ତସ୍ମିନ୍ ରାଜନି ରାଜ୍ଯେ ତୁ ସ୍ଥିତେ ଽଯୋଧ୍ଯାପତୌ ମୁନେ ଵସିଷ୍ଠେ ବ୍ରହ୍ମଵିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠେ ପୁରୋଧସି ଵିଶେଷତଃ
ଏପରି ଦଶରଥ ରାଜା ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁନି, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ ।
ନ ଚ ଵ୍ଯାଧିର୍ ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ନ ଚାଵୃଷ୍ଟିର୍ ନ ଚାଧଯଃ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଅନାବୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଥିଲାନି ।
ଆଶ୍ରମାଣାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଆନନ୍ଦୋ ଽଭୂତ୍ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତସ୍ମିଞ୍ ଶାସତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲୋଦ୍ଵହେ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ରାଜା ଦଶରଥ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଆନନ୍ଦ ବ୍ୟାପିଥିଲା ।
ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ତୁ ରାଜ୍ଯାର୍ଥେ ଵିଗ୍ରହୋ ଽଭଵତ୍ କ୍ଵାପି ତତ୍ର ଜଯଂ ପ୍ରାପୁର୍ ଦେଵାଃ କ୍ଵାପି ତଥେତରେ
ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; କେବେ ଦେବତାମାନେ ଜିତିଥିଲେ, କେବେ ଅନ୍ୟମାନେ ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତମାନେ ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଅତିପୀଡିତମ୍ ଅଭୂନ୍ ନାରଦ ତତ୍ରାହମ୍ ଅଵଦଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍
ଏପରି ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ହେ ନାରଦ, ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ କହିଲି ।
ଦେଵାଂଶ୍ ଚାପି ଵିଶେଷେଣ ନ କୃତଂ ତୈର୍ ମଦୀରିତମ୍ ପୁନଶ୍ ଚ ସଂଗରସ୍ ତେଷାଂ ବଭୂଵ ସୁମହାନ୍ ମିଥଃ
କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ବିଶେଷକରି ମୋ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ପୁଣି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗତ୍ଵା ସୁରାଃ ପ୍ରୋଚୁସ୍ ତଥେଶାନଂ ଜଗନ୍ମଯମ୍ ତାଵ୍ ଊଚତୁର୍ ଉଭୌ ଦେଵାନ୍ ଅସୁରାନ୍ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍
ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଈଶାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ ଦେବତା, ଅସୁର, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ତପସା ବଲିନୋ ଯାନ୍ତୁ ପୁନଃ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ସଂଗରମ୍ ତଥେତ୍ଯ୍ ଆହୁର୍ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ତପସେ ନିଯତଵ୍ରତାଃ
ଯେମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ପୁଣି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଏଭଳି କହି ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଯଯୁସ୍ ତୁ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଦେଵାଃ ପୁନସ୍ ତେ ମତ୍ସରାନ୍ଵିତାଃ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ସଂଗରୋ ଽଭୂତ୍ ସୁଦାରୁଣଃ
କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଭରିଯାଇ, ପୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା ।
ନ ତତ୍ର ଦେଵା ଜେତାରୋ ନୈଵ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଃ ସଂଯୁଗେ ଵର୍ତମାନେ ତୁ ଵାଗ୍ ଉଵାଚାଶରୀରିଣୀ
ସେଠାରେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ କେହି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଦେହହୀନ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା ।
ଯେଷାଂ ଦଶରଥୋ ରାଜା ତେ ଜେତାରୋ ନ ଚେତରେ
ଯେଉଁମାନେ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜିତିବେ, ଅନ୍ୟମାନେ ନୁହେଁ ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଯାଯୋଭୌ ଜଗ୍ମତୁର୍ ଦେଵଦାନଵୌ ତତ୍ର ଵାଯୁସ୍ ତ୍ଵରନ୍ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜାନମ୍ ଅଵଦତ୍ ତଦା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଜୟ ପାଇବାକୁ ଯାଇଲେ; ସେତେବେଳେ ବାୟୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ ।
ଆଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଦେଵଦାନଵସଂଗରେ ଯତ୍ର ରାଜା ଦଶରଥୋ ଜଯସ୍ ତତ୍ରେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ହେ ରାଜା, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ହେବ; ଯେଉଁଠାରେ ଦଶରଥ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ।
ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ଦେଵପକ୍ଷେ ସ୍ଯା ଭଵେଯୁର୍ ଜଯିନଃ ସୁରାଃ
ସେହିପାଇଁ ଆପଣ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଯାହାଫଳରେ ଦେବତାମାନେ ଜିତିପାରିବେ ।
ତଦ୍ ଵାଯୁଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ଦଶରଥୋ ନୃପଃ ଆଗମ୍ଯତେ ମଯା ସତ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛ ଵାଯୋ ଯଥାସୁଖମ୍
ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରାଜା କହିଲେ: 'ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବି; ବାୟୁ, ଆପଣ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଆନ୍ତୁ ।'
ଗତେ ଵାଯୌ ତଦା ଦୈତ୍ଯା ଆଜଗ୍ମୁର୍ ଭୂପତିଂ ପ୍ରତି ତେ ଽପ୍ଯ୍ ଊଚୁର୍ ଭଗଵନ୍ନ୍ ଅସ୍ମତ୍ସାହାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ବାୟୁ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଆମ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ।'
ରାଜନ୍ ଦଶରଥ ଶ୍ରୀମନ୍ ଵିଜଯସ୍ ତ୍ଵଯି ସଂସ୍ଥିତଃ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ଵୈ ଦୈତ୍ଯପତେଃ ସାହାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ହେ ରାଜା ଦଶରଥ, ତୁମେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏବଂ ବିଜୟ ସଦା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଅଛି। ଏହିଯୋଗୁଁ, ଦୟାକରି ଦେତ୍ୟପତିଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କର।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ନୃପତିର୍ ଵାଯୁନା ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପୁରା ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ମଯା ତଚ୍ ଚ ଯାନ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଃ
ତାପରେ ରାଜା କହିଲେ, 'ପୂର୍ବରୁ ବାୟୁଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ଏହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି। ଏବେ ଦେତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାଉନ୍ତୁ।'
ସ ତୁ ରାଜା ତଥା ଚକ୍ରେ ଗତ୍ଵା ଚୈଵ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚକ୍ରେ ତଥା ଦୈତ୍ଯୈର୍ ଦାନଵୈଃ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ
ସେଇ ରାଜା ଏହିପରି କାମ କଲେ। ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଦେତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ଦେଵସଂଘେଷୁ ନମୁଚେର୍ ଭ୍ରାତରସ୍ ତଦା ଵିଵିଧୁର୍ ନିଶିତୈର୍ ବାଣୈର୍ ଅଥାକ୍ଷଂ ନୃପତେସ୍ ତଥା
ଦେବମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ନମୁଚିଙ୍କ ଭାଇମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାଜାଙ୍କ ରଥର ଅକ୍ଷ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଭିନ୍ନାକ୍ଷଂ ତଂ ରଥଂ ରାଜା ନ ଜାନାତି ସ ସଂଭ୍ରମାତ୍ ରାଜାନ୍ତିକେ ସ୍ଥିତା ସୁଭ୍ରୂଃ କୈକେଯ୍ଯାଜ୍ଞାଯି ନାରଦ
ସେଇ ରାଜା ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ରଥର ଅକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି ବୋଲି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେତେବେଳେ ସୁନ୍ଦର ଭୌହ ଥିବା କୈକେୟୀ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ହେ ନାରଦ।
ନ ଜ୍ଞାପିତଂ ତଯା ରାଜ୍ଞେ ସ୍ଵଯମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ସୁଵ୍ରତା ଭଗ୍ନମ୍ ଅକ୍ଷଂ ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଚକ୍ରେ ହସ୍ତଂ ତଦା ସ୍ଵକମ୍
ସେ ନିଜେ ରାଜାଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଭଲ ନୀତି ଥିବା ସେଇ କୈକେୟୀ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଅକ୍ଷ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ ନିଜ ହାତ ରଖିଦେଲେ।
ଅକ୍ଷଵନ୍ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ତଦ୍ ଏତନ୍ ମହଦ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍ ରଥେନ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ ତଯା ଦତ୍ତକରେଣ ଚ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ଏକ ବିଶେଷ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା। ରଥର ଅକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ସମୟରେ, ସେଇ ରଥଚାଳକ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିଲେ।
ଜିତଵାନ୍ ଦୈତ୍ଯଦନୁଜାନ୍ ଦେଵୈଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵରାନ୍ ବହୂନ୍ ତତୋ ଦେଵୈର୍ ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପୁନର୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍
ସେ ଦେତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଜିତି, ଦେବମାନେ ଠାରୁ ବହୁ ପ୍ରସାଦ ପାଇ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଖୁସିରେ ଆଉଥରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ।
ସ ତୁ ମଧ୍ଯେ ମହାରାଜୋ ମାର୍ଗେ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଦା ପ୍ରିଯାମ୍ କୈକେଯ୍ଯାଃ କର୍ମ ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ପଥରେ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଖି, କୈକେୟୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ବିଶେଷ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତସ୍ ତସ୍ଯୈ ଵରାନ୍ ପ୍ରାଦାତ୍ ତ୍ରୀଂସ୍ ତୁ ନାରଦ ସା ଅପି ଅନୁମାନ୍ଯ ନୃପପ୍ରୋକ୍ତଂ କୈକେଯୀ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ତିନିଟି ବର ଦେଲେ, ହେ ନାରଦ। ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, କୈକେୟୀ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵଯି ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତା ଵରା ଅମୀ
ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ଏହି ବରମାନେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ପାଖରେ ରହୁନ୍ତୁ।
ଵିଭୂଷଣାନି ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ ପ୍ରିଯଯା ସହ ରଥେନ ଵିଜଯୀ ରାଜା ଯଯୌ ସ୍ଵନଗରଂ ସୁଖୀ
ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ଗହଣା ଦେଇ, ରଥରେ ସହ ଜିତି ଏବଂ ଖୁସିରେ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ।
ଯୋଷିତାଂ କିମ୍ ଅଦେଯଂ ହି ପ୍ରିଯାଣାମ୍ ଉଚିତାଗମେ ସ କଦାଚିଦ୍ ଦଶରଥୋ ମୃଗଯାଶୀଲିଭିର୍ ଵୃତଃ
ଯଥାସମୟରେ ପ୍ରିୟା ନାରୀମାନେ ପାଇଁ କଣ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ? ଏକଥା ଭାବି, ଦଶରଥ ଏକଥର ଶିକାରୀମାନେ ସହିତ ଶିକାରକୁ ଗଲେ।
ଅଟନ୍ନ୍ ଅରଣ୍ଯେ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ଵାରିବନ୍ଧମ୍ ଅଥାକରୋତ୍ ସପ୍ତଵ୍ଯସନହୀନେନ ଭଵିତଵ୍ଯଂ ତୁ ଭୂଭୁଜା
ସେ ରାତିରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରି ଏକ ଜଳାଶୟ ତିଆରି କଲେ। ଏକ ରାଜା ସପ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ।