ସୋ ଽହଂ ପତିସ୍ ତ୍ଵଂ ଚ ଭାର୍ଯା ନାମ୍ନା ଭୋଗଵତୀ ପୁରା ଉମାଵାକ୍ଯାଜ୍ ଜହାସୋଚ୍ଚୈଃ ଶଂଭୁଃ ପ୍ରୀତୋ ରହୋଗତଃ
ମୁଁ ସ୍ୱାମୀ ଓ ତୁମେ ଭୋଗବତୀ ନାମରେ ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ; ପୂର୍ବରୁ ଉମାଙ୍କ କଥାରେ, ଶମ୍ଭୁ ଗୁପ୍ତରେ ଖୁସି ହୋଇ ଉଚ୍ଚରେ ହସିଥିଲେ।
ମମାପି ଚାଗତଂ ଭଦ୍ରେ ହାସ୍ଯଂ ତଦ୍ଦେଵସଂନିଧୌ ତତସ୍ ତୁ କୁପିତଃ ଶଂଭୁଃ ପ୍ରାଦାଚ୍ ଛାପଂ ମମେଦୃଶମ୍
ଶୁଭେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ହସିଥିଲି; ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୋତେ ଏହି ଶାପ ଦେଲେ।
ମନୁଷ୍ଯଯୋନୌ ତ୍ଵଂ ସର୍ପୋ ଭଵିତା ଜ୍ଞାନଵାନ୍ ଇତି
ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଏକ ଜ୍ଞାନବାନ ନାଗ ହେବ।
ତତଃ ପ୍ରସାଦିତଃ ଶଂଭୁସ୍ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ମଯା ସହ ତତଶ୍ ଚୋକ୍ତଂ ତେନ ଭଦ୍ରେ ଗୌତମ୍ଯାଂ ମମ ପୂଜନମ୍
ତାପରେ, ଶୁଭେ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲା; ତାପରେ ସେ କହିଲେ, 'ଶୁଭେ, ଗୌତମୀରେ ମୋର ପୂଜା କର।'
କୁର୍ଵତୋ ଜ୍ଞାନମ୍ ଆଧାସ୍ଯେ ଯଦା ସର୍ପାକୃତେସ୍ ତଵ ତଦା ଵିଶାପୋ ଭଵିତା ଭୋଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦତଃ
ଗୌତମୀରେ ନାଗ ଆକୃତିରେ ପୂଜା କରିବାବେଳେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇବି; ତାପରେ, ଭୋଗବତୀଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ଶାପ ଦୂର ହେବ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଇଦଂ ମମାପନ୍ନଂ ତଵ ଚାପି ଶୁଭାନନେ ତସ୍ମାନ୍ ନୀତ୍ଵା ଗୌତମୀଂ ମାଂ ପୂଜାଂ କୁରୁ ମଯା ସହ
ଶୁଭାନନେ, ଏହି ଦୁଃଖ ମୋ ଓ ତୁମର ଉପରେ ଆସିଛି; ତେଣୁ ମୋତେ ଗୌତମୀକୁ ନେଇ, ମୋ ସହିତ ପୂଜା କର।
ତତୋ ଵିଶାପୋ ଭଵିତା ଆଵାଂ ଯାଵଃ ଶିଵଂ ପୁନଃ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଦାର୍ତାନାଂ ଶିଵ ଏଵ ପରା ଗତିଃ
ତାପରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଶାପ ଦୂର ହେବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଆଉ ଏକଥର ଶିବଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବା; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବ ହିଁ ପରମ ଗତି।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭର୍ତୃଵଚନଂ ସା ଭର୍ତ୍ରା ଗୌତମୀଂ ଯଯୌ ତତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଗୌତମ୍ଯାଂ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରେ ଶିଵସ୍ଯ ତୁ
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଗୌତମୀକୁ ଗଲା; ତାପରେ, ଗୌତମୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କଲା।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଦଦୌ ମୁନେ ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ପିତରୌ ସର୍ପୋ ଭାର୍ଯଯା ଗନ୍ତୁମ୍ ଉଦ୍ଯତଃ ଶିଵଲୋକଂ ତତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପିତା ପ୍ରାହ ମହାମତିଃ
ତାପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ, ମୁନି; ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ନାଗ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଶିବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା; ଏହା ଜାଣି, ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତା କହିଲେ।
ଯୁଵରାଜ୍ଯଧରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପୁତ୍ର ଏକୋ ଭଵାନ୍ ଇତି ତସ୍ମାଦ୍ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଶେଷେଣ କୃତ୍ଵୋତ୍ପାଦ୍ଯ ସୁତାନ୍ ବହୂନ୍ ଯାତେ ମଯି ପରଂ ଧାମ ତତୋ ଯାହି ଶିଵଂ ପୁରମ୍
ତୁମେ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ; ତେଣୁ ରାଜ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚାଲାଉ, ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମାଉ, ମୁଁ ପରମ ଧାମକୁ ଯିବା ପରେ ଶିବଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଉ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପିତୃଵଚସ୍ ତଥେତ୍ଯ୍ ଆହ ସ ନାଗରାଟ୍ କାମରୂପମ୍ ଅଵାପ୍ଯାଥ ଭାର୍ଯଯା ସହ ସୁଵ୍ରତଃ
ପିତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନାଗରାଜ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ'; ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଶୁଭ୍ର ଭାର୍ୟା ସହିତ—
ପିତ୍ରା ମାତ୍ରା ତଥା ପୁତ୍ରୈ ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ସୁଵିସ୍ତରମ୍ ଯାତେ ପିତରି ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ପୁତ୍ରାନ୍ ସ୍ଥାପ୍ଯ ସ୍ଵକେ ପଦେ
ପିତା, ମାତା ଓ ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇ, ପିତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ନିଜ ପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସାଇଲେ।
ଭାର୍ଯାମାତ୍ଯାଦିସହିତସ୍ ତତଃ ଶିଵପୁରଂ ଯଯୌ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ନାଗତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଶ୍ରୁତମ୍
ଭାର୍ୟା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ, ସେ ଶିବପୁରକୁ ଗଲେ; ଏହିଠାରୁ, ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ 'ନାଗତୀର୍ଥ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା।
ଯତ୍ର ନାଗେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଭୋଗଵତ୍ଯା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସର୍ଵକ୍ରତୁଫଲପ୍ରଦମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ନାଗେଶ୍ଵର ଦେବ ଭୋଗବତୀରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ମାତୃତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରଂ ନୃଣାମ୍ ଆଧିଭିର୍ ମୁଚ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁସ୍ ତତ୍ତୀର୍ଥସ୍ମରଣାଦ୍ ଅପି
ଏହି ସ୍ଥାନ 'ମାତୃତୀର୍ଥ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ; ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀବ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଦେଵାନାମ୍ ଅସୁରାଣାଂ ଚ ସଂଗରୋ ଽଭୂତ୍ ସୁଦାରୁଣଃ ନାଶକ୍ନୁଵଂସ୍ ତଦା ଜେତୁଂ ଦେଵା ଦାନଵସଂଗରମ୍
ଦେବମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ସେ ସମୟରେ ଦେବମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦାହମ୍ ଅଗମଂ ଦେଵୈସ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ଶୂଲପାଣିନମ୍ ଅସ୍ତଵଂ ଵିଵିଧୈର୍ ଵାକ୍ଯୈଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟଃ ଶନୈଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଦେବମାନେ ସହିତ ଠିଆ ଥିବା ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି, ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି।
ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଦେଵୈର୍ ଅସୁରୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵୈର୍ ଯଦାହୃତଂ ସଂମଥିତୁଂ ସମୁଦ୍ରମ୍ ଯତ୍ କାଲକୂଟଂ ସମଭୂନ୍ ମହେଶ ତତ୍ ତ୍ଵାଂ ଵିନା କୋ ଗ୍ରସିତୁଂ ସମର୍ଥଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମିଶି ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ମଥନ କଲେ ଓ ଘୋର ବିଷ ବାହାରିଲା, ହେ ମହାଦେବ, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଏହି ବିଷ କିଏ ପିଇପାରିଥାନ୍ତା?
ପୁଷ୍ପପ୍ରହାରେଣ ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ ଯଃ ସ୍ଵାଧୀନମ୍ ଆପାଦଯିତୁଂ ସମର୍ଥଃ ମାରୋ ହରେ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯସୁରାଦିଵନ୍ଦ୍ଯୋ ଵିତାଯମାନୋ ଵିଲଯଂ ପ୍ରଯାତଃ
ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ତିନି ଜଗତକୁ ନିଜ ଅଧିନ କରିପାରିଥିଲେ, ସେଇ କାମଦେବ, ଯିଏକି ହରି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନୀୟ, ସେ ନଶ୍ଟ ହୋଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଵିମଥ୍ଯ ଵାରୀଶମ୍ ଅନଙ୍ଗଶତ୍ରୋ ଯଦ୍ ଉତ୍ତମଂ ତତ୍ ତୁ ଦିଵୌକସେଭ୍ଯଃ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଷଂ ସଂହରନ୍ ନୀଲକଣ୍ଠ କୋ ଵା ଧର୍ତୁଂ ତ୍ଵାମ୍ ଋତେ ଵୈ ସମର୍ଥଃ
ପାଣିର ରାଜାକୁ ମଥି, ହେ କାମଦେବଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜିନିଷ ଦେବମାନେକୁ ଦେଲା, ଓ ନୀଳକଣ୍ଠ, ବିଷକୁ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କଲା, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଏହି ବିଷ କିଏ ସହିପାରିବ?
ତତଶ୍ ଚ ତୁଷ୍ଟୋ ଭଗଵାନ୍ ଆଦିକର୍ତା ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ତାପରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଭଗବାନ ଖୁସି ହେଲେ।
ଦାସ୍ଯେ ଽହଂ ଯଦ୍ ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଵୋ ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ସୁରସତ୍ତମାଃ
ମୁଁ ତୁମମାନେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ସେଇ ଦେବି—ଦେବମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା କହନ୍ତୁ।
ଦାନଵେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ଘୋରଂ ତତ୍ରୈହି ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ ଜହି ଶତ୍ରୂନ୍ ସୁରାନ୍ ପାହି ନାଥଵନ୍ତସ୍ ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ
ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ଏଠାକୁ ଆସ, ଦାନବମାନେ ଦେଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଭୟକୁ ଦୂର କର, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କର ଓ ଦେବମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର, କାରଣ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ନାଥ।
ନିଷ୍କାରଣଃ ସୁହୃଚ୍ ଛଂଭୋ ନାଭଵିଷ୍ଯଦ୍ ଭଵାନ୍ ଯଦି ତଦାକରିଷ୍ଯନ୍ କିମ୍ ଇଵ ଦୁଃଖାର୍ତାଃ ସର୍ଵଦେହିନଃ
ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଯଦି ତୁମେ କାରଣ ବିନା ବନ୍ଧୁ ଭାବେ କାମ କରିନଥାନ୍ତା, ତେବେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କଣ କରିଥାନ୍ତେ?
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତସ୍ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଯତ୍ର ତେ ଦେଵଶତ୍ରଵଃ ତତ୍ର ତଦ୍ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅଭଵଚ୍ ଛଂକରେଣ ସୁରଦ୍ଵିଷାମ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଓ ସେଠାରେ ଶଙ୍କର ଓ ଦେବଦ୍ୱେଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ତତସ୍ ତ୍ରିଲୋଚନଃ ଶ୍ରାନ୍ତସ୍ ତମୋରୂପଧରଃ ଶିଵଃ ଲଲାଟାଦ୍ ଵ୍ଯପତଂସ୍ ତସ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯତଃ ସ୍ଵେଦବିନ୍ଦଵଃ
ତାପରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଶିବ, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ଧକାର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଲଳାଟରୁ ଘମର ଫୁଲିକା ପଡ଼ିଲା।
ସ ସଂହରନ୍ ଦୈତ୍ଯଗଣାଂସ୍ ତାମସୀଂ ମୂର୍ତିମ୍ ଆଶ୍ରିତଃ ତାଂ ମୂର୍ତିମ୍ ଅସୁରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମେରୁପୃଷ୍ଠାଦ୍ ଭୁଵଂ ଯଯୁଃ
ସେ ତାମସୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ; ଏହି ରୂପ ଦେଖି ଅସୁରମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ଭୂମିକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ସ ସଂହରନ୍ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାଂସ୍ ତଦାଗଚ୍ଛଦ୍ ଭୁଵଂ ହରଃ ଇତଶ୍ ଚେତଶ୍ ଚ ଭୀତାସ୍ ତେ ଽଧାଵନ୍ ସର୍ଵାଂ ମହୀମ୍ ଇମାମ୍
ଏଭଳି ହରା, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ, ଓ ସେଇ ଭୟଭୀତ ଦାନବମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଭରି ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଲେ।
ତଥୈଵ କୋପାଦ୍ ରୁଦ୍ରୋ ଽପି ଶତ୍ରୂଂସ୍ ତାନ୍ ଅନୁଧାଵତି ତଥୈଵ ଯୁଧ୍ଯତଃ ଶଂଭୋଃ ପତିତାଃ ସ୍ଵେଦବିନ୍ଦଵଃ
ସେପରି ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ପଛୁଆଇଲେ, ଓ ଶମ୍ଭୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଘମର ଫୁଲିକା ପୁଣି ପଡ଼ିଲା।
ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଭୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବିନ୍ଦୁର୍ ମାହେଶ୍ଵରୋ ମୁନେ ତତ୍ର ତତ୍ର ଶିଵାକାରା ମାତରୋ ଜଜ୍ଞିରେ ତତଃ
ହେ ମୁନି, ଯେଉଁଠାଠି ଶିବଙ୍କ ଘମର ଫୁଲିକା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ସେଠାଠି ଶିବଙ୍କ ରୂପର ମାଆମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।