କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଵିଵାହାଶ୍ ଚ ଭଵେଯୁର୍ ବହୁଧା ନୃପ ତସ୍ମାଚ୍ ଛସ୍ତ୍ରୈର୍ ଅଲଂକାରୈର୍ ଵିଵାହଃ ସ୍ଯାନ୍ ମହାମତେ
ହେ ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିବାହ ବହୁ ପ୍ରକାରର ହୁଏ। ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଗହନା ସହ ବିବାହ ହେବା ଉଚିତ।
କ୍ଷତ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ ଚୈଵ ସତ୍ଯାଂ ଵାଚଂ ଵଦନ୍ତି ହି ତସ୍ମାଚ୍ ଛସ୍ତ୍ରୈର୍ ଅଲଂକାରୈର୍ ଵିଵାହସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନୁମନ୍ଯତାମ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି। ତେଣୁ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଗହନା ସହ ବିବାହକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ଵୃଦ୍ଧାମାତ୍ଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଜଯୋ ରାଜସତ୍ତମଃ ମେନେ ଵାକ୍ଯଂ ତଥା ସତ୍ଯମ୍ ଅମାତ୍ଯଂ ଭୂପତିଂ ତଦା
ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଜୟ ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିଲେ ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଵିଵାହମ୍ ଅକରୋଦ୍ ରାଜା ଭୋଗଵତ୍ଯାଃ ସଵିସ୍ତରମ୍ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଚ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସ ତାଂ ପୁନଃ
ରାଜା ଭୋଗବତୀଙ୍କ ବିବାହ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଲେ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ର ସହ ପୁଣି ପଠାଇଲେ।
ସ୍ଵାନ୍ ଅମାତ୍ଯାଂସ୍ ତଥା ଗାଶ୍ ଚ ହିରଣ୍ଯତୁରଗାଦିକମ୍ ବହୁ ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ଵିଜଯୋ ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁତଃ
ବିଜୟ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଗାଈ, ସୁନା, ଘୋଡ଼ା ଓ ବହୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କଲେ।
ତାମ୍ ଆଦାଯାଥ ସଚିଵା ଵୃଦ୍ଧାମାତ୍ଯପୁରୋଗମାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନମ୍ ଅଥାଭ୍ଯେତ୍ଯ ଶୂରସେନାଯ ତାଂ ସ୍ନୁଷାମ୍
ତାଙ୍କୁ ନେଇ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଚିବମାନେ ଯାତ୍ରା କରି, ଶୂରସେନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କୁ ବୋହୁ ଭାବେ ଦେଲେ।
ନ୍ଯଵେଦଯଂସ୍ ତଥୋଚୁସ୍ ତେ ଵିଜଯସ୍ଯ ଵଚୋ ବହୁ ଭୂଷଣାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଦାସ୍ଯୋ ଵସ୍ତ୍ରାଦିକଂ ଚ ଯତ୍
ସେମାନେ ବିଜୟଙ୍କ ଅନେକ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗିନ ଗହନା, ଦାସୀ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଦେଲେ।
ନିଵେଦ୍ଯ ଶୂରସେନାଯ କୃତକୃତ୍ଯା ବଭୂଵିରେ ଵିଜଯସ୍ଯ ତୁ ଯେ ଽମାତ୍ଯା ଭୋଗଵତ୍ଯା ସହାଗତାଃ
ଶୂରସେନଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ବିଜୟଙ୍କ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭୋଗବତୀ ସହ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ କାମ ସଫଳ ହୋଇ ଖୁସି ହେଲେ।
ତାନ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ରାଜାସୌ ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍ ଵିଜଯାଯ ଯଥା ପ୍ରୀତିସ୍ ତଥା କୃତ୍ଵା ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍
ସେ ରାଜା ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ସହ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ ଏବଂ ବିଜୟ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଦେଖାଇ, ଯଥାଯଥ ଆତିଥ୍ୟ ପରେ ବିଦାୟ କଲେ।
ଵିଜଯସ୍ଯ ସୁତା ବାଲା ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଵଶୁରଯୋର୍ ନିତ୍ଯଂ ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତୀ ସୁମଧ୍ଯମା
ବିଜୟଙ୍କ ଅପରୁପ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନ ଥିବା ଯୁବତୀ କନ୍ୟା, ସଦା ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ଶୁଶୂଷା କରୁଥିଲେ।
ଭୋଗଵତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଯୋ ଭର୍ତା ମହାସର୍ପୋ ଽତିଭୀଷଣଃ ଏକାନ୍ତଦେଶେ ଵିଜନେ ଗୃହେ ରତ୍ନସୁଶୋଭିତେ
ଭୋଗବତୀର ସ୍ୱାମୀ, ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ, ଏକା ଏକା ଜଣେ ଜଣେ ଥିବା ଏକ ଅଲଗା ଘରେ, ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଘରରେ ବସିଥାଏ।
ସୁଗନ୍ଧକୁସୁମାକୀର୍ଣେ ତତ୍ରାସ୍ତେ ସୁଖଶୀତଲେ ସ ସର୍ପୋ ମାତରଂ ପ୍ରାହ ପିତରଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ଶୀତଳ ଏବଂ ସୁଖଦ ଘରରେ, ସେ ସର୍ପ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କର ମାଁ ଓ ବାପାଙ୍କୁ କଥା କହିଥିଲେ।
ମମ ଭାର୍ଯା ରାଜପୁତ୍ରୀ କିଂ ମାଂ ନୈଵୋପସର୍ପତି ତତ୍ ପୁତ୍ରଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ପମାତେଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
“ମୋର ଜାଉ ରାଜକନ୍ୟା, କିଏ ମୋତେ ନିକଟକୁ ଆସୁନାହିଁ?” ପୁଅର କଥା ଶୁଣି, ସର୍ପର ମାଁ ଏପରି କହିଲେ।
ଧାତ୍ରିକେ ଗଚ୍ଛ ସୁଭଗେ ଶୀଘ୍ରଂ ଭୋଗଵତୀଂ ଵଦ ତଵ ଭର୍ତା ସର୍ପ ଇତି ତତଃ ସା କିଂ ଵଦିଷ୍ଯତି
“ଧାତ୍ରୀ, ଶୀଘ୍ର ଭୋଗବତୀକୁ ଯାଅ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତାକୁ କହିଦେ: ‘ତୁମର ପତି ସର୍ପ।’ ପରେ ଦେଖିବା, ସେ କଣ କହିବ।
ଧାତ୍ରିକା ଚ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗତ୍ଵା ଭୋଗଵତୀଂ ତଦା ରହୋଗତା ଉଵାଚେଦଂ ଵିନୀତଵଦ୍ ଅପୂର୍ଵଵତ୍
ଧାତ୍ରୀ ‘ଠିକ ଅଛି’ କହି, ସମୟରେ ଭୋଗବତୀଙ୍କୁ ଯାଇ, ତାକୁ ଏକା ଦେଖି, ଆଦର ସହ କଥା କହିଲେ।
ଜାନେ ଽହଂ ସୁଭଗେ ଭଦ୍ରେ ଭର୍ତାରଂ ତଵ ଦୈଵତମ୍ ନ ଚାଖ୍ଯେଯଂ ତ୍ଵଯା କ୍ଵାପି ସର୍ପୋ ନ ପୁରୁଷୋ ଧ୍ରୁଵମ୍
“ମୁଁ ଜାଣେ, ଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ଭଦ୍ରା, ତୁମର ପତି ଦେବତା ଭଳି। କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କହିବା ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ପତି ସର୍ପ, ପୁରୁଷ ନୁହେଁ।”
ତସ୍ଯାସ୍ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୋଗଵତ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଇଦମ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି, ଭୋଗବତୀ ଏପରି କହିଲେ।
ମାନୁଷୀଣାଂ ମନୁଷ୍ଯୋ ହି ଭର୍ତା ସାମାନ୍ଯତୋ ଭଵେତ୍ କିଂ ପୁନର୍ ଦେଵଜାତିସ୍ ତୁ ଭର୍ତା ପୁଣ୍ଯେନ ଲଭ୍ଯତେ
“ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସାଧାରଣତଃ ପତି ପୁରୁଷ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଦେବଜନ୍ମ ପତି କେବଳ ପୁଣ୍ୟରେ ମିଳେ।”
ଭୋଗଵତ୍ଯାସ୍ ତୁ ତଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ସା ଚ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ସର୍ପାଯ ସର୍ପମାତ୍ରେ ଚ ରାଜ୍ଞେ ଚୈଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଭୋଗବତୀ ସେ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ସର୍ପ, ସର୍ପର ମାଁ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ରୁରୋଦ ରାଜା ତଦ୍ଵାକ୍ଯାତ୍ ସ୍ମୃତ୍ଵା ତାଂ କର୍ମଣୋ ଗତିମ୍ ଭୋଗଵତ୍ଯ୍ ଅପି ତାଂ ପ୍ରାହ ଉକ୍ତପୂର୍ଵାଂ ପୁନଃ ସଖୀମ୍
ରାଜା ସେ କଥା ଶୁଣି, ନିଜ କର୍ମର ଫଳକୁ ମନେ କରି, କାନ୍ଦିଲେ; ଭୋଗବତୀ ପୁନି ତାଙ୍କ ସଖୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କଥା କହିଲେ।
କାନ୍ତଂ ଦର୍ଶଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵୃଥା ଯାତି ଵଯୋ ମମ
“ତୁମର ପ୍ରିୟ ପତିକୁ ଦେଖା, ଭଦ୍ରା; ମୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ନିଷ୍ଫଳ ଯାଉଛି।”
ତତଃ ସା ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ସର୍ପଂ ତମ୍ ଅତିଭୀଷଣମ୍ ସୁଗନ୍ଧକୁସୁମାକୀର୍ଣେ ଶଯନେ ସା ରହୋଗତା
ତାପରେ, ସେ ଏକା ଏକା ଥିବା ସମୟରେ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶୟନରେ, ସେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ସର୍ପକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷଣଂ ସର୍ପଂ ଭର୍ତାରଂ ରତ୍ନଭୂଷିତମ୍ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଵାକ୍ଯମ୍ ଅଵଦତ୍ କାନ୍ତମ୍ ଅଞ୍ଜସା
ସେ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ, ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ପତିକୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦେଖା ମାତ୍ର କଥା କହିଲେ:
ଧନ୍ଯାସ୍ମ୍ଯ୍ ଅନୁଗୃହୀତାସ୍ମି ଯସ୍ଯା ମେ ଦୈଵତଂ ପତିଃ
“ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋତେ ଦୟା କରାଯାଇଛି, ଯେ ମୋର ପତି ଦେବତା।”
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଶଯନେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତଂ ସର୍ପଂ ସର୍ପଭାଵନୈଃ ଖେଲଯାମ୍ ଆସ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ଗୀତୈଶ୍ ଚୈଵାଙ୍ଗସଂଗମୈଃ
ଏପରି କହି, ସେ ଶୟନରେ ରହି, ତାଙ୍କ ପତି ସର୍ପକୁ ତନୁମଧ୍ୟା ମିଳନ, ଗୀତ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶରେ ଖୁସି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୁଗନ୍ଧକୁସୁମୈଃ ପାନୈସ୍ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ତଂ ପତିମ୍ ତସ୍ଯାଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରସାଦେନ ସର୍ପସ୍ଯାଭୂତ୍ ସ୍ମୃତିର୍ ମୁନେ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ଦୈଵକୃତଂ ରାତ୍ରୌ ସର୍ପୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରିଯାମ୍
ସେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ପାନରେ ପତିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ; ତାଙ୍କ ଦୟାରେ, ସର୍ପର ସ୍ମୃତି ଫେରିଲା, ମୁନି। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କଥା ମନେ କରି, ସର୍ପ ରାତିରେ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାଜକନ୍ଯାପି ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଭୀତାସି କଥଂ ପ୍ରିଯେ ସୋଵାଚ ଦୈଵଵିହିତଂ କୋ ଽତିକ୍ରମିତୁମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ପତିର୍ ଏଵ ଗତିଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସର୍ଵଦୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ରାଜକନ୍ୟା କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଭୟିତ ହେଉନାହିଁ କିପରି?” ସେ ଉତ୍ତର କଲେ, “ଯେଉଁ ଦୈବ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ତାହାକୁ କିଏ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବ? ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପତି ସଦା ଏକମାତ୍ର ଗତି, ବିଶେଷ କରି।”
ଶ୍ରୁତ୍ଵେତି ହୃଷ୍ଟସ୍ ତାମ୍ ଆହ ନାଗଃ ପ୍ରହସିତାନନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନାଗ ହସିଥିବା ମୁହଁରେ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ତଵ ଭକ୍ତ୍ଯାହଂ କିଂ ଦଦାମି ତଵେପ୍ସିତମ୍ ତଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ସର୍ଵସ୍ମୃତିର୍ ଅଭୂଦ୍ ଇଯମ୍
ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ଖୁସି ହୋଇଛି; ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ କଣ ଦେଉଁ? ମୋର କୃପାରେ, ମୋର ଶୁଭାଙ୍ଗି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ପାଇଛ।
ଶପ୍ତୋ ଽହଂ ଦେଵଦେଵେନ କୁପିତେନ ପିନାକିନା ମହେଶ୍ଵରକରେ ନାଗଃ ଶେଷପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ମୁଁ ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହୋଇଥିଲି; ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ହାତରେ ଶେଷଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗ ଜନ୍ମିଥିଲା।