ଅନରଣ୍ଯସ୍ ତୁ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଦ୍ ଵିଶ୍ରୁତଃ ସର୍ଵକର୍ମଣଃ ଅନରଣ୍ଯସୁତୋ ନିଘ୍ନୋ ନିଘ୍ନତୋ ଦ୍ଵୌ ବଭୂଵତୁଃ
ସର୍ବକର୍ମଙ୍କ ପୁଅ ଅନରଣ୍ୟ ବିଶ୍ରୁତ ଥିଲେ; ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ନିଘ୍ନ, ଏବଂ ନିଘ୍ନଙ୍କ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ।
ଅନମିତ୍ରୋ ରଘୁଶ୍ ଚୈଵ ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭସତ୍ତମୌ ଅନମିତ୍ରସୁତୋ ରାଜା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଦୁଲିଦୁହୋ ଽଭଵତ୍
ଅନମିତ୍ର ଏବଂ ରଘୁ, ଦୁଇଜଣ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅନମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଦିଲୀପ ଥିଲେ।
ଦିଲୀପସ୍ ତନଯସ୍ ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ପ୍ରପିତାମହଃ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ ଦିଲୀପସ୍ଯ ରଘୁର୍ ନାମ୍ନା ସୁତୋ ଽଭଵତ୍
ଦିଲୀପଙ୍କ ପୁଅ ଦିଲୀପ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ; ଦିଲୀପଙ୍କ ଦୀର୍ଘବାହୁ ପୁଅ ରଘୁ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ମହାରାଜୋ ଯଃ ପୁରାସୀନ୍ ମହାବଲଃ ଅଜସ୍ ତୁ ରାଘଵୋ ଜଜ୍ଞେ ତଥା ଦଶରଥୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଜାତ୍
ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ରଘୁବଂଶୀ ଅଜ; ଏହି ଅଜଙ୍କୁ ଥିଲେ ଦଶରଥ।
ରାମୋ ଦଶରଥାଜ୍ ଜଜ୍ଞେ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁମହାଯଶାଃ ରାମସ୍ଯ ତନଯୋ ଜଜ୍ଞେ କୁଶ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭିସଂଜ୍ଞିତଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବିଶାଳ ଖ୍ୟାତିର ରାମ, ଦଶରଥଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ରାମଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଅତିଥିସ୍ ତୁ କୁଶାଜ୍ ଜଜ୍ଞେ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁମହାଯଶାଃ ଅତିଥେସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ନିଷଧୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
କୁଶଙ୍କୁ ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ ଆତିଥି; ଆତିଥିଙ୍କ ପୁଅ ଶୂରବୀର ନିଷଧ।
ନିଷଧସ୍ଯ ନଲଃ ପୁତ୍ରୋ ନଭଃ ପୁତ୍ରୋ ନଲସ୍ଯ ଚ ନଭସ୍ଯ ପୁଣ୍ଡରୀକସ୍ ତୁ କ୍ଷେମଧନ୍ଵା ତତଃ ସ୍ମୃତଃ
ନିଷଧଙ୍କ ପୁଅ ନଳ, ନଳଙ୍କ ପୁଅ ନଭ; ନଭଙ୍କୁ ଥିଲେ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ଏବଂ ପୁଣ୍ଡରୀକରୁ ଖ୍ୟେମଧନ୍ବାନ୍ ମନେ ପକାଯାଏ।
କ୍ଷେମଧନ୍ଵସୁତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆସୀଦ୍ ଦେଵାନୀକଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଆସୀଦ୍ ଅହୀନଗୁର୍ ନାମ ଦେଵାନୀକାତ୍ମଜଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଖ୍ୟେମଧନ୍ବାନ୍ଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବାନୀକ; ଦେବାନୀକଙ୍କୁ ଥିଲେ ପ୍ରଭୁ ଅହୀନାଗ।
ଅହୀନଗୋସ୍ ତୁ ଦାଯାଦଃ ସୁଧନ୍ଵା ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ ସୁଧନ୍ଵନଃ ସୁତଶ୍ ଚାପି ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ଶଲୋ ନୃପଃ
ଅହୀନାଗଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜା ସୁଧନ୍ବା; ସୁଧନ୍ବାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ଶଳ।
ଉକ୍ଯୋ ନାମ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶଲପୁତ୍ରୋ ବଭୂଵ ହ ଵଜ୍ରନାଭଃ ସୁତସ୍ ତସ୍ଯ ନଲସ୍ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଶଳଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଉକ୍ୟ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭଲି ଭଲି ବଜ୍ରନାଭ, ବଜ୍ରନାଭଙ୍କ ପୁଅ ମହାତ୍ମା ନଳ।
ନଲୌ ଦ୍ଵାଵ୍ ଏଵ ଵିଖ୍ଯାତୌ ପୁରାଣେ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଵୀରସେନାତ୍ମଜଶ୍ ଚୈଵ ଯଶ୍ ଚେକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ
ପୁରାଣରେ ଦୁଇ ଜଣ ନଳ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଗୋଟିଏ ହେଲେ ବୀରସେନାଙ୍କ ପୁଅ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାନ୍ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵାଃ ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ଏତେ ଵିଵସ୍ଵତୋ ଵଂଶେ ରାଜାନୋ ଭୂରିତେଜସଃ
ଏହି ରାଜାମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେମାନେ ବିଭାସ୍ୱତଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳ ବଂଶର ରାଜାମାନେ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପଠନ୍ ସମ୍ଯଗ୍ ଇମାଂ ସୃଷ୍ଟିମ୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଵସ୍ଵତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଜାନାଂ ପୁଷ୍ଟିଦସ୍ଯ ଚ ପ୍ରଜାଵାନ୍ ଏତି ସାଯୁଜ୍ଯମ୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଵସ୍ଵତଃ
ଯେଉଁଠି ଠିକ୍ ଭାବରେ ବିଭାସ୍ୱତ, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏହି ସୃଷ୍ଟିକଥା ପଢ଼ିବେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ ପାଇବେ ଏବଂ ସନ୍ତାନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ।
ପିତା ସୋମସ୍ଯ ଭୋ ଵିପ୍ରା ଜଜ୍ଞେ ଽତ୍ରିର୍ ଭଗଵାନ୍ ଋଷିଃ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାତ୍ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ଵିଧିତ୍ସତଃ
ହେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ, ସୋମଙ୍କ ପିତା ମହାନ୍ ଋଷି ଅତ୍ରି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ଯେବେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ଅନୁତ୍ତରଂ ନାମ ତପୋ ଯେନ ତପ୍ତଂ ହି ତତ୍ ପୁରା ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନୀତି ହି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ପୁରୁଣା କାଳରେ ସେ ଅନୁତ୍ତର ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଏହି ତପସ୍ୟା ସେ ତିନି ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି କରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ଆଚକ୍ରମେ ତସ୍ଯ ରେତଃ ସୋମତ୍ଵମ୍ ଈଯିଵତ୍ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଵାରି ସୁସ୍ରାଵ ଦଶଧା ଦ୍ଯୋତଯନ୍ ଦିଶଃ
ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଉପରକୁ ଉଠିଗଲା ଏବଂ ସେହି ଶୁକ୍ର ସୋମ ହେଲା; ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖିରୁ ପାଣି ଦଶଟି ଧାରାରେ ବହିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲା।
ତଂ ଗର୍ଭଂ ଵିଧିନାଦିଷ୍ଟା ଦଶ ଦେଵ୍ଯୋ ଦଧୁସ୍ ତତଃ ସମେତ୍ଯ ଧାରଯାମ୍ ଆସୁର୍ ନ ଚ ତାଃ ସମଶକ୍ନୁଵନ୍
ପରେ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଦଶ ଜଣୀ ଦେବୀ ଏକଠି ହୋଇ ସେହି ଗର୍ଭକୁ ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯଦା ନ ଧାରଣେ ଶକ୍ତାସ୍ ତସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ଯ ତା ଦିଶଃ ତତସ୍ ତାଭିଃ ସ ତ୍ଯକ୍ତସ୍ ତୁ ନିପପାତ ଵସୁଂଧରାମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେହି ଦେବୀମାନେ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ପତିତଂ ସୋମମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ରଥମ୍ ଆରୋପଯାମ୍ ଆସ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ସୋମକୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ରଥ ଉପରେ ବସାଇଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ନିପତିତେ ଦେଵାଃ ପୁତ୍ରେ ଽତ୍ରେଃ ପରମାତ୍ମନି ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରାସ୍ ତଥାନ୍ଯେ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ସେ ଯେତେବେଳେ ପଡ଼ିଲେ, ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁଅ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତସ୍ଯ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ଯ ତେଜଃ ସୋମସ୍ଯ ଭାସ୍ଵତଃ ଆପ୍ଯାଯନାଯ ଲୋକାନାଂ ଭାଵଯାମ୍ ଆସ ସର୍ଵତଃ
ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସୋମଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପୋଷଣ କଲା।
ସ ତେନ ରଥମୁଖ୍ଯେନ ସାଗରାନ୍ତାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍ ତ୍ରିଃସପ୍ତକୃତ୍ଵୋ ଽତିଯଶାଶ୍ ଚକାରାଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍
ସେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ବସି, ସାଗର ଦ୍ୱାରା ବାଂଧିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ସତେର ଥର ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ମଙ୍ଗଳମୟ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ତସ୍ଯ ଯଚ୍ ଚରିତଂ ତେଜଃ ପୃଥିଵୀମ୍ ଅନ୍ଵପଦ୍ଯତ ଓଷଧ୍ଯସ୍ ତାଃ ସମୁଦ୍ଭୂତା ଯାଭିଃ ସଂଧାର୍ଯତେ ଜଗତ୍
ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ତେଜ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ତାହାରୁ ଔଷଧିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚାଲିଥାଏ।
ସ ଲବ୍ଧତେଜା ଭଗଵାନ୍ ସଂସ୍ତଵୈଶ୍ ଚ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ତପସ୍ ତେପେ ମହାଭାଗଃ ପଦ୍ମାନାଂ ଦର୍ଶନାଯ ସଃ
ତାଙ୍କର ତେଜ ପୁନି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସ୍ତୁତି ଏବଂ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ ମହା ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତତସ୍ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ରାଜ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ ବୀଜୌଷଧୀନାଂ ଵିପ୍ରାଣାମ୍ ଅପାଂ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବୀଜ, ଔଷଧି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଜଳ ଉପରେ ଶାସନ ଦେଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି।
ସ ତତ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାରାଜ୍ଯଂ ସୋମଃ ସୌମ୍ଯଵତାଂ ଵରଃ ସମାଜହ୍ରେ ରାଜସୂଯଂ ସହସ୍ରଶତଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ମହା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ, ସୋମ ଶାନ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଅଦଦାତ୍ ସୋମସ୍ ତ୍ରୀଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ତେଭ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମୁଖ୍ଯେଭ୍ଯଃ ସଦସ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସୋମ ତିନି ଲୋକକୁ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦେଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ସେହି ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଏବଂ ସଦସ୍ୟମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ରିର୍ ଭୃଗୁଶ୍ ଚ ଋତ୍ଵିଜୋ ଽଭଵତ୍ ସଦସ୍ଯୋ ଽଭୂଦ୍ ଧରିସ୍ ତତ୍ର ମୁନିଭିର୍ ବହୁଭିର୍ ଵୃତଃ
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଭୃଗୁ ଏଠାରେ ଋତ୍ବିଜ ହେଲେ; ହରି ଅନେକ ମୁନିଙ୍କ ସହିତ ସଦସ୍ୟ ହେଲେ।
ତଂ ସିନୀଶ୍ ଚ କୁହୂଶ୍ ଚୈଵ ଦ୍ଯୁତିଃ ପୁଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଭା ଵସୁଃ କୀର୍ତିର୍ ଧୃତିଶ୍ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ ଚ ନଵ ଦେଵ୍ଯଃ ସିଷେଵିରେ
ସିନୀ, କୁହୂ, ଦ୍ୟୁତି, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭା, ବସୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ଏହି ନଉ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯାଵଭୃଥମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଗ୍ର୍ଯଂ ସର୍ଵଦେଵର୍ଷିପୂଜିତଃ ଵିରରାଜାଧିରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଦଶଧା ଭାସଯନ୍ ଦିଶଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦଶ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।