ହୈହଯାନ୍ ଵିଜଘାନାଶୁ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୁଦ୍ରଃ ପଶୂନ୍ ଇଵ ଆଜହାର ଚ ଲୋକେଷୁ କୀର୍ତିଂ କୀର୍ତିମତାଂ ଵରଃ
କ୍ରୋଧିତ ରୁଦ୍ର ହୈହୟମାନେଙ୍କୁ ପଶୁମାନଙ୍କ ପରି ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କଲେ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଗିଲେ।
ତତଃ ଶକାଂଶ୍ ଚ ଯଵନାନ୍ କାମ୍ବୋଜାନ୍ ପାରଦାଂସ୍ ତଥା ପହ୍ନଵାଂଶ୍ ଚୈଵ ନିଃଶେଷାନ୍ କର୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସିତୋ ନୃପଃ
ତାପରେ ରାଜା ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଏବଂ ପହ୍ନବ ଜନମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଵୀରେଣ ସଗରେଣ ମହାତ୍ମନା ଵସିଷ୍ଠଂ ଶରଣଂ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଣିପେତୁର୍ ମନୀଷିଣମ୍
ଶୂରବୀର ସଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଥିବା ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥ ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମଯେନ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ ସଗରଂ ଵାରଯାମ୍ ଆସ ତେଷାଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଭଯଂ ତଦା
ତାପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସିଷ୍ଠ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନେଠାରେ ଦୟା କରି ସେମାନଙ୍କୁ ନିରାପତ୍ତା ଦେଲେ ଏବଂ ସଗରଙ୍କୁ ବାରଣ କଲେ।
ସଗରଃ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତୁ ଗୁରୋର୍ ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଚ ଧର୍ମଂ ଜଘାନ ତେଷାଂ ଵୈ ଵେଷାନ୍ ଅନ୍ଯାଂଶ୍ ଚକାର ହ
ସଗର ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମନେରଖି, ସେମାନେଠାରେ ହତ୍ୟା କଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ରୂପ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ବଦଳାଇଦେଲେ।
ଅର୍ଧଂ ଶକାନାଂ ଶିରସୋ ମୁଣ୍ଡଯିତ୍ଵା ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ ଯଵନାନାଂ ଶିରଃ ସର୍ଵଂ କାମ୍ବୋଜାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେ ଶକମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁଣ୍ଡାଇ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଯବନ ଏବଂ କାମ୍ବୋଜମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ଏଭଳି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ପାରଦା ମୁକ୍ତକେଶାଶ୍ ଚ ପହ୍ନଵାଞ୍ ଶ୍ମଶ୍ରୁଧାରିଣଃ ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରାଃ କୃତାସ୍ ତେନ ମହାତ୍ମନା
ପାରଦମାନେ ଖୋଲା କେଶ ରଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ପହ୍ନବମାନେ ଦାଢ଼ି ରଖିଲେ, ଏବଂ ସେହି ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କଲେ।
ଶକା ଯଵନକାମ୍ବୋଜାଃ ପାରଦାଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ କୋଣିସର୍ପା ମାହିଷକା ଦର୍ଵାଶ୍ ଚୋଲାଃ ସକେରଲାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ, କୋଣିସର୍ପ, ମାହିଷକ, ଦର୍ବ, ଚୋଳ ଏବଂ ସକେରଳମାନେ—
ସର୍ଵେ ତେ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵିପ୍ରା ଧର୍ମସ୍ ତେଷାଂ ନିରାକୃତଃ ଵସିଷ୍ଠଵଚନାଦ୍ ରାଜ୍ଞା ସଗରେଣ ମହାତ୍ମନା
ଏହି ସମସ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମହାନ ସଗର ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମ କେଢ଼ିନେଲେ।
ସ ଧର୍ମଵିଜଯୀ ରାଜା ଵିଜିତ୍ଯେମାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍ ଅଶ୍ଵଂ ପ୍ରଚାରଯାମ୍ ଆସ ଵାଜିମେଧାଯ ଦୀକ୍ଷିତଃ
ସେ ଧର୍ମରେ ବିଜୟୀ ରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ଚାରଯତଃ ସୋ ଽଶ୍ଵଃ ସମୁଦ୍ରେ ପୂର୍ଵଦକ୍ଷିଣେ ଵେଲାସମୀପେ ଽପହୃତୋ ଭୂମିଂ ଚୈଵ ପ୍ରଵେଶିତଃ
ଅଶ୍ୱ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ଧରାଯାଇ ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯାଇଦିଆଗଲା।
ସ ତଂ ଦେଶଂ ତଦା ପୁତ୍ରୈଃ ଖାନଯାମ୍ ଆସ ପାର୍ଥିଵଃ ଆସେଦୁସ୍ ତେ ତଦା ତତ୍ର ଖନ୍ଯମାନେ ମହାର୍ଣଵେ
ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ସେଇ ଦେଶ ଖନନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ମହାସାଗର ଖୋଦିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତମ୍ ଆଦିପୁରୁଷଂ ଦେଵଂ ହରିଂ କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ କପିଲରୂପେଣ ସ୍ଵପନ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ତଦା
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଆଦିପୁରୁଷ, ଦେବତା, ହରି, କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଜାପତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କପିଳ ରୂପରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଃସମୁତ୍ଥେନ ତେଜସା ପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତଃ ଦଗ୍ଧାଃ ସର୍ଵେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଶ୍ ଚତ୍ଵାରସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଵଶେଷିତାଃ
ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ତେଜରେ ଜାଗ୍ରତ ହେବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ମହାମୁନି ଦହିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଚାରିଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।
ବର୍ହିକେତୁଃ ସୁକେତୁଶ୍ ଚ ତଥା ଧର୍ମରଥୋ ନୃପଃ ଶୂରଃ ପଞ୍ଚନଦଶ୍ ଚୈଵ ତସ୍ଯ ଵଂଶକରା ନୃପାଃ
ବର୍ହିକେତୁ, ସୁକେତୁ, ଧର୍ମରଥ ଏବଂ ପଞ୍ଚନଦ ଏହି ଶୂରବୀର ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ।
ପ୍ରାଦାଚ୍ ଚ ତସ୍ମୈ ଭଗଵାନ୍ ହରିର୍ ନାରାଯଣୋ ଵରମ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ଵଂଶମ୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋଃ କୀର୍ତିଂ ଚାପ୍ଯ୍ ଅନିଵର୍ତିନୀମ୍
ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ହରି ନାରାୟଣ ଅକ୍ଷୟ ଵଂଶ ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ କୀର୍ତ୍ତି ଦେବା ପ୍ରସାଦ କଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ସମୁଦ୍ରଂ ଚ ଵିଭୁଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵାସଂ ତଥାକ୍ଷଯମ୍ ସମୁଦ୍ରଶ୍ ଚାର୍ଘମ୍ ଆଦାଯ ଵଵନ୍ଦେ ତଂ ମହୀପତିମ୍
ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅକ୍ଷୟ ବାସ ଦେଲେ; ସମୁଦ୍ର ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ ସେ ମହାରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲା।
ସାଗରତ୍ଵଂ ଚ ଲେଭେ ସ କର୍ମଣା ତେନ ତସ୍ଯ ହ ତଂ ଚାଶ୍ଵମେଧିକଂ ସୋ ଽଶ୍ଵଂ ସମୁଦ୍ରାଦ୍ ଉପଲବ୍ଧଵାନ୍
ସେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ସାଗର ନାମ ପାଇଲେ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱକୁ ଫେରାଇ ପାଇଲେ।
ଆଜହାରାଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଶତଂ ସ ସୁମହାତପାଃ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚ ସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିସ୍ ତସ୍ଯେତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଏକଶ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସଠି ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ସଗରସ୍ଯାତ୍ମଜା ଵୀରାଃ କଥଂ ଜାତା ମହାବଲାଃ ଵିକ୍ରାନ୍ତାଃ ଷଷ୍ଟିସାହସ୍ରା ଵିଧିନା କେନ ସତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଠି ହଜାର ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ କେଉଁପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ହେଲେ?
ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ସଗରସ୍ଯାସ୍ତାଂ ତପସା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵିଦର୍ଭଦୁହିତା କେଶିନୀ ନାମ ନାମତଃ
ସଗରଙ୍କର ଦୁଇଟି ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପାପ ତପସ୍ୟାରେ ଦହିଯାଇଥିଲା। ବଡ଼ ଝିଅ ଥିଲେ ବିଦର୍ଭର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ କେଶିନୀ।
କନୀଯସୀ ତୁ ମହତୀ ପତ୍ନୀ ପରମଧର୍ମିଣୀ ଅରିଷ୍ଟନେମିଦୁହିତା ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି
ଛୋଟ ଝିଅ ଥିଲେ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ଝିଅ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟବତୀ।
ଔର୍ଵସ୍ ତାଭ୍ଯାଂ ଵରଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ତଦ୍ ବୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଷଷ୍ଟିଂ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଗୃହ୍ଣାତ୍ଵ୍ ଏକା ନିତମ୍ବିନୀ
ଔର୍ବ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ଯଥାର୍ଥ ଜାଣନ୍ତୁ—ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ସଠି ହଜାର ପୁଅ ପାଉନ୍ତୁ।
ଏକଂ ଵଂଶଧରଂ ତ୍ଵ୍ ଏକା ଯଥେଷ୍ଟଂ ଵରଯତ୍ଵ୍ ଇତି ତତ୍ରୈକା ଜଗୃହେ ପୁତ୍ରାନ୍ ଷଷ୍ଟିସାହସ୍ରସଂମିତାନ୍
ଅନ୍ୟ ଝିଅ ଚାହିଲେ ଯେ, ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲାଇବ। ଏପରି ଭାବରେ ଜଣେ ଝିଅ ସଠି ହଜାର ପୁଅ ନେଲେ।
ଏକଂ ଵଂଶଧରଂ ତ୍ଵ୍ ଏକା ତଥେତ୍ଯ୍ ଆହ ତତୋ ମୁନିଃ ରାଜା ପଞ୍ଚଜନୋ ନାମ ବଭୂଵ ସ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ଅନ୍ୟ ଝିଅ କହିଲେ, 'ମୋତେ ବଂଶ ଚାଲାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପୁଅ ଦିଅ', ଏହିପରି ହେଲା। ତାଙ୍କଠାରୁ ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଇତରା ସୁଷୁଵେ ତୁମ୍ବୀଂ ବୀଜପୂର୍ଣାମ୍ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ତତ୍ର ଷଷ୍ଟିସହସ୍ରାଣି ଗର୍ଭାସ୍ ତେ ତିଲସଂମିତାଃ
ଅନ୍ୟ ଝିଅ ଏକ ତିଆଁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହା ମନ୍ଦା ଦାଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସେଥିରେ ସଠି ହଜାର ଗର୍ଭ ଥିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟିଳା ଦାଣା ପରି।
ସଂବଭୂଵୁର୍ ଯଥାକାଲଂ ଵଵୃଧୁଶ୍ ଚ ଯଥାସୁଖମ୍ ଘୃତପୂର୍ଣେଷୁ କୁମ୍ଭେଷୁ ତାନ୍ ଗର୍ଭାନ୍ ନିଦଧେ ତତଃ
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନେ ବଢ଼ିଲେ ଓ ଖୁସିରେ ବଢ଼ିବା ଲାଗିଲେ। ଏହି ଗର୍ଭମାନେ ଘିଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ାରେ ରଖାଯାଇଥିଲେ।
ଧାତ୍ରୀଶ୍ ଚୈକୈକଶଃ ପ୍ରାଦାତ୍ ତାଵତୀଃ ପୋଷଣେ ନୃପଃ ତତୋ ଦଶସୁ ମାସେଷୁ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁର୍ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗର୍ଭ ପାଇଁ ଏକ ଧାତ୍ରୀ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଗର୍ଭ ଥିଲା। ଦଶ ମାସ ପରେ ସେମାନେ କ୍ରମେ ବାହାରିଲେ।
କୁମାରାସ୍ ତେ ଯଥାକାଲଂ ସଗରପ୍ରୀତିଵର୍ଧନାଃ ଷଷ୍ଟିପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ତସ୍ଯୈଵମ୍ ଅଭଵନ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେହି ପୁଅମାନେ ସଗରଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସେଠି ସଠି ହଜାର ପୁଅ ହେଲେ।
ଗର୍ଭାଦ୍ ଅଲାବୂମଧ୍ଯାଦ୍ ଵୈ ଜାତାନି ପୃଥିଵୀପତେଃ ତେଷାଂ ନାରାଯଣଂ ତେଜଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ତିଆଁ ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୃଥିବୀର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କ ତେଜରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇଥିଲେ।