ଯଃ ସର୍ଵସାକ୍ଷୀ ସକଲାନ୍ତରାତ୍ମା ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵକଲାନିଧାନମ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ମଚ୍ଚିତ୍ତଗତଂ ସମସ୍ତଂ ସ ମେ ସ୍ମରାରିଃ କରୁଣାଂ କରୋତୁ
ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ସାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତ କଳାର ଧାମ, ମୋର ମନରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି ସେ ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ସେଇ ସ୍ମରାରି ମୋ ଉପରେ କୃପା କରୁନ୍ତୁ।
ଦିଗୀଶ୍ଵରାଞ୍ ଜିତ୍ଯ ସୁରାର୍ଚିତସ୍ଯ କୈଲାସମ୍ ଆନ୍ଦୋଲଯତଃ ପୁରାରେଃ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠକୃତ୍ଯୈଵ ରସାତଲାଦ୍ ଅଧୋ ଗତସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ଦଶାନନସ୍ଯ
ଯିଏ ଦିଗ୍ଗଜମାନଙ୍କୁ ଜିତି, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ, ସେ ପୁରାରି କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ହଲାଇଦେଲେ—ଦଶମୁଖ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା କୈଳାସକୁ ତଳେ ରସାତଳକୁ ଚାପିଦେଇଥିଲେ, ସେଇ ପୁରାରି।
ଆଲୂନକାଯସ୍ଯ ଗିରଂ ନିଶମ୍ଯ ଵିହସ୍ଯ ଦେଵ୍ଯା ସହ ଦତ୍ତମ୍ ଇଷ୍ଟମ୍ ତସ୍ମୈ ପ୍ରସନ୍ନଃ କୁପିତୋ ଽପି ତଦ୍ଵଦ୍ ଅଯୁକ୍ତଦାତାସି ମହେଶ୍ଵର ତ୍ଵମ୍
ଯେଉଁ ମାଙ୍ଗଳିକ ଦେହ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ସହିତ ହସି, ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ; ତେଣୁ ମହେଶ୍ୱର, ତୁମେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୟା କରୁଛ।
ସୌତ୍ରାମଣୀମ୍ ଋଦ୍ଧିମ୍ ଅଧଃ ସ ଚକ୍ରେ ଯୋ ଽର୍ଚାଂ ହରୌ ନିତ୍ଯମ୍ ଅତୀଵ କୃତ୍ଵା ବାଣଃ ପ୍ରଶସ୍ଯଃ କୃତଵାନ୍ ଉଚ୍ଚପୂଜାଂ ରମ୍ଯାଂ ମନୋଜ୍ଞାଂ ଶଶିଖଣ୍ଡମୌଲେଃ
ସୌତ୍ରାମଣୀ ்ୟାଜ୍ଞ କରି, ନିତ୍ୟ ଭାବରେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ବାଣ ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପୂଜା କରି ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ।
ଜିତ୍ଵା ରିପୂନ୍ ଦେଵଗଣାନ୍ ପ୍ରପୂଜ୍ଯ ଗୁରୁଂ ନମସ୍କର୍ତୁମ୍ ଅଗାଦ୍ ଵିଶାଖଃ ଚୁକୋପ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣନାଥମ୍ ଊଢମ୍ ଅଙ୍କେ ତମ୍ ଆରୋପ୍ଯ ଜହାସ ସୋମଃ
ଶତ୍ରୁମାନେ ଜିତି, ଦେବମାନେ ପୂଜା କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଶାଖ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଯେତେବେଳେ ଗଣନାଥଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଂକରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ; ସୋମ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ହସିଲେ।
ଈଶାଙ୍କରୂଢୋ ଽପି ଶିଶୁସ୍ଵଭାଵାନ୍ ନ ମାତୁର୍ ଅଙ୍କଂ ପ୍ରମୁମୋଚ ବାଲଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ସୁତଂ ବୋଧିତୁମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଶକ୍ତସ୍ ତତୋ ଽର୍ଧନାରିତ୍ଵମ୍ ଅଵାପ ସୋମଃ
ଈଶାନଙ୍କ ଉପରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିଶୁ ସ୍ୱଭାବରୁ ସେ ମାଆଙ୍କ ଅଂକ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ; କ୍ରୋଧିତ ପୁଅକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ସୋମ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ସୋମ ଅର୍ଧ-ଜିତ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵଯଂଭୂଃ ସୁପ୍ରୀତଃ ପିପ୍ପଲାଦମ୍ ଅଭାଷତ
ତାପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପିପ୍ପଲାଦ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
"ହେ ପିପ୍ପଳାଦ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ସେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।"
ହତୋ ଦେଵୈର୍ ମହାଦେଵ ପିତା ମମ ମହାଯଶାଃ ଅଦାମ୍ଭିକଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ତଥା ମାତା ପତିଵ୍ରତା
ମୋର ପିତା, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଦେବ, ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ନିଷ୍କପଟ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୋର ମାଆ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ।
ଦେଵେଭ୍ଯଶ୍ ଚ ତଯୋର୍ ନାଶଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାଥ ସଵିସ୍ତରମ୍ ଦୁଃଖକୋପସମାଵିଷ୍ଟୋ ନାହଂ ଜୀଵିତୁମ୍ ଉତ୍ସହେ
ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ବିଷୟରେ ସବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ଆଉ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହିଁ।
ତସ୍ମାନ୍ ମେ ଦେହି ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ନାଶଯେଯଂ ସୁରାନ୍ ଯଥା ଅଵଧ୍ଯସେଵ୍ଯସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଶଶିଶେଖର
ତେଣୁ, ମୋତେ ସେଇ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବମାନେକୁ ନଶ୍ୱାତି ପାରିବି, ଯେପରି ତୁମେ, ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖର, ତିନି ଲୋକରେ ଅଜୟ ଓ ଅପରାଜିତ।
ତୃତୀଯଂ ନଯନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଯଦି ଶକ୍ନୋଷି ମେ ଽନଘ ତତଃ ସମର୍ଥୋ ଭଵିତା ଦେଵାଂଶ୍ ଛେଦଯିତୁଂ ଭଵାନ୍
ଯଦି ତୁମେ, ହେ ପାପହୀନ, ମୋର ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିପାରିବ, ତେବେ ତୁମେ ଦେବମାନେକୁ ଦଳନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହେବ।
ତତୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମନଶ୍ ଚକ୍ରେ ତୃତୀଯଂ ଲୋଚନଂ ଵିଭୋଃ ନ ଶଶାକ ତଦୋଵାଚ ନ ଶକ୍ତୋ ଽସ୍ମୀତି ଶଂକରମ୍
ତାପରେ ସେ ମନରେ ଧାରଣା କଲେ ଯେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିବେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।"
କିଂଚିତ୍ କୁରୁ ତପୋ ବାଲ ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଲୋଚନମ୍ ତୃତୀଯଂ ତ୍ଵଂ ତଦାଭୀଷ୍ଟଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
"ଶିଶୁ, କିଛି ତପସ୍ୟା କର। ଯେତେବେଳେ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵେଶାନଵାକ୍ଯଂ ତପସେ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ ଦଧୀଚିସୂନୁର୍ ଧର୍ମାତ୍ମା ତତ୍ରୈଵ ବହୁଲାଃ ସମାଃ
ଏହି ଈଶାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦଧୀଚିଙ୍କ ପୁଅ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବହୁ ବର୍ଷ ରହିଲେ।
ଶିଵଧ୍ଯାନୈକନିରତୋ ବାଲୋ ଽପି ବଲଵାନ୍ ଇଵ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ପ୍ରାତର୍ ଉତ୍ଥାଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଗୁରୂନ୍ କ୍ରମାତ୍
ଶିଶୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ କରି, ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ କ୍ରମେ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ।
ସୁଖାସୀନୋ ମନଃ କୃତ୍ଵା ସୁଷୁମ୍ନାଯାମ୍ ଅନନ୍ଯଧୀଃ ହସ୍ତସ୍ଵସ୍ତିକମ୍ ଆରୋପ୍ଯ ନାଭୌ ଵିସ୍ମୃତସଂସୃତିଃ
ସୁବିଧାରେ ବସି, ମନକୁ ସୁଷୁମ୍ନା ନାଡୀରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନ ରଖି, ହାତକୁ ସ୍ୱସ୍ତିକ ମୁଦ୍ରାରେ ନାଭି ଉପରେ ରଖି, ସେ ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ଭୁଲିଗଲେ।
ସ୍ଥାନାତ୍ ସ୍ଥାନାନ୍ତରୋତ୍କର୍ଷାନ୍ ଵିଦଧ୍ଯୌ ଶାଂଭଵଂ ମହଃ ଦଦର୍ଶ ଚକ୍ଷୁର୍ ଦେଵସ୍ଯ ତୃତୀଯଂ ପିପ୍ପଲାଶନଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିନୀତ ଇଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ଶିବଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜକୁ ଏକ ଅବସ୍ଥାରୁ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଧ୍ୟାନ କରି, ପିପ୍ପଳାଦ ଭଗବାନଙ୍କର ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିଲେ; ହାତ ଯୋଡି ନମ୍ରତା ସହିତ କହିଲେ—
ଶଂଭୁନା ଦେଵଦେଵେନ ଵରୋ ଦତ୍ତଃ ପୁରା ମମ ତାର୍ତୀଯଚକ୍ଷୁଷୋ ଜ୍ଯୋତିର୍ ଯଦା ପଶ୍ଯସି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ପୂର୍ବେ ଦେବଦେବ ଶମ୍ଭୁ ମୋତେ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ— ତୁମେ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁର ଆଲୋକ ଦେଖିଲେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ—
ସର୍ଵଂ ତେ ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ସିଧ୍ଯେଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ ତସ୍ମାଦ୍ ରିପୁଵିନାଶାଯ ହେତୁଭୂତାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କର ମହାପତି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଅଛ, ସେସବୁ ପୂରଣ ହେବ।' ତେଣୁ, ମୋ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ବିନାଶ ହେବା ପାଇଁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା କାରଣ ହେବ, ସେଇ ଦିଅ।
ତଦୈଵ ପିପ୍ପଲାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ ଵଡଵାପି ମହାଦ୍ଯୁତେ ମାତା ତଵ ପ୍ରାତିଥେଯୀ ଵଦନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦିଵଂ ଗତା
ତାପରେ ପିପ୍ପଳ ଗଛମାନେ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବଡ଼ଭା କହିଲେ, 'ତୁମର ମାଆ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ଏହି କଥା ଆଗରୁ ଅନୁମାନ କରିଥିଲେ।'
ପରାଭିଦ୍ରୋହନିରତା ଵିସ୍ମୃତାତ୍ମହିତା ନରାଃ ଇତସ୍ ତତୋ ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତାଃ ପତନ୍ତି ନରକାଵଟେ
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଲାଗିଥିବା, ନିଜ ଭଲକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ଏଠୁ ସେଠୁ ଭ୍ରମଣ କରି, ଅବୁଝ ମନରେ ନରକର ଦ୍ୱାରକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ତନ୍ ମାତୃଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁପିତଃ ପିପ୍ପଲାଶନଃ ଅଭିମାନେ ଜ୍ଵଲତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତଃ ସାଧୁଵାଦୋ ନିରର୍ଥକଃ
ମାଆଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପିପ୍ପଳାଦ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଗର୍ବ ଭିତରେ ଜ୍ୱଳିଲା, ଏବଂ ସାଧୁମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଅର୍ଥହୀନ ହେଇଗଲା।
ଦେହି ଦେହୀତି ତଂ ପ୍ରାହ କୃତ୍ଯା ନେତ୍ରଵିନିର୍ଗତା ଵଡଵେତି ସ୍ମରନ୍ ଵିପ୍ରଃ କୃତ୍ଯାପି ଵଡଵାକୃତିଃ
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ବାହାରିଥିବା ଯକ୍ଷିଣୀ କହିଲା, 'ଦିଅ, ଦିଅ!' ବଡ଼ଭାକୁ ମନେପକାଇ ସେ ଋଷି କହିଲେ, ଏବଂ ଯକ୍ଷିଣୀ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ଭା ଆକୃତି ଧାରଣ କଲା।
ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଵିନାଶାଯ ପ୍ରଭୂତାନଲଗର୍ଭିଣୀ ଗଭସ୍ତିନୀ ବାଲଗର୍ଭା ଯା ମାତା ପିପ୍ପଲାଶିନଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ; ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶିଶୁ ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କର ମାଆ ଥିଲେ।
ତଦ୍ଧ୍ଯାନଯୋଗାତ୍ ତୁ ଜାତା କୃତ୍ଯା ସାନଲଗର୍ଭିଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନା ସା ମହାରୌଦ୍ରା ମୃତ୍ଯୁଜିହ୍ଵେଵ ଭୀଷଣା
ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ଅଗ୍ନି ଗର୍ଭରେ ରଖି ଯକ୍ଷିଣୀ ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଲମ୍ବା ଜିଭା ସହ।
ଅଵୋଚତ୍ ପିପ୍ପଲାଦଂ ତଂ କିଂ କୃତ୍ଯଂ ମେ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍ ପିପ୍ପଲାଦୋ ଽପି ତାଂ ପ୍ରାହ ଦେଵାନ୍ ଖାଦ ରିପୂନ୍ ମମ
ସେ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲା, 'ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ କହିବ?' ପିପ୍ପଳାଦ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶତ୍ରୁ, ସେମାନେକୁ ଖାଇଦେ।'
ଜଗ୍ରାହ ସା ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପିପ୍ପଲାଦଂ ପୁରସ୍ଥିତମ୍ ସ ପ୍ରାହ କିମ୍ ଇଦଂ କୃତ୍ଯେ ସା ଚାପ୍ଯ୍ ଆହ ତ୍ଵଯୋଦିତମ୍
ସେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଧରିଲା। ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କଣ, ଯକ୍ଷିଣୀ?' ସେ କହିଲା, 'ତୁମେ ଯେପରି କହିଥିଲ, ସେଇ।'
ଦେଵୈଶ୍ ଚ ନିର୍ମିତଂ ଦେହଂ ତତୋ ଭୀତଃ ଶିଵଂ ଯଯୌ ତୁଷ୍ଟାଵ ଦେଵଂ ସ ମୁନିଃ କୃତ୍ଯାଂ ପ୍ରାହ ତଦା ଶିଵଃ
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦେହ ତିଆରି କଲେ; ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ପିପ୍ପଳାଦ ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ଶିବ ତାପରେ ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯୋଜନାନ୍ତଃସ୍ଥିତାଞ୍ ଜୀଵାନ୍ ନ ଗୃହାଣ ମଦାଜ୍ଞଯା ତସ୍ମାଦ୍ ଯାହି ତତୋ ଦୂରଂ କୃତ୍ଯେ କୃତ୍ଯଂ ତତଃ କୁରୁ
ମୋ ଆଦେଶରେ, ଏଠାରୁ ଏକ ଯୋଜନା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଧରିନାହ। ତେଣୁ, ଯକ୍ଷିଣୀ, ଦୂରକୁ ଯାଅ ଏବଂ ତୁମ କାମ ଅନ୍ୟଠାରେ କର।