ତଵ ସଂଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷୌ ପିତରୌ ଦଂପତୀ ଶୁଭୌ ଵୀଜ୍ଯମାନୌ ସୁରସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନୌ ଚ କିଂନରୈଃ
ତୁମ ଶୁଭ୍ର ମାତାପିତା, ଏହି ଦମ୍ପତି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ଦେବୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ପଙ୍ଖା ହେଉଥିଲେ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ମାତାପିତରୌ ନନାମ ଶିଵସଂନିଧୌ ହର୍ଷବାଷ୍ପାଶ୍ରୁନଯନୌ ସ କଥଂଚିଦ୍ ଉଵାଚ ତୌ
ସେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିବଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଚକ୍ଷୁ ଭିଜିଗଲା, ଏବଂ କିଛି ଭାବରେ ସେମାନେଂକୁ କଥା କହିଲେ।
ତାରଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ପିତରାଵ୍ ଅନ୍ଯେ ପୁତ୍ରାଃ କୁଲୋଦ୍ଵହାଃ ଅହଂ ତୁ ମାତୁର୍ ଉଦରେ କେଵଲଂ ଭେଦକାରଣମ୍ ଏଵଂଭୂତୋ ଽପି ତୌ ମୋହାତ୍ ପଶ୍ଯେଯମ୍ ଅତିଦୁର୍ମତିଃ
ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମାଆଁର ଗର୍ଭରେ କେବଳ ବେଦନାର କାରଣ ହେଲି। ଏପରି ମୂଢ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏବେ ମୁଁ ମୋ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି।
ତାଵ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ତତୋ ଦୁଃଖାଦ୍ ଵକ୍ତୁଂ ନୈଵ ଶଶାକ ସଃ ଦେଵାଶ୍ ଚ ମାତାପିତରୌ ପିପ୍ପଲାଦମ୍ ଅଥାବ୍ରୁଵନ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଯେ, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦେବମାନେ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କର ମାତାପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ର ଲୋକେଷୁ ଯସ୍ଯ କୀର୍ତିର୍ ଗତା ଦିଵମ୍ ସାକ୍ଷାତ୍କୃତସ୍ ତ୍ଵଯା ତ୍ର୍ଯକ୍ଷୋ ଦେଵାଶ୍ ଚାଶ୍ଵାସିତାସ୍ ତ୍ଵଯା ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ରେଣ ସଲ୍ଲୋକା ନ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ କଦାଚନ
ହେ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ତୁମେ ନିଜେ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଛ, ଦେବମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି। ଏମିତି ପୁଅ ଥିଲେ, ପରିବାର କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିସ୍ ତଦା ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ ପପାତ ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି ଜଯଶବ୍ଦଃ ସୁରୈର୍ ଉକ୍ତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତୋ ମହାମୁନେ
ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା, ଦେବମାନେ ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ, ଏବଂ ମହାମୁନି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଆଶିଷଂ ତୁ ସୁତେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦଧୀଚିଃ ସହ ଭାର୍ଯଯା ଶଂଭୁଂ ଗଙ୍ଗାଂ ସୁରାନ୍ ନତ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍
ପୁଅକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦଧୀଚି ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଶମ୍ଭୁ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଦେବମାନେଂକୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ପରେ ପୁଅକୁ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଶିଵେ ଭକ୍ତିଂ କୁରୁ ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ସେଵଯ ପୁତ୍ରାନ୍ ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଯଜ୍ଞାନ୍ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସଦକ୍ଷିଣାନ୍ କୃତକୃତ୍ଯସ୍ ତତୋ ଵତ୍ସ ଆକ୍ରମସ୍ଵ ଚିରଂ ଦିଵମ୍
ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଇଲେ, ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କର, ଗଙ୍ଗାକୁ ସେବା କର। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମାଉ, ଯଥାବିଧି ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଯଜ୍ଞ କର; ଏପରି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ମୋ ପୁଅ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
କରୋମ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଇତି ପ୍ରାହ ଦଧୀଚିଂ ପିପ୍ପଲାଶନଃ ଦଧୀଚିଃ ପୁତ୍ରମ୍ ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଭାର୍ଯଯା ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
‘ମୁଁ ଏଭଳି କରିବି,’ ବୋଲି ପିପ୍ପଳାଦ ଦଧୀଚିଙ୍କୁ କହିଲେ। ଦଧୀଚି ପୁଅ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପୁନିପୁନି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସୁରଗଣୈଃ ପୁନଃ ସ ଦିଵମ୍ ଆକ୍ରମତ୍ ଦେଵା ଅପ୍ଯ୍ ଊଚିରେ ସର୍ଵେ ପିପ୍ପଲାଦଂ ସସଂଭ୍ରମାଃ
ଦେବମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ ପରେ, ସେ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୃତ୍ଯାଂ ଶମଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତଦ୍ ଉତ୍ପନ୍ନଂ ମହାନଲମ୍
ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ, ସେ ମହା ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହି ମାୟାକୁ ଶାନ୍ତ କର।
ପିପ୍ପଲାଦସ୍ ତୁ ତାନ୍ ଆହ ନ ଶକ୍ତୋ ଽହଂ ନିଵାରଣେ ଅସତ୍ଯଂ ନୈଵ ଵକ୍ତାହଂ ଯୂଯଂ କୃତ୍ଯାଂ ତୁ ବ୍ରୂତ ତାମ୍
ପିପ୍ପଳାଦ କହିଲେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ରୋକିପାରିବି ନାହିଁ; ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହେନି। ତୁମେମାନେ ନିଜେ ଏହି ମାୟାକୁ କଥା କହ।
ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ମହାରୌଦ୍ରା ଵିପରୀତଂ କରିଷ୍ଯତି ତାମ୍ ଏଵ ଗତ୍ଵା ଵିବୁଧାଃ ପ୍ରୋଚୁସ୍ ତେ ଶାନ୍ତିକାରଣମ୍
ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ସେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ମାୟା ବିପରୀତ କାମ କରିବ। ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କଥା କହିଲେ।
ଅନଲଂ ଚ ଯଥାପ୍ରୀତି ତେ ଉଭେ ନେତ୍ଯ୍ ଅଵୋଚତାମ୍ ସର୍ଵେଷାଂ ଭକ୍ଷଣାଯୈଵ ସୃଷ୍ଟା ଚାହଂ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା
ଅଗ୍ନି ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯେପରି ଚାହଁ, ଦୁଇଟିକୁ ନେଇଯିଅ। ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତଥା ଚ ମତ୍ପ୍ରସୂତୋ ଽଗ୍ନିର୍ ଅନ୍ଯଥା ତତ୍ କଥଂ ଭଵେତ୍ ମହାଭୂତାନି ପଞ୍ଚାପି ସ୍ଥାଵରଂ ଜଙ୍ଗମଂ ତଥା
ଏଭଳି ମୋ ଠାରୁ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ନହେଲେ ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ? ପାଞ୍ଚ ମହାଭୂତ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବ।
ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ମନ୍ମୁଖେ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ନାଵଶିଷ୍ଯତେ ମଯା ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତେ ଦେଵାଃ ପୁନର୍ ଊଚୁର୍ ଉଭାଵ୍ ଅପି
ସମସ୍ତ କିଛି ମୋ ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଜଣାଯାଉ; କିଛି ବାକି ରହିବ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବତାମାନେ ପୁଣି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭକ୍ଷଯେତାମ୍ ଉଭୌ ସର୍ଵଂ ଯଥାନୁକ୍ରମତସ୍ ତଥା ଵଡଵାପି ସୁରାନ୍ ଏଵମ୍ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ନାରଦ
ଦୁଇଜଣ ଅନୁକ୍ରମରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତୁ; ଏଭଳି, ହେ ନାରଦ, ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ପାଖରେ ଏପରି କହିଲେ।
ଭଵତାମ୍ ଇଚ୍ଛଯା ସର୍ଵଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ମେ ସୁରସତ୍ତମାଃ
ତୁମେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ କିଛି ମୋ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ।
ଵଡଵା ସା ନଦୀ ଜାତା ଗଙ୍ଗଯା ସଂଗତା ମୁନେ ତଦ୍ଭଵସ୍ ତୁ ମହାନ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଯ ଆସୀଦ୍ ଅତିଭୀଷଣଃ ତମ୍ ଆହୁର୍ ଅମରା ଵହ୍ନିଂ ଭୂତାନାମ୍ ଆଦିତୋ ଵିଦୁଃ
ସେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଏକ ନଦୀ ହେଲା, ଗଙ୍ଗା ସହିତ ମିଶିଗଲା, ହେ ମୁନି। ସେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁ ଅମରମାନେ 'ବହ୍ନି' ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରଥମ ଅଗ୍ନି ବୋଲି ଜାଣିଲେ।
ଆପୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠତମା ଜ୍ଞେଯାସ୍ ତଥୈଵ ପ୍ରଥମଂ ଭଵାନ୍ ତତ୍ରାପ୍ଯ୍ ଅପାଂପତିଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ସମୁଦ୍ରମ୍ ଅଶନଂ କୁରୁ ଯଥୈଵ ତୁ ଵଯଂ ବ୍ରୂମୋ ଗଚ୍ଛ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ଜଳକୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବୋଲି ଜାଣିବା; ଏଭଳି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ। ସେଠାରେ, ଜଳର ମାଳିକ ସମୁଦ୍ରକୁ ବଡ଼ ବୋଲି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ କର। ଯେପରି ଆମେ କହୁଛୁ, ଯାଅ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଜନ କର।
ଅନଲସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅମରାନ୍ ଆହ ଆପସ୍ ତତ୍ର କଥଂ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍ ଵ୍ରଜେଯଂ ଯଦି ମାଂ ତତ୍ର ପ୍ରାପଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଉଦକଂ ମହତ୍
କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ମୁଁ ସେଠା, ଜଳକୁ, କିପରି ଯିବି? ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ସେଠାକୁ, ବଡ଼ ଜଳରେ, ନେଉଛ।
ଭଵନ୍ତ ଏଵ ତେ ଽପ୍ଯ୍ ଆହୁଃ କଥଂ ତେ ଽଗ୍ନେ ଗତିର୍ ଭଵେତ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ତାନ୍ ଦେଵାନ୍ କନ୍ଯା ମାଂ ଗୁଣଶାଲିନୀ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ: ଅଗ୍ନି, ତୁମେ କିପରି ସେଠାକୁ ଯିବ? ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ଗୁଣବତୀ କନ୍ୟା ମୋତେ ବହନ କରୁନ୍ତୁ।
ହିରଣ୍ଯକଲଶେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ନଯେଦ୍ ଯତ୍ର ଗତିର୍ ମମ ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କନ୍ଯାମ୍ ଊଚୁଃ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ମୋତେ ସୁନାର କଳଶରେ ରଖି, ସେ ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ଗତି, ସେଠାକୁ ନେଉନ୍ତୁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସରସ୍ବତୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନଯୈନମ୍ ଅନଲଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଶିରସା ଵରୁଣାଲଯମ୍
ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ତୁମ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଯାଅ।
ସରସ୍ଵତୀ ସୁରାନ୍ ଆହ ନୈକା ଶକ୍ତା ଚ ଧାରଣେ ଯୁକ୍ତା ଚତସୃଭିଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଵହେଯଂ ଵରୁଣାଲଯମ୍
ସରସ୍ବତୀ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ମୁଁ ଏକା ଏହାକୁ ଧରିପାରିବି ନାହିଁ; ଚାରିଜଣ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଯିପାରିବି।
ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ଯମୁନାଂ ତଥା ନର୍ମଦାଂ ତପତୀଂ ଚୈଵ ସୁରାଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ସରସ୍ବତୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ନର୍ମଦା ଓ ତପତୀଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା କରି କହିଲେ।
ତାଭିଃ ସମନ୍ଵିତୋଵାହ ହିରଣ୍ଯକଲଶେ ଽନଲମ୍ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଶିରସାଧାର୍ଯ ତା ଜଗ୍ମୁର୍ ଵରୁଣାଲଯମ୍
ସେମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସରସ୍ବତୀ ସୁନାର କଳଶରେ ଅଗ୍ନିକୁ ରଖି, ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ସେମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ।
ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଯତ୍ର ଦେଵେଶଃ ସୋମନାଥୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ଵିବୁଧୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଭାସେ ଶଶିଭୂଷଣଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ସୋମନାଥ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଭାସରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏହାକୁ ରଖାଗଲା।
ପ୍ରାପଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଅନଲଂ ପଞ୍ଚନଦ୍ଯଃ ସରସ୍ଵତୀ ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ଚ ମହାନ୍ ଅଗ୍ନିଃ ପିବନ୍ ଵାରି ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ପଞ୍ଚଟି ନଦୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସେଠାରେ ମହାଅଗ୍ନି ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦୀରେ-ଦୀରେ ପାଣି ପିଉଛନ୍ତି ।
ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଶିଵମ୍ ଊଚୁଃ ସୁରୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଶିବଙ୍କୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାଙ୍କୁ, କହିଲେ ।