ଅଶେଷରୋଗୋପଶମୋ ଭଵତ୍ଯ୍ ଆଭିର୍ ଅସଂଶଯମ୍ ଅନ୍ନମ୍ ଏତାଭିର୍ ଏଵ ସ୍ଯାଦ୍ ଅଶେଷପ୍ରାଣରକ୍ଷଣମ୍ ଅତ୍ରୌଷଧ୍ଯୋ ଜଗଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଯା ମାମ୍ ଊଚୁର୍ ଅନହଂକୃତାଃ
ଏହି ଔଷଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶାନ୍ତି ହୁଏ; ଏମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଜଗତରେ ପୂଜିତ ଏହି ଔଷଧିମାନେ ଅହଂକାର ବିନା ମୋତେ କହିଲେ।
ଅସ୍ମାକଂ ତ୍ଵଂ ପତିଂ ଦେହି ରାଜାନଂ ସୁରସତ୍ତମ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ପାଇଁ ଏକ ପତି, ଏକ ରାଜା ଦିଅ।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତାସାଂ ମଯୋକ୍ତା ଓଷଧୀର୍ ଇଦମ୍ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ ସର୍ଵାଶ୍ ଚ ରାଜାନଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଔଷଧିମାନଙ୍କୁ କହିଲି: 'ତମେ ସମସ୍ତେ ଏକ ପତି, ଏକ ଆନନ୍ଦବଢ଼ାଇବା ରାଜା ପାଇବେ।'
ରାଜାନମ୍ ଇତି ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତା ମାମ୍ ଊଚୁଃ ପୁନର୍ ମୁନେ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କ୍ଵ ପୁନଶ୍ ଚୋକ୍ତା ଗୌତମୀଂ ଯାନ୍ତୁ ମାତରଃ
'ରାଜା' ବୋଲି ଶୁଣି ସେମାନେ ପୁଣି ମୋତେ କହିଲେ, ହେ ମୁନି, 'ଆମେ କେଉଁଠି ଯିବା?' ତେବେ ମୁଁ କହିଲି, 'ମାଆମାନେ ଗୌତମୀକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।'
ତୁଷ୍ଟାଯାମ୍ ଅଥ ତସ୍ଯାଂ ଵୋ ରାଜା ସ୍ଯାଲ୍ ଲୋକପୂଜିତଃ ତାଶ୍ ଚ ଗତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ଗୌତମୀଂ ନଦୀମ୍
ସେ ଗୌତମୀ ମନ୍ଦାକିନୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତୁମର ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବେ; ମୁନିମାନେ, ସେମାନେ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଇ ସ୍ତୁତି କଲେ।
କିଂ ଵାକରିଷ୍ଯନ୍ ଭଵଵର୍ତିନୋ ଜନା ନାନାଘସଂଘାଭିଭଵାଚ୍ ଚ ଦୁଃଖିତାଃ ନ ଚାଗମିଷ୍ଯଦ୍ ଭଵତୀ ଭୁଵଂ ଚେତ୍ ପୁଣ୍ଯୋଦକେ ଗୌତମି ଶଂଭୁକାନ୍ତେ
ବିଭିନ୍ନ ପାପ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଏହି ସଂସାରର ଲୋକମାନେ କଣ କରିଥାନ୍ତେ? ଯଦି ତୁମେ, ଶିବଙ୍କ ପାଶରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ସହିତ, ଏ ଭୂମିକୁ ନ ଆସିଥାନ୍ତ, ଗୌତମୀ।
କୋ ଵେତ୍ତି ଭାଗ୍ଯଂ ନରଦେହଭାଜାଂ ମହୀଗତାନାଂ ସରିତାମ୍ ଅଧୀଶେ ଏଷାଂ ମହାପାତକସଂଘହନ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵମ୍ ଅମ୍ବ ଗଙ୍ଗେ ସୁଲଭା ସଦୈଵ
ମଣିଷ ଶରୀର ପାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର କି ଭାଗ୍ୟ, କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ ବହୁଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କର କେଉଁଠି ଲେଖାଯାଇଛି କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ହେ ଜଳମାନଙ୍କର ରାଣୀ, ହେ ମା ଗଙ୍ଗେ, ତୁମେ ମହାପାପକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ଏବଂ ସବୁବେଳେ ସହଜରେ ମିଳିଯାଉଛ।
ନ ତେ ଵିଭୂତିଂ ନନୁ ଵେତ୍ତି କୋ ଽପି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵନ୍ଦ୍ଯେ ଜଗଦମ୍ବ ଗଙ୍ଗେ ଗୌରୀସମାଲିଙ୍ଗିତଵିଗ୍ରହୋ ଽପି ଧତ୍ତେ ସ୍ମରାରିଃ ଶିରସାପି ଯତ୍ ତ୍ଵାମ୍
ତୁମ ମହିମା କିଏ ଜାଣିପାରିବ, ହେ ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା ଗଙ୍ଗେ? ଗୌରୀଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଥିବା ଯେଉଁ ମହାଦେବ, ସେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ମାତର୍ ଅଭୀଷ୍ଟଦାଯିନି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ବ୍ରହ୍ମମଯେ ଽଘନାଶିନି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ଵିଷ୍ଣୁପଦାବ୍ଜନିଃସୃତେ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ଶଂଭୁଜଟାଵିନିଃସୃତେ
ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ହେ ମା, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ହେ ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱରୂପା, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଶିବଙ୍କ ଜଟାରୁ ନିସ୍ସରିତ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ସ୍ତୁଵତାମ୍ ଈଶା କିଂ ଦଦାମୀତ୍ଯ୍ ଅଵୋଚତ
ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି ଦେବୀ କହିଲେ, 'ମୁଁ କଣ ଦେବି?'
ପତିଂ ଦେହି ଜଗନ୍ମାତା ରାଜାନମ୍ ଅତିତେଜସମ୍
'ହେ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ଆମକୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଏକ ତେଜସ୍ବୀ ପତି ଦିଅ।'
ତଦୋଵାଚ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ଓଷଧୀସ୍ ତା ଇଦଂ ଵଚଃ
ତାପରେ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ଔଷଧୀମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଅହଂ ଚାମୃତରୂପାସ୍ମି ଓଷଧ୍ଯୋ ମାତରୋ ଽମୃତାଃ ତାଦୃଶଂ ଚାମୃତାତ୍ମାନଂ ପତିଂ ସୋମଂ ଦଦାମି ଵଃ
'ମୁଁ ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅମର ମାନେ। ଏହିପରି ଅମୃତ ଆତ୍ମା ଯେଉଁ ସୋମ, ସେଉଁଥିକି ଆମେ ପତି ଭାବେ ଦେଉଛି।'
ଦେଵାଶ୍ ଚ ଋଷଯୋ ଵାକ୍ଯଂ ମେନିରେ ସୋମ ଏଵ ଚ ଓଷଧ୍ଯଶ୍ ଚାପି ତଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ତତୋ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵମ୍ ଆଲଯମ୍
ଦେବତା, ଋଷିମାନେ, ସୋମ ଏବଂ ଔଷଧୀମାନେ ସେଇ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯତ୍ର ଚାପୁର୍ ମହୌଷଧ୍ଯୋ ରାଜାନମ୍ ଅମୃତାତ୍ମକମ୍ ସୋମଂ ସମସ୍ତସଂତାପପାପସଂଘନିଵାରକମ୍
ଏଠାରେ, ମହାଔଷଧୀମାନେ ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ନିଜର ରାଜା ଭାବେ ପାଇଲେ।
ସୋମତୀର୍ଥଂ ତୁ ତତ୍ ଖ୍ଯାତଂ ସୋମପାନଫଲପ୍ରଦମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ପିତରଃ ସ୍ଵର୍ଗମ୍ ଆପ୍ନୁଯୁଃ
ସେଠିକୁ ସୋମତୀର୍ଥ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସୋମପାନର ଫଳ ମିଳେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ, ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ ନିତ୍ଯଂ ପଠେଦ୍ ଵା ଭକ୍ତିତଃ ସ୍ମରେତ୍ ଦୀର୍ଘମ୍ ଆଯୁର୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ସ ପୁତ୍ରୀ ଧନଵାନ୍ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ସହିତ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ଓ ଧନ ଲାଭ କରେ।
ଧାନ୍ଯତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍ ସୁଭିକ୍ଷଂ କ୍ଷେମଦଂ ପୁଂସାଂ ସର୍ଵାପଦ୍ଵିନିଵାରଣମ୍
ଏହାକୁ ଧାନ୍ୟତୀର୍ଥ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଏହା ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଅଧିକ ଧାନ୍ୟ, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।
ଓଷଧ୍ଯଃ ସୋମରାଜାନଂ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ ଊଚୁଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଯାଶ୍ ଚେପ୍ସିତଂ ଵଚଃ
ଔଷଧୀମାନେ ସୋମଙ୍କୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ପାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଥା କହିଲେ।
ଵୈଦିକୀ ପୁଣ୍ଯଗାଥାସ୍ତି ଯାଂ ଵୈ ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ ଭୂମିଂ ସସ୍ଯଵତୀଂ କଶ୍ଚିନ୍ ମାତରଂ ମାତୃସଂମିତାମ୍
ଏକ ପବିତ୍ର ବେଦିକ କଥା ଅଛି, ଯାହା ବେଦ ଜାଣିଥିବାମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ଯେଉଁଠି କେହି ଉପଜାଉ ଜମି ଦେଇଥାଏ, ମାତୃସମାନ ମା ଦେଇଥାଏ।
ଗଙ୍ଗାସମୀପେ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵକାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଭୂମିଂ ସସ୍ଯଵତୀଂ ଗାଶ୍ ଚ ଓଷଧୀଶ୍ ଚ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ଯିଏ ଗଙ୍ଗା ପାଖରେ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପାଇଥାଏ—ଉପଜାଉ ଜମି, ଗାଈ ଓ ଔଷଧୀ, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ସହିତ।
ଵିଷ୍ଣୁବ୍ରହ୍ମେଶରୂପାଯ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଭକ୍ତିମାନ୍ ନରଃ ସର୍ଵଂ ତଦ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵକାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ଏହି ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ଓଷଧ୍ଯଃ ସୋମରାଜନ୍ଯାଃ ସୋମଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଓଷଧୀପତିଃ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଵିଦ ଓଷଧୀର୍ ଯଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ଔଷଧୀମାନେ ସୋମଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ସୋମ ହେଉଛନ୍ତି ଔଷଧୀଙ୍କର ନାଥ—ଏହା ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶିଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ଯିଏ ଔଷଧୀ ଦାନ କରେ,
ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ ତା ଏଵ ସୋମରାଜନ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପାଇଥାଏ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ସେଇ ସୋମ ଉତ୍ପତ୍ତି ଔଷଧୀମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର କଥା କହିଲେ।
ଯୋ ଽସ୍ମାନ୍ ଦଦାତି ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତଂ ରାଜନ୍ ପାରଯାମସି ତ୍ଵମ୍ ଉତ୍ତମଶ୍ ଚୌଷଧୀଶ ତ୍ଵଦଧୀନଂ ଚରାଚରମ୍
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଆମକୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ଆମେ ସେଉଁଠି ଦାତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ। ଏହି ଔଷଧୀମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
ଓଷଧଯଃ ସଂଵଦନ୍ତେ ସୋମେନ ସହ ରାଜ୍ଞା ଯୋ ଽସ୍ମାନ୍ ଦଦାତି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯସ୍ ତଂ ରାଜନ୍ ପାରଯାମସି
ଔଷଧୀମାନେ ସୋମ ରାଜା ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତି। ହେ ରାଜା, ଯିଏ ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ଆମେ ସେଉଁଠି ଦାତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ।
ଵଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣ୍ଯଃ ପ୍ରାଣରୂପିଣ୍ଯ ଏଵ ଚ ଯୋ ଽସ୍ମାନ୍ ଦଦାତି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯସ୍ ତଂ ରାଜନ୍ ପାରଯାମସି
ଆମେ ବ୍ରହ୍ମର ରୂପ ଓ ପ୍ରାଣର ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛୁ। ହେ ରାଜା, ଯିଏ ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ଆମେ ସେଉଁଠି ଦାତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ।
ଅସ୍ମାନ୍ ଦଦାତି ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଜିତଵ୍ରତଃ ଉପାସ୍ତିର୍ ଅସ୍ତି ସାସ୍ମାକଂ ତଂ ରାଜନ୍ ପାରଯାମସି
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଆମକୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ସେ ଆମର ଭକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଆମେ ସେଉଁଠି ଦାତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ।
ସ୍ଥାଵରଂ ଜଙ୍ଗମଂ କିଂଚିଦ୍ ଅସ୍ମାଭିର୍ ଵ୍ଯାପୃତଂ ଜଗତ୍ ଯୋ ଽସ୍ମାନ୍ ଦଦାତି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯସ୍ ତଂ ରାଜନ୍ ପାରଯାମସି
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଯେଉଁଠି ଚଳାଚଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ କିଛି ଆମ ପ୍ରଭାବରେ ଅଛି, ହେ ରାଜା, ଯିଏ ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ଆମେ ସେଉଁଠି ଦାତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ।
ହଵ୍ଯଂ କଵ୍ଯଂ ଯଦ୍ ଅମୃତଂ ଯତ୍ କିଂଚିଦ୍ ଉପଭୁଜ୍ଯତେ ତଦ୍ଗରୀଯଶ୍ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ତଂ ରାଜନ୍ ପାରଯାମସି
ଯେଉଁଠି ହବି, କବି, ଅମୃତ କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ, ତାହାରୁ ଯାହା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ, ଯିଏ ତାହା ଦାନ କରେ, ହେ ରାଜା, ଆମେ ସେଉଁଠି ଦାତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ।