ତଦୈଵ ପିପ୍ପଲାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ ଵଡଵାପି ମହାଦ୍ଯୁତେ ମାତା ତଵ ପ୍ରାତିଥେଯୀ ଵଦନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦିଵଂ ଗତା
ତାପରେ ପିପ୍ପଳ ଗଛମାନେ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବଡ଼ଭା କହିଲେ, 'ତୁମର ମାଆ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ଏହି କଥା ଆଗରୁ ଅନୁମାନ କରିଥିଲେ।'
ପରାଭିଦ୍ରୋହନିରତା ଵିସ୍ମୃତାତ୍ମହିତା ନରାଃ ଇତସ୍ ତତୋ ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତାଃ ପତନ୍ତି ନରକାଵଟେ
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଲାଗିଥିବା, ନିଜ ଭଲକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ଏଠୁ ସେଠୁ ଭ୍ରମଣ କରି, ଅବୁଝ ମନରେ ନରକର ଦ୍ୱାରକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ତନ୍ ମାତୃଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁପିତଃ ପିପ୍ପଲାଶନଃ ଅଭିମାନେ ଜ୍ଵଲତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତଃ ସାଧୁଵାଦୋ ନିରର୍ଥକଃ
ମାଆଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପିପ୍ପଳାଦ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଗର୍ବ ଭିତରେ ଜ୍ୱଳିଲା, ଏବଂ ସାଧୁମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଅର୍ଥହୀନ ହେଇଗଲା।
ଦେହି ଦେହୀତି ତଂ ପ୍ରାହ କୃତ୍ଯା ନେତ୍ରଵିନିର୍ଗତା ଵଡଵେତି ସ୍ମରନ୍ ଵିପ୍ରଃ କୃତ୍ଯାପି ଵଡଵାକୃତିଃ
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ବାହାରିଥିବା ଯକ୍ଷିଣୀ କହିଲା, 'ଦିଅ, ଦିଅ!' ବଡ଼ଭାକୁ ମନେପକାଇ ସେ ଋଷି କହିଲେ, ଏବଂ ଯକ୍ଷିଣୀ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ଭା ଆକୃତି ଧାରଣ କଲା।
ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଵିନାଶାଯ ପ୍ରଭୂତାନଲଗର୍ଭିଣୀ ଗଭସ୍ତିନୀ ବାଲଗର୍ଭା ଯା ମାତା ପିପ୍ପଲାଶିନଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ; ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶିଶୁ ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କର ମାଆ ଥିଲେ।
ତଦ୍ଧ୍ଯାନଯୋଗାତ୍ ତୁ ଜାତା କୃତ୍ଯା ସାନଲଗର୍ଭିଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନା ସା ମହାରୌଦ୍ରା ମୃତ୍ଯୁଜିହ୍ଵେଵ ଭୀଷଣା
ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ଅଗ୍ନି ଗର୍ଭରେ ରଖି ଯକ୍ଷିଣୀ ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଲମ୍ବା ଜିଭା ସହ।
ଅଵୋଚତ୍ ପିପ୍ପଲାଦଂ ତଂ କିଂ କୃତ୍ଯଂ ମେ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍ ପିପ୍ପଲାଦୋ ଽପି ତାଂ ପ୍ରାହ ଦେଵାନ୍ ଖାଦ ରିପୂନ୍ ମମ
ସେ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲା, 'ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ କହିବ?' ପିପ୍ପଳାଦ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶତ୍ରୁ, ସେମାନେକୁ ଖାଇଦେ।'
ଜଗ୍ରାହ ସା ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପିପ୍ପଲାଦଂ ପୁରସ୍ଥିତମ୍ ସ ପ୍ରାହ କିମ୍ ଇଦଂ କୃତ୍ଯେ ସା ଚାପ୍ଯ୍ ଆହ ତ୍ଵଯୋଦିତମ୍
ସେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଧରିଲା। ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କଣ, ଯକ୍ଷିଣୀ?' ସେ କହିଲା, 'ତୁମେ ଯେପରି କହିଥିଲ, ସେଇ।'
ଦେଵୈଶ୍ ଚ ନିର୍ମିତଂ ଦେହଂ ତତୋ ଭୀତଃ ଶିଵଂ ଯଯୌ ତୁଷ୍ଟାଵ ଦେଵଂ ସ ମୁନିଃ କୃତ୍ଯାଂ ପ୍ରାହ ତଦା ଶିଵଃ
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦେହ ତିଆରି କଲେ; ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ପିପ୍ପଳାଦ ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ଶିବ ତାପରେ ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯୋଜନାନ୍ତଃସ୍ଥିତାଞ୍ ଜୀଵାନ୍ ନ ଗୃହାଣ ମଦାଜ୍ଞଯା ତସ୍ମାଦ୍ ଯାହି ତତୋ ଦୂରଂ କୃତ୍ଯେ କୃତ୍ଯଂ ତତଃ କୁରୁ
ମୋ ଆଦେଶରେ, ଏଠାରୁ ଏକ ଯୋଜନା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଧରିନାହ। ତେଣୁ, ଯକ୍ଷିଣୀ, ଦୂରକୁ ଯାଅ ଏବଂ ତୁମ କାମ ଅନ୍ୟଠାରେ କର।
ତୀର୍ଥାତ୍ ତୁ ପିପ୍ପଲାତ୍ ପୂର୍ଵଂ ଯାଵଦ୍ ଯୋଜନସଂଖ୍ଯଯା ପ୍ରାତିଷ୍ଠଦ୍ ଵଡଵାରୂପା କୃତ୍ଯା ସା ଋଷିନିର୍ମିତା
ପିପ୍ପଳ ତୀର୍ଥରୁ, ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ, ଯେତେ ଯୋଜନା ଦୂର, ବଡ଼ଭା ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଯକ୍ଷିଣୀ, ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ, ଚାଲିଗଲା।
ତସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ମହାନ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଲୋକସଂହରଣକ୍ଷମଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିବୁଧାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ରସ୍ତାଃ ଶଂଭୁମ୍ ଉପାଗମନ୍
ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରେ। ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଚକ୍ରେଶ୍ଵରଂ ପିପ୍ପଲେଶଂ ପିପ୍ପଲାଦେନ ତୋଷିତମ୍ ସ୍ତୁଵନ୍ତୋ ଭୀତମନସଃ ଶଂଭୁମ୍ ଊଚୁର୍ ଦିଵୌକସଃ
ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିବା ଚକ୍ରେଶ୍ୱର ଓ ପିପ୍ପଳେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ, ଭୟଭୀତ ହୃଦୟରେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ—
ରକ୍ଷସ୍ଵ ଶଂଭୋ କୃତ୍ଯାସ୍ମାନ୍ ବାଧତେ ତଦ୍ଭଵାନଲଃ ଶରଣଂ ଭଵ ସର୍ଵେଶ ଭୀତାନାମ୍ ଅଭଯପ୍ରଦ
ଶମ୍ଭୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର! ଯକ୍ଷିଣୀ ଆମକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଭୟ ଦେଉଛି। ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଭୟଭୀତମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା, ଆମର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ।
ସର୍ଵତଃ ପରିଭୂତାନାମ୍ ଆର୍ତାନାଂ ଶ୍ରାନ୍ତଚେତସାମ୍ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଜନ୍ତୂନାଂ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଶରଣଂ ଶିଵ
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ଅପମାନିତ, ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୃଦୟ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ, ଶିବ, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।
ଋଷିଣାଭ୍ଯର୍ଥିତା କୃତ୍ଯା ତ୍ଵଚ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଵହ୍ନିନିର୍ଗତା ସା ଜିଘାଂସତି ଲୋକାଂସ୍ ତ୍ରୀଂସ୍ ତ୍ଵଂ ନସ୍ ତ୍ରାତା ନ ଚେତରଃ
ଋଷିଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ତୁମ ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନିରୁ ବାହାରିଥିବା ଯକ୍ଷିଣୀ, ତିନି ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି।
ତାନ୍ ଅବ୍ରଵୀଜ୍ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଯୋଜନାନ୍ତର୍ନିଵାସିନଃ ନ ବାଧତେ ତ୍ଵ୍ ଅସୌ କୃତ୍ଯା ତସ୍ମାଦ୍ ଯୂଯମ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍ ଇହୈଵାସଧ୍ଵମ୍ ଅମରାସ୍ ତସ୍ଯା ଵୋ ନ ଭଯଂ ଭଵେତ୍
ସେହିଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଗନ୍ନାଥ କହିଲେ, "ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମମାନେଙ୍କୁ କେବେ ଅସୁବିଧା ଦେବ ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ଦିନ-ରାତି ରୁହ, ଦେବତାମାନେ। ଏହା ପାଇଁ ତୁମେ କେବେ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ।"
ପୁନର୍ ଊଚୁଃ ସୁରେଶାନଂ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ତତ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାତ୍ର କଥଂ ନାଥ ଵତ୍ସ୍ଯାମସ୍ ତ୍ରିଦଶାର୍ଚିତ
ପୁଣି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେଉଁ ସ୍ବର୍ଗ ଦେଇଛ, ସେଠାକୁ ଛାଡି ଏଠି କିପରି ରହିପାରିବୁ, ପ୍ରଭୁ? ସେଠି ତ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।"
ଦେଵାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଵୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶିବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵୋ ଽସୌ ଵିଶ୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ ଯୋ ଦେଵୋ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ ଯୋ ରଶ୍ମିଭିସ୍ ତୁ ଧମତେ ନିତ୍ଯଂ ଯୋ ଜନକୋ ମତଃ
ସେ ଦେବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଛି, ସେ ନିତ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି।
ସ ସୂର୍ଯ ଏକ ଏଵାତ୍ର ସାକ୍ଷାଦ୍ ରୂପେଣ ସର୍ଵଦା ସ୍ଥିତିଂ କରୋତୁ ତନ୍ମୂର୍ତୌ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଖିଲାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ସେଠି ସେ ଏକମାତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସଦା ଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ ରହନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ରୂପରେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ତାହାରେ ବସିବେ।
ତଥେତି ଶଂଭୁଵଚନାତ୍ ପାରିଜାତତରୋସ୍ ତଦା ଦେଵା ଦିଵାକରଂ ଚକ୍ରୁସ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଭାସ୍କରମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ପାରିଜାତ ଗଛରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତିଆରି କଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇହୈଵାସ୍ସ୍ଵ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମିନ୍ ରକ୍ଷେମାନ୍ ଵିବୁଧାନ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ସ୍ଵାଂଶୈଶ୍ ଚ ଵଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ତିଷ୍ଠାମଃ ଶଂଭୁସଂନିଧୌ
"ହେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀନ୍, ଏଠି ରୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ଅଂଶରେ ଏଠି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିବୁ।"
ଚକ୍ରେଶ୍ଵରସ୍ଯ ପରିତୋ ଯାଵଦ୍ ଯୋଜନସଂଖ୍ଯଯା ଗଙ୍ଗାଯା ଉଭଯଂ ତୀରମ୍ ଆସାଦ୍ଯାସନ୍ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ, ଯେତେ ଯୋଜନା ଦୂରିକି, ଦେବମାନେ ଗଙ୍ଗାର ଦୁଇ କୂଳକୁ ଛୁଇଁ ବସିଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯର୍ଧାର୍ଧମାତ୍ରଂ ତୁ ଗଙ୍ଗାତୀରଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ ତଥା ପଞ୍ଚ ଶତାନି ମୁନିସତ୍ତମ ତୀର୍ଥାନାଂ ତତ୍ର ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଂ ଚ କଃ ଶୃଣୋତି ବ୍ରଵୀତି ଵା
ଗଙ୍ଗା କୂଳରେ ଅତି ଛୋଟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ତିନି କୋଟି ପଞ୍ଚଶେ ତୀର୍ଥ ଥିଲା। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ, କିଏ କହିପାରିବ?
ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଵିନୀତାଃ ଶିଵମ୍ ଅବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ନମ୍ର ହୋଇ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପିପ୍ପଲାଦଂ ସୁରେଶାନ ଶମଂ ନଯ ଜଗନ୍ମଯ
"ହେ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ହେ ଜଗତ୍ସ୍ୱରୂପ, ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦିଅ।"
ଓଁ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଜଗନ୍ନାଥଃ ପିପ୍ପଲାଦମ୍ ଅଵୋଚତ
"ଓଁ" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜଗନ୍ନାଥ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାଶିତେଷ୍ଵ୍ ଅପି ଦେଵେଷୁ ପିତା ତେ ନାଗମିଷ୍ଯତି ଦତ୍ତାଃ ପିତ୍ରା ତଵ ପ୍ରାଣା ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ଦେବତାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ପିତା ଫେରିବେ ନାହିଁ। ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ ସଫଳ ପାଇଁ, ତୁମ ପିତା ତୁମ ପ୍ରାଣ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ଦୀନାର୍ତକରୁଣାବନ୍ଧୁଃ କୋ ହି ତାଦୃଗ୍ଭଵେ ଭଵେତ୍ ତଥା ଯାତା ଦିଵଂ ତାତ ତଵ ମାତା ପତିଵ୍ରତା
ଦୁଃଖୀ ଓ ଦୀନମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଏମିତି ମିତ୍ର କିଏ ଅଛି? ଏଭଳି ତୁମ ପତିବ୍ରତା ମାଆ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ, ପୁଅ।