତ୍ଯ୍ ଅମ୍ଭଃସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍ ହରିବ୍ରହ୍ମମହେଶାନାଂ ମାନ୍ଯା ଵନ୍ଦ୍ଯା ଚ ସୈଵ ଯତ୍
'ସେଇ ଗୌତମୀକୁ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଜଳର ରୂପ ଭାବେ କହନ୍ତି, ଓ ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ପୂଜିତ।'
ନିସ୍ତୀର୍ଯତେ ନ କେନାପି ତଦ୍ ଅତିକ୍ରମଜଂ ତ୍ଵ୍ ଅଘମ୍ ପାପିନୋ ଽପ୍ଯ୍ ଆତ୍ମଜଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଯଶ୍ ଚ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଅନୁସ୍ମରେତ୍
'କେହି ମଧ୍ୟ ଅପରାଧର ଫଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପାପକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇପାରିବେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏକ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଗଙ୍ଗାକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏହି କାମ କରେ—'
ସୋ ଽନେକଦୁର୍ଗନିରଯାନ୍ ନିର୍ଗତୋ ମୁକ୍ତତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ କିଂ ପୁନସ୍ ତାଦୃଶଃ ପୁତ୍ରୋ ଗୌତମୀନିକଟେ ସ୍ଥିତଃ
'ସେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ; ତେବେ ଏପରି ଏକ ପୁଅ, ଗୌତମୀ ନିକଟରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବାବେଳେ କଣ କହିବୁ?'
ଯସ୍ଯାସୌ ନରକେ ପକ୍ତୁଂ ନ କୈରପି ହି ଶକ୍ଯତେ ଦକ୍ଷିଣାଶାପତେର୍ ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଯମକିଂକରାଃ
'ଯାହାଙ୍କୁ କେହି ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ନାଥଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ହେ ଯମର ଦୂତମାନେ।'
ନରକେ ପଚ୍ଯମାନଂ ତମ୍ ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତିଂ ନୃପମ୍ ଉତ୍ତାର୍ଯ ଘୋରନରକାଦ୍ ଵଚନଂ ଚେଦମ୍ ଅବ୍ରୁଵନ୍
ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ତାଙ୍କୁ ବାହାର କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧନ୍ଯୋ ଽସି ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସ ତାଦୃଶଃ ଇହ ଚାମୁତ୍ର ଵିଶ୍ରାନ୍ତିଃ ସୁପୁତ୍ରଃ କେନ ଲଭ୍ଯତେ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଏମିତି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକରେ ଏମିତି ଭଲ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କିଏ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରେ?
ସ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଃ ଶନୈ ରାଜା କିଂକରାନ୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ରାଜା ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ଦୀରେ ଦୀରେ ସେଠାରେ ଥିବା ଦୂତମାନୋ ସହ କଥା କହିଲେ।
ନରକେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ଘୋରେଷୁ ପଚ୍ଯମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ କଥଂ ତ୍ଵ୍ ଆକର୍ଷିତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ତନ୍ ମେ ଵକ୍ତୁମ୍ ଇହାର୍ହଥ
ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପୁନି ପୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲି, ତଥାପି କିପରି ଏତେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଏଠାରୁ ବାହାର କରାଗଲା? ଦୟାକରି ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।
ତତ୍ର କଶ୍ଚିଚ୍ ଛାନ୍ତମନା ରାଜାନମ୍ ଇଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପୁରାଣାଦାଵ୍ ଏତଦ୍ ଗୋପ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ପ୍ରକାଶ୍ଯତେ ତଦ୍ ଅପି ତେ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ପୁତ୍ରତୀର୍ଥଯୋଃ
ଏହି କଥା ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରଖିବାକୁ କହାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁଅ ଓ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ତୁମକୁ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି।