ଭୋଗଵତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଯୋ ଭର୍ତା ମହାସର୍ପୋ ଽତିଭୀଷଣଃ ଏକାନ୍ତଦେଶେ ଵିଜନେ ଗୃହେ ରତ୍ନସୁଶୋଭିତେ
ଭୋଗବତୀର ସ୍ୱାମୀ, ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ, ଏକା ଏକା ଜଣେ ଜଣେ ଥିବା ଏକ ଅଲଗା ଘରେ, ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଘରରେ ବସିଥାଏ।
ସୁଗନ୍ଧକୁସୁମାକୀର୍ଣେ ତତ୍ରାସ୍ତେ ସୁଖଶୀତଲେ ସ ସର୍ପୋ ମାତରଂ ପ୍ରାହ ପିତରଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ଶୀତଳ ଏବଂ ସୁଖଦ ଘରରେ, ସେ ସର୍ପ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କର ମାଁ ଓ ବାପାଙ୍କୁ କଥା କହିଥିଲେ।
ମମ ଭାର୍ଯା ରାଜପୁତ୍ରୀ କିଂ ମାଂ ନୈଵୋପସର୍ପତି ତତ୍ ପୁତ୍ରଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ପମାତେଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
“ମୋର ଜାଉ ରାଜକନ୍ୟା, କିଏ ମୋତେ ନିକଟକୁ ଆସୁନାହିଁ?” ପୁଅର କଥା ଶୁଣି, ସର୍ପର ମାଁ ଏପରି କହିଲେ।
ଧାତ୍ରିକେ ଗଚ୍ଛ ସୁଭଗେ ଶୀଘ୍ରଂ ଭୋଗଵତୀଂ ଵଦ ତଵ ଭର୍ତା ସର୍ପ ଇତି ତତଃ ସା କିଂ ଵଦିଷ୍ଯତି
“ଧାତ୍ରୀ, ଶୀଘ୍ର ଭୋଗବତୀକୁ ଯାଅ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତାକୁ କହିଦେ: ‘ତୁମର ପତି ସର୍ପ।’ ପରେ ଦେଖିବା, ସେ କଣ କହିବ।
ଧାତ୍ରିକା ଚ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗତ୍ଵା ଭୋଗଵତୀଂ ତଦା ରହୋଗତା ଉଵାଚେଦଂ ଵିନୀତଵଦ୍ ଅପୂର୍ଵଵତ୍
ଧାତ୍ରୀ ‘ଠିକ ଅଛି’ କହି, ସମୟରେ ଭୋଗବତୀଙ୍କୁ ଯାଇ, ତାକୁ ଏକା ଦେଖି, ଆଦର ସହ କଥା କହିଲେ।
ଜାନେ ଽହଂ ସୁଭଗେ ଭଦ୍ରେ ଭର୍ତାରଂ ତଵ ଦୈଵତମ୍ ନ ଚାଖ୍ଯେଯଂ ତ୍ଵଯା କ୍ଵାପି ସର୍ପୋ ନ ପୁରୁଷୋ ଧ୍ରୁଵମ୍
“ମୁଁ ଜାଣେ, ଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ଭଦ୍ରା, ତୁମର ପତି ଦେବତା ଭଳି। କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କହିବା ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ପତି ସର୍ପ, ପୁରୁଷ ନୁହେଁ।”
ତସ୍ଯାସ୍ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୋଗଵତ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଇଦମ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି, ଭୋଗବତୀ ଏପରି କହିଲେ।
ମାନୁଷୀଣାଂ ମନୁଷ୍ଯୋ ହି ଭର୍ତା ସାମାନ୍ଯତୋ ଭଵେତ୍ କିଂ ପୁନର୍ ଦେଵଜାତିସ୍ ତୁ ଭର୍ତା ପୁଣ୍ଯେନ ଲଭ୍ଯତେ
“ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସାଧାରଣତଃ ପତି ପୁରୁଷ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଦେବଜନ୍ମ ପତି କେବଳ ପୁଣ୍ୟରେ ମିଳେ।”
ଭୋଗଵତ୍ଯାସ୍ ତୁ ତଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ସା ଚ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ସର୍ପାଯ ସର୍ପମାତ୍ରେ ଚ ରାଜ୍ଞେ ଚୈଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଭୋଗବତୀ ସେ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ସର୍ପ, ସର୍ପର ମାଁ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ରୁରୋଦ ରାଜା ତଦ୍ଵାକ୍ଯାତ୍ ସ୍ମୃତ୍ଵା ତାଂ କର୍ମଣୋ ଗତିମ୍ ଭୋଗଵତ୍ଯ୍ ଅପି ତାଂ ପ୍ରାହ ଉକ୍ତପୂର୍ଵାଂ ପୁନଃ ସଖୀମ୍
ରାଜା ସେ କଥା ଶୁଣି, ନିଜ କର୍ମର ଫଳକୁ ମନେ କରି, କାନ୍ଦିଲେ; ଭୋଗବତୀ ପୁନି ତାଙ୍କ ସଖୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କଥା କହିଲେ।
କାନ୍ତଂ ଦର୍ଶଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵୃଥା ଯାତି ଵଯୋ ମମ
“ତୁମର ପ୍ରିୟ ପତିକୁ ଦେଖା, ଭଦ୍ରା; ମୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ନିଷ୍ଫଳ ଯାଉଛି।”
ତତଃ ସା ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ସର୍ପଂ ତମ୍ ଅତିଭୀଷଣମ୍ ସୁଗନ୍ଧକୁସୁମାକୀର୍ଣେ ଶଯନେ ସା ରହୋଗତା
ତାପରେ, ସେ ଏକା ଏକା ଥିବା ସମୟରେ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶୟନରେ, ସେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ସର୍ପକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷଣଂ ସର୍ପଂ ଭର୍ତାରଂ ରତ୍ନଭୂଷିତମ୍ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଵାକ୍ଯମ୍ ଅଵଦତ୍ କାନ୍ତମ୍ ଅଞ୍ଜସା
ସେ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ, ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ପତିକୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦେଖା ମାତ୍ର କଥା କହିଲେ:
ଧନ୍ଯାସ୍ମ୍ଯ୍ ଅନୁଗୃହୀତାସ୍ମି ଯସ୍ଯା ମେ ଦୈଵତଂ ପତିଃ
“ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋତେ ଦୟା କରାଯାଇଛି, ଯେ ମୋର ପତି ଦେବତା।”
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଶଯନେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତଂ ସର୍ପଂ ସର୍ପଭାଵନୈଃ ଖେଲଯାମ୍ ଆସ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ଗୀତୈଶ୍ ଚୈଵାଙ୍ଗସଂଗମୈଃ
ଏପରି କହି, ସେ ଶୟନରେ ରହି, ତାଙ୍କ ପତି ସର୍ପକୁ ତନୁମଧ୍ୟା ମିଳନ, ଗୀତ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶରେ ଖୁସି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୁଗନ୍ଧକୁସୁମୈଃ ପାନୈସ୍ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ତଂ ପତିମ୍ ତସ୍ଯାଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରସାଦେନ ସର୍ପସ୍ଯାଭୂତ୍ ସ୍ମୃତିର୍ ମୁନେ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ଦୈଵକୃତଂ ରାତ୍ରୌ ସର୍ପୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରିଯାମ୍
ସେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ପାନରେ ପତିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ; ତାଙ୍କ ଦୟାରେ, ସର୍ପର ସ୍ମୃତି ଫେରିଲା, ମୁନି। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କଥା ମନେ କରି, ସର୍ପ ରାତିରେ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାଜକନ୍ଯାପି ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଭୀତାସି କଥଂ ପ୍ରିଯେ ସୋଵାଚ ଦୈଵଵିହିତଂ କୋ ଽତିକ୍ରମିତୁମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ପତିର୍ ଏଵ ଗତିଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସର୍ଵଦୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ରାଜକନ୍ୟା କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଭୟିତ ହେଉନାହିଁ କିପରି?” ସେ ଉତ୍ତର କଲେ, “ଯେଉଁ ଦୈବ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ତାହାକୁ କିଏ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବ? ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପତି ସଦା ଏକମାତ୍ର ଗତି, ବିଶେଷ କରି।”
ଶ୍ରୁତ୍ଵେତି ହୃଷ୍ଟସ୍ ତାମ୍ ଆହ ନାଗଃ ପ୍ରହସିତାନନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନାଗ ହସିଥିବା ମୁହଁରେ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ତଵ ଭକ୍ତ୍ଯାହଂ କିଂ ଦଦାମି ତଵେପ୍ସିତମ୍ ତଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ସର୍ଵସ୍ମୃତିର୍ ଅଭୂଦ୍ ଇଯମ୍
ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ଖୁସି ହୋଇଛି; ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ କଣ ଦେଉଁ? ମୋର କୃପାରେ, ମୋର ଶୁଭାଙ୍ଗି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ପାଇଛ।
ଶପ୍ତୋ ଽହଂ ଦେଵଦେଵେନ କୁପିତେନ ପିନାକିନା ମହେଶ୍ଵରକରେ ନାଗଃ ଶେଷପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ମୁଁ ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହୋଇଥିଲି; ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ହାତରେ ଶେଷଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗ ଜନ୍ମିଥିଲା।
ସୋ ଽହଂ ପତିସ୍ ତ୍ଵଂ ଚ ଭାର୍ଯା ନାମ୍ନା ଭୋଗଵତୀ ପୁରା ଉମାଵାକ୍ଯାଜ୍ ଜହାସୋଚ୍ଚୈଃ ଶଂଭୁଃ ପ୍ରୀତୋ ରହୋଗତଃ
ମୁଁ ସ୍ୱାମୀ ଓ ତୁମେ ଭୋଗବତୀ ନାମରେ ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ; ପୂର୍ବରୁ ଉମାଙ୍କ କଥାରେ, ଶମ୍ଭୁ ଗୁପ୍ତରେ ଖୁସି ହୋଇ ଉଚ୍ଚରେ ହସିଥିଲେ।
ମମାପି ଚାଗତଂ ଭଦ୍ରେ ହାସ୍ଯଂ ତଦ୍ଦେଵସଂନିଧୌ ତତସ୍ ତୁ କୁପିତଃ ଶଂଭୁଃ ପ୍ରାଦାଚ୍ ଛାପଂ ମମେଦୃଶମ୍
ଶୁଭେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ହସିଥିଲି; ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୋତେ ଏହି ଶାପ ଦେଲେ।
ମନୁଷ୍ଯଯୋନୌ ତ୍ଵଂ ସର୍ପୋ ଭଵିତା ଜ୍ଞାନଵାନ୍ ଇତି
ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଏକ ଜ୍ଞାନବାନ ନାଗ ହେବ।
ତତଃ ପ୍ରସାଦିତଃ ଶଂଭୁସ୍ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ମଯା ସହ ତତଶ୍ ଚୋକ୍ତଂ ତେନ ଭଦ୍ରେ ଗୌତମ୍ଯାଂ ମମ ପୂଜନମ୍
ତାପରେ, ଶୁଭେ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲା; ତାପରେ ସେ କହିଲେ, 'ଶୁଭେ, ଗୌତମୀରେ ମୋର ପୂଜା କର।'
କୁର୍ଵତୋ ଜ୍ଞାନମ୍ ଆଧାସ୍ଯେ ଯଦା ସର୍ପାକୃତେସ୍ ତଵ ତଦା ଵିଶାପୋ ଭଵିତା ଭୋଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦତଃ
ଗୌତମୀରେ ନାଗ ଆକୃତିରେ ପୂଜା କରିବାବେଳେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇବି; ତାପରେ, ଭୋଗବତୀଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ଶାପ ଦୂର ହେବ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଇଦଂ ମମାପନ୍ନଂ ତଵ ଚାପି ଶୁଭାନନେ ତସ୍ମାନ୍ ନୀତ୍ଵା ଗୌତମୀଂ ମାଂ ପୂଜାଂ କୁରୁ ମଯା ସହ
ଶୁଭାନନେ, ଏହି ଦୁଃଖ ମୋ ଓ ତୁମର ଉପରେ ଆସିଛି; ତେଣୁ ମୋତେ ଗୌତମୀକୁ ନେଇ, ମୋ ସହିତ ପୂଜା କର।
ତତୋ ଵିଶାପୋ ଭଵିତା ଆଵାଂ ଯାଵଃ ଶିଵଂ ପୁନଃ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଦାର୍ତାନାଂ ଶିଵ ଏଵ ପରା ଗତିଃ
ତାପରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଶାପ ଦୂର ହେବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଆଉ ଏକଥର ଶିବଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବା; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବ ହିଁ ପରମ ଗତି।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭର୍ତୃଵଚନଂ ସା ଭର୍ତ୍ରା ଗୌତମୀଂ ଯଯୌ ତତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଗୌତମ୍ଯାଂ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରେ ଶିଵସ୍ଯ ତୁ
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଗୌତମୀକୁ ଗଲା; ତାପରେ, ଗୌତମୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କଲା।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଦଦୌ ମୁନେ ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ପିତରୌ ସର୍ପୋ ଭାର୍ଯଯା ଗନ୍ତୁମ୍ ଉଦ୍ଯତଃ ଶିଵଲୋକଂ ତତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପିତା ପ୍ରାହ ମହାମତିଃ
ତାପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ, ମୁନି; ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ନାଗ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଶିବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା; ଏହା ଜାଣି, ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତା କହିଲେ।
ଯୁଵରାଜ୍ଯଧରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପୁତ୍ର ଏକୋ ଭଵାନ୍ ଇତି ତସ୍ମାଦ୍ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଶେଷେଣ କୃତ୍ଵୋତ୍ପାଦ୍ଯ ସୁତାନ୍ ବହୂନ୍ ଯାତେ ମଯି ପରଂ ଧାମ ତତୋ ଯାହି ଶିଵଂ ପୁରମ୍
ତୁମେ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ; ତେଣୁ ରାଜ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚାଲାଉ, ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମାଉ, ମୁଁ ପରମ ଧାମକୁ ଯିବା ପରେ ଶିବଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଉ।