ଗୃହାଣ କନ୍ଯାଂ ଵିଧିଵଦ୍ ଭାର୍ଯାଂ କୁରୁ ମମ ସ୍ଵସାମ୍ ଅସ୍ଯାଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ଯାଚେଯଂ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଇମାମ୍
'ମୋ ଭଉଣୀକୁ ବିଧିମତ୍ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କର, ତାଙ୍କୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା କର; ସେଠାରେ ସ୍ନେହରେ ରୁହ; ଏହି ଦକ୍ଷିଣା ମୁଁ ଚାହେଁ।'
ଭ୍ରାତୃଵତ୍ ପୁତ୍ରଵଚ୍ ଚାପି ଶିଷ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ ତୁ ଗୁରୋଃ ସଦା ଗୁରୁଶ୍ ଚ ପିତୃଵଚ୍ ଚ ସ୍ଯାତ୍ ସଂବନ୍ଧୋ ଽତ୍ର କଥଂ ଭଵେତ୍
'ଶିଷ୍ୟ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଭାଇ କିମ୍ବା ପୁଅ ଭଳି ହେବା ଉଚିତ, ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ପିତାଭଳି ହେବେ; ଏହି ସମ୍ପର୍କ କିପରି ହେବ?'
ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କୁରୁ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ମମାଜ୍ଞା ତଵ ଦକ୍ଷିଣା ସର୍ଵଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା କଠାଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ରେଵତୀଂ ଭର ତନ୍ମନାଃ
'ମୋ କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ କର; ମୋ ଆଜ୍ଞା ହେଉଛି ତୋର ଦକ୍ଷିଣା। ସବୁ କଥା ମନେ ରଖ, କଠ, ଏବଂ ରେବତୀକୁ ମନ ଦେଇ ଗ୍ରହଣ କର।'
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗୁରୋର୍ ଵାକ୍ଯାତ୍ କଠୋ ଜଗ୍ରାହ ପାଣିନା ରେଵତୀଂ ଵିଧିଵଦ୍ ଦତ୍ତାଂ ତାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ କଠସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥ
'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି, ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ କଠ ରେବତୀଙ୍କୁ ବିଧିମତ୍ ଭାବେ ହାତ ଧରି ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାପରେ କଠ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ଦେଵେଶଂ ଶଂକରଂ ତଦା ରେଵତ୍ଯା ରୂପସଂପତ୍ତ୍ଯୈ ଶିଵପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଚ ରେଵତୀ
ସେଠାରେ, କଠ ଏବଂ ରେବତୀ ମିଶି ଦେବମାନ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ତାଙ୍କ ରୂପ ଓ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ।
ସୁରୂପା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ନ ରୂପେଣୋପମୀଯତେ ଅଭିଷେକୋଦକଂ ତତ୍ର ରେଵତ୍ଯା ଯଦ୍ ଵିନିଃସୃତମ୍
ସେ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର, ମଧୁର ଅଙ୍ଗ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ରୂପ ସହ କେହି ତୁଳନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ରେବତୀଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଜଳ ସେଠାରେ ବହିଲା।
ସାଭଵତ୍ ତତ୍ର ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତସ୍ମାତ୍ ତନ୍ନାମତୋ ନଦୀ ରେଵତୀତି ସମାଖ୍ଯାତା ରୂପସୌଭାଗ୍ଯଦାଯିନୀ
ସେ ଜଳ ଗଙ୍ଗାରେ ଏକ ନଦୀ ହେଲା, ଯାହାକୁ ରେବତୀ ନାମରେ ଚିହ୍ନାଯାଏ, ଯାହା ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ପୁନର୍ ଦର୍ଭୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈର୍ ଅଭିଷେକଂ ଚକାର ସଃ ପୁଣ୍ଯରୂପତ୍ଵସଂସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ଵିଦର୍ଭା ତଦ୍ ଅଭୂନ୍ ନଦୀ
ପୁନି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କଲେ, ଶୁଭ ରୂପ ପାଇବା ପାଇଁ; ସେଠାରେ ଏହା ବିଦର୍ଭା ନଦୀ ହେଲା।
ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସଂଗମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ରେଵତୀଗଙ୍ଗଯୋର୍ ନରଃ ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ରେବତୀ ଓ ଗଙ୍ଗାର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତଥା ଵିଦର୍ଭାଗୌତମ୍ଯୋଃ ସଂଗମେ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ମୁନେ ସ୍ନାନଂ କରୋତ୍ଯ୍ ଅସୌ ଯାତି ଭୁକ୍ତିଂ ମୁକ୍ତିଂ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଏଭଳି, ମୁନି, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବିଦର୍ଭା ଓ ଗୌତମୀ ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
ଉଭଯୋସ୍ ତୀରଯୋସ୍ ତତ୍ର ତୀର୍ଥାନାଂ ଶତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯକରଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକମ୍
ସେଠାରେ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶତେ ଶତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପୂର୍ଣତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ତଟେ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ଽଜ୍ଞାନାତ୍ ତଥାପି ଶୁଭମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯେଉଁଠାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତୀର୍ଥ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅଜାଣି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ପୂର୍ଣତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ କେନ ଜନ୍ତୁନା ସ୍ଵଯଂ ସଂସ୍ଥୀଯତେ ଯତ୍ର ଚକ୍ରିଣା ଚ ପିନାକିନା
ପୂର୍ଣ୍ଣତୀର୍ଥର ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ସେଠି ଚକ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୁରା ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ ନାମ କଲ୍ପାଦାଵ୍ ଆଯୁଷଃ ସୁତଃ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ବହୁଵିଧୈର୍ ଯଜ୍ଞୈର୍ ଅଶ୍ଵମେଧପୁରଃସରୈଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ଆୟୁଷର ପୁଅ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ବହୁ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଯାହାର ମଧ୍ୟରୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନ୍ଯ୍ ଅନେକାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାଂଶ୍ ଚ ପୁଷ୍କଲାନ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ଭୋଗଵୈଷମ୍ଯଂ ପରଂ ଵୈରାଗ୍ଯମ୍ ଆଶ୍ରିତଃ
ସେ ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ, ବହୁ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଭୋଗର ଅସମତା ବୁଝି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିରାଗ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଗିରିଶୃଙ୍ଗେ ଽମ୍ବୁଧେଃ ପାରେ ତଥା ଗଙ୍ଗାନଦୀତଟେ ଶିଵଵିଷ୍ଣ୍ଵୋର୍ ଗୃହେ ଵାପି ଵିଶେଷାତ୍ ପୁଣ୍ଯସଂଗମେ
ସମୁଦ୍ର ପାରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ, କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, କିମ୍ବା ଶିବା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଘରେ, ବିଶେଷ କରି ପୁଣ୍ୟ ସଙ୍ଗମରେ—
ତପ୍ତଂ ହୁତଂ ଚ ଜପ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵମ୍ ଅକ୍ଷଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍ର ତେପେ ତପୋ ମହତ୍
ସେଠି କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ତପ, ହୋମ ଓ ଜପ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ଧନ୍ୱନ୍ତରି ସେଠି ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯସଂପନ୍ନୋ ଭୀମେଶଚରଣାଶ୍ରଯଃ ତପଶ୍ ଚକାର ଵିପୁଲଂ ଗଙ୍ଗାସାଗରସଂଗମେ
ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୀମେଶଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଇ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ପୁରା ଚ ନିକୃତୋ ରାଜ୍ଞା ରଣଂ ହିତ୍ଵା ମହାସୁରଃ ସହସ୍ରମ୍ ଏକଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଭଯାତ୍
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ଭୟରୁ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଧନ୍ଵନ୍ତରୌ ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ତତ୍ସୁତେ ଵିରାଗଂ ଚ ଗତେ ରାଜ୍ଞି ତତଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଅଥାର୍ଣଵାତ୍
ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ଲାଗିଲା; ରାଜା ବିରାଗୀ ହେବା ପରେ, ସେ ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ତପସ୍ଯନ୍ତଂ ତମୋ ନାମ ବଲଵାନ୍ ଅସୁରୋ ମୁନେ ଗଙ୍ଗାତୀରଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରାଜା ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ ଯତଃ
ମୁନି, ଧନ୍ୱନ୍ତରି ରାଜା ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ତମୋ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ସେଠି ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।
ଜପହୋମରତୋ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନପରାଯଣଃ ତଂ ରିପୁଂ ନାଶଯାମୀତି ତମଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଅଥାର୍ଣଵାତ୍
ଧନ୍ୱନ୍ତରି ସଦା ଜପ ଓ ହୋମରେ ଲିନ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ଏକାଗ୍ର; 'ମୁଁ ଏହି ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବି' ଭାବି, ତମ ଅସୁର ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଗଲା।
ନାଶିତୋ ବହୁଶୋ ଽନେନ ରାଜ୍ଞା ବଲଵତା ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍ ତଂ ରିପୁଂ ନାଶଯାମୀତି ତମଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଅଥାର୍ଣଵାତ୍
ମୁଁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଏହାକୁ ବହୁଥର ନଶ୍ଟ କରିଛି; 'ମୁଁ ଏହି ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବି' ଭାବି, ତମ ଅସୁର ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଗଲା।
ମାଯଯା ପ୍ରମଦାରୂପଂ କୃତ୍ଵା ରାଜାନମ୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍ ନୃତ୍ଯଗୀତଵତୀ ସୁଭ୍ରୂର୍ ହସନ୍ତୀ ଚାରୁଦର୍ଶନା
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନାରୀର ରୂପ ନେଇ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା; ସେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ କରି, ହସୁଥିବା ଏବଂ ଆକର୍ଷକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ବହୁକାଲଂ ନଯାନ୍ଵିତାମ୍ ଶାନ୍ତାମ୍ ଅନୁଵ୍ରତାଂ ଭକ୍ତାଂ କୃପଯା ଚାବ୍ରଵୀନ୍ ନୃପଃ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବଳୀ ନାରୀକୁ ଦେଖି, ଯିଏ ବହୁ ସମୟ ଧରି ସେଠି ରହିଥିଲା, ଶାନ୍ତ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ରାଜା ଦୟାଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କାସି ତ୍ଵଂ କସ୍ଯ ହେତୋର୍ ଵା ଵର୍ତସେ ଗହନେ ଵନେ କଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷସୀଵ ତ୍ଵଂ ଵଦ କଲ୍ଯାଣି ପୃଚ୍ଛତେ
ତୁମେ କିଏ? କାହିଁକି ଏହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଛ? କାହାକୁ ଦେଖି ଏତେ ଖୁସି ହେଉଛ? ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ମୋତେ କହ, ଶୁଭେ।
ପ୍ରମଦା ଚାପି ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜାନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ନାରୀ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲା।
ତ୍ଵଯି ତିଷ୍ଠତି କୋ ଲୋକେ ହେତୁର୍ ହର୍ଷସ୍ଯ ମେ ଭଵେତ୍ ଅହମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମସଂଭୃତମ୍
ତୁମେ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ଅଛି କି? ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରୀ, ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋର ମନେ ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମିଛି।
ହର୍ଷାଚ୍ ଚରାମି ପୁରତୋ ରାଜଂସ୍ ତଵ ପୁନଃ ପୁନଃ ଅଗଣ୍ଯପୁଣ୍ଯଵିରହାଦ୍ ଅହଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭା
ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ପୁନିପୁନି ତୁମର ସାମ୍ନାରେ ଚଳିଯାଏ, ରାଜା, କିନ୍ତୁ ଅସଂଖ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ଅଭାବରୁ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।
ଏତଦ୍ ଵଚୋ ନିଶମ୍ଯାଶୁ ତପସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ତାମ୍ ଏଵ ମନସା ଧ୍ଯାଯଂସ୍ ତନ୍ନିଷ୍ଠସ୍ ତତ୍ପରାଯଣଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଡ଼ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ମନରେ ସେଉଁଠିକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେଠିରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତି ରଖିଲେ।