ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଗୋଵିନ୍ଦମ୍ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ମଙ୍ଗଲାସଂଗମଂ ଚୈଵ ପୂର୍ଣତୀର୍ଥଂ ତତଃ ପରମ୍
ସେଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ 'ଗୋବିନ୍ଦ', 'ମଙ୍ଗଳାସଙ୍ଗମ' ଓ 'ପୂର୍ଣ୍ଣତୀର୍ଥ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯଂ ଚ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଗୋଵିନ୍ଦ ଏଵ ଚ
ଏହା 'ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ' ଓ 'ବାର୍ହସ୍ପତ୍ୟ' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ ବିଦ୍ୟମାନ।
ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ ସୁକୃତାର୍ଜନମ୍ ସର୍ଵଂ ତଦ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ପିତୄଣାମ୍ ଅତିଵଲ୍ଲଭମ୍
ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ କିମ୍ବା ଯେଉଁସଭଳ କର୍ମ କରାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ଅକ୍ଷୟ ଓ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ଶୃଣୋତି ଯଶ୍ ଚାପି ପଠେଦ୍ ଯଶ୍ ଚ ସ୍ମରତି ନିତ୍ଯଶଃ ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍
ଯିଏ ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣେ, ପଢ଼େ କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ହାରାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଏ।
ସପ୍ତତ୍ରିଂଶତ୍ ସହସ୍ରାଣି ତୀର୍ଥାନାଂ ତୀରଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ ଉଭଯୋର୍ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିନାମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସପ୍ତତ୍ରିଶ ହଜାର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ନ ପୂର୍ଣତୀର୍ଥସଦୃଶଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଅସ୍ତି ମହାଫଲମ୍ ନିଷ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଜନ୍ମାଦି ଯୋ ନ ସେଵେତ ତନ୍ ନରଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣତୀର୍ଥ ସମାନ ମହାଫଳଦାୟକ ତୀର୍ଥ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ। ଯିଏ ଜନ୍ମରୁ ଏହାର ସେବା କରେନାହିଁ, ସେ ନରର ଜୀବନ ନିଷ୍ଫଳ।
ରାମତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଵିନାଶନମ୍ ତସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
'ରାମତୀର୍ଥ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାର ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହାର କେବଳ ଶ୍ରବଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ ବଲଵାନ୍ ମତିମାଞ୍ ଶୂରୋ ଯଥା ଶକ୍ରଃ ପୁରଂଦରଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସୂରବୀର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ନଗରପତି।
ପିତୃପୈତାମହଂ ରାଜ୍ଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଆସ୍ତେ ଯଥା ବଲିଃ ତସ୍ଯ ତିସ୍ରୋ ମହିଷ୍ଯଃ ସ୍ଯୂ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ଯ ହି
ବଳି ଯେପରି ପୂର୍ବଜ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଦଶରଥ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତୃପୈତାମହିକ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜ କରୁଥିଲେ । ସେ ରାଜାଙ୍କର ତିନି ଜଣ ରାଣୀ ଥିଲେ ।
କୌଶଲ୍ଯା ଚ ସୁମିତ୍ରା ଚ କୈକେଯୀ ଚ ମହାମତେ ଏତାଃ କୁଲୀନାଃ ସୁଭଗା ରୂପଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାଃ
କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଏବଂ କୈକେୟୀ—ଏହି ତିନି ଜଣ ଉଚ୍ଚ କୁଳର, ଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ରୂପ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ।
ତସ୍ମିନ୍ ରାଜନି ରାଜ୍ଯେ ତୁ ସ୍ଥିତେ ଽଯୋଧ୍ଯାପତୌ ମୁନେ ଵସିଷ୍ଠେ ବ୍ରହ୍ମଵିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠେ ପୁରୋଧସି ଵିଶେଷତଃ
ଏପରି ଦଶରଥ ରାଜା ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁନି, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ ।
ନ ଚ ଵ୍ଯାଧିର୍ ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ନ ଚାଵୃଷ୍ଟିର୍ ନ ଚାଧଯଃ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଅନାବୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଥିଲାନି ।
ଆଶ୍ରମାଣାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଆନନ୍ଦୋ ଽଭୂତ୍ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତସ୍ମିଞ୍ ଶାସତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲୋଦ୍ଵହେ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ରାଜା ଦଶରଥ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଆନନ୍ଦ ବ୍ୟାପିଥିଲା ।
ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ତୁ ରାଜ୍ଯାର୍ଥେ ଵିଗ୍ରହୋ ଽଭଵତ୍ କ୍ଵାପି ତତ୍ର ଜଯଂ ପ୍ରାପୁର୍ ଦେଵାଃ କ୍ଵାପି ତଥେତରେ
ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; କେବେ ଦେବତାମାନେ ଜିତିଥିଲେ, କେବେ ଅନ୍ୟମାନେ ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତମାନେ ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଅତିପୀଡିତମ୍ ଅଭୂନ୍ ନାରଦ ତତ୍ରାହମ୍ ଅଵଦଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍
ଏପରି ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ହେ ନାରଦ, ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ କହିଲି ।
ଦେଵାଂଶ୍ ଚାପି ଵିଶେଷେଣ ନ କୃତଂ ତୈର୍ ମଦୀରିତମ୍ ପୁନଶ୍ ଚ ସଂଗରସ୍ ତେଷାଂ ବଭୂଵ ସୁମହାନ୍ ମିଥଃ
କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ବିଶେଷକରି ମୋ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ପୁଣି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗତ୍ଵା ସୁରାଃ ପ୍ରୋଚୁସ୍ ତଥେଶାନଂ ଜଗନ୍ମଯମ୍ ତାଵ୍ ଊଚତୁର୍ ଉଭୌ ଦେଵାନ୍ ଅସୁରାନ୍ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍
ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଈଶାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ ଦେବତା, ଅସୁର, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ତପସା ବଲିନୋ ଯାନ୍ତୁ ପୁନଃ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ସଂଗରମ୍ ତଥେତ୍ଯ୍ ଆହୁର୍ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ତପସେ ନିଯତଵ୍ରତାଃ
ଯେମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ପୁଣି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଏଭଳି କହି ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଯଯୁସ୍ ତୁ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଦେଵାଃ ପୁନସ୍ ତେ ମତ୍ସରାନ୍ଵିତାଃ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ସଂଗରୋ ଽଭୂତ୍ ସୁଦାରୁଣଃ
କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଭରିଯାଇ, ପୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା ।
ନ ତତ୍ର ଦେଵା ଜେତାରୋ ନୈଵ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଃ ସଂଯୁଗେ ଵର୍ତମାନେ ତୁ ଵାଗ୍ ଉଵାଚାଶରୀରିଣୀ
ସେଠାରେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ କେହି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଦେହହୀନ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା ।
ଯେଷାଂ ଦଶରଥୋ ରାଜା ତେ ଜେତାରୋ ନ ଚେତରେ
ଯେଉଁମାନେ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜିତିବେ, ଅନ୍ୟମାନେ ନୁହେଁ ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଯାଯୋଭୌ ଜଗ୍ମତୁର୍ ଦେଵଦାନଵୌ ତତ୍ର ଵାଯୁସ୍ ତ୍ଵରନ୍ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜାନମ୍ ଅଵଦତ୍ ତଦା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଜୟ ପାଇବାକୁ ଯାଇଲେ; ସେତେବେଳେ ବାୟୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ ।
ଆଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଦେଵଦାନଵସଂଗରେ ଯତ୍ର ରାଜା ଦଶରଥୋ ଜଯସ୍ ତତ୍ରେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ହେ ରାଜା, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ହେବ; ଯେଉଁଠାରେ ଦଶରଥ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ।
ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ଦେଵପକ୍ଷେ ସ୍ଯା ଭଵେଯୁର୍ ଜଯିନଃ ସୁରାଃ
ସେହିପାଇଁ ଆପଣ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଯାହାଫଳରେ ଦେବତାମାନେ ଜିତିପାରିବେ ।
ତଦ୍ ଵାଯୁଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ଦଶରଥୋ ନୃପଃ ଆଗମ୍ଯତେ ମଯା ସତ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛ ଵାଯୋ ଯଥାସୁଖମ୍
ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରାଜା କହିଲେ: 'ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବି; ବାୟୁ, ଆପଣ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଆନ୍ତୁ ।'
ଗତେ ଵାଯୌ ତଦା ଦୈତ୍ଯା ଆଜଗ୍ମୁର୍ ଭୂପତିଂ ପ୍ରତି ତେ ଽପ୍ଯ୍ ଊଚୁର୍ ଭଗଵନ୍ନ୍ ଅସ୍ମତ୍ସାହାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ବାୟୁ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଆମ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ।'
ରାଜନ୍ ଦଶରଥ ଶ୍ରୀମନ୍ ଵିଜଯସ୍ ତ୍ଵଯି ସଂସ୍ଥିତଃ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ଵୈ ଦୈତ୍ଯପତେଃ ସାହାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ହେ ରାଜା ଦଶରଥ, ତୁମେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏବଂ ବିଜୟ ସଦା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଅଛି। ଏହିଯୋଗୁଁ, ଦୟାକରି ଦେତ୍ୟପତିଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କର।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ନୃପତିର୍ ଵାଯୁନା ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପୁରା ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ମଯା ତଚ୍ ଚ ଯାନ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଃ
ତାପରେ ରାଜା କହିଲେ, 'ପୂର୍ବରୁ ବାୟୁଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ଏହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି। ଏବେ ଦେତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାଉନ୍ତୁ।'
ସ ତୁ ରାଜା ତଥା ଚକ୍ରେ ଗତ୍ଵା ଚୈଵ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚକ୍ରେ ତଥା ଦୈତ୍ଯୈର୍ ଦାନଵୈଃ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ
ସେଇ ରାଜା ଏହିପରି କାମ କଲେ। ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଦେତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ଦେଵସଂଘେଷୁ ନମୁଚେର୍ ଭ୍ରାତରସ୍ ତଦା ଵିଵିଧୁର୍ ନିଶିତୈର୍ ବାଣୈର୍ ଅଥାକ୍ଷଂ ନୃପତେସ୍ ତଥା
ଦେବମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ନମୁଚିଙ୍କ ଭାଇମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାଜାଙ୍କ ରଥର ଅକ୍ଷ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।