ଦଧୀଚିର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ଗଭସ୍ତିମ୍ ଓଜସା ଦେଵାରଯୋ ମାଂ ଦ୍ଵିଷତୀହ ଭଦ୍ରେ ନ ତେ ସୁରା ନେତୁକାମା ଭଵନ୍ତି ସଂସ୍ଥାପିତାନ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଵଦସ୍ଵ ଯୁକ୍ତମ୍
ଦଧୀଚି ତାଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭଦ୍ରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଏଠିଏ ମୋତେ ଘୃଣା କରୁଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ରଖିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି—ତୁମେ କହ, କ'ଣ ଉଚିତ୍?'
ସା ଚାହ କାନ୍ତଂ ଵିନଯାଦ୍ ଉକ୍ତମ୍ ଏଵ ତ୍ଵଂ ଜାନୀଷେ ନାଥ ଯଦ୍ ଅତ୍ର ଯୁକ୍ତମ୍ ଦୈତ୍ଯା ହରିଷ୍ଯନ୍ତି ମହାପ୍ରଵୃଦ୍ଧାସ୍ ତପୋଯୁକ୍ତା ବଲିନଃ ସ୍ଵାଯୁଧାନି
ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ନାଥ, ଏଠାରେ କ'ଣ ଉଚିତ୍ ତୁମେ ଜାଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଦୈତ୍ୟମାନେ ବଢ଼ି ଚାଲିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦଳବଳରେ ନେଇଯିବେ।'
ତଦସ୍ତ୍ରରକ୍ଷାର୍ଥମ୍ ଇଦଂ ସ ଚକ୍ରେ ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ ତୁ ସଂକ୍ଷାଲ୍ଯ ଜଲୈଶ୍ ଚ ପୁଣ୍ଯୈଃ ତଦ୍ ଵାରି ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରମଯଂ ସୁପୁଣ୍ଯଂ ତେଜୋଯୁକ୍ତଂ ତଚ୍ ଚ ପପୌ ଦଧୀଚିଃ
ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ସେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଏକ କ୍ରିୟା କଲେ। ସେହି ଜଳ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ଭରିଥିବା, ଦଧୀଚି ପିଇଲେ।
ନିର୍ଵୀର୍ଯରୂପାଣି ତଦାଯୁଧାନି କ୍ଷଯଂ ଜଗ୍ମୁଃ କ୍ରମଶଃ କାଲଯୋଗାତ୍ ସୁରାଃ ସମାଗତ୍ଯ ଦଧୀଚିମ୍ ଊଚୁର୍ ମହାଭଯଂ ହ୍ଯ୍ ଆଗତଂ ଶାତ୍ରଵଂ ନଃ
ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ, ସେଠାରେ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହେଲା ଏବଂ ଦୀର୍ଘକ୍ରମେ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଦଧୀଚିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଭୟ ଆସିଛି।'
ଦଦସ୍ଵ ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ମୁନିପ୍ରଵୀର ଯାନି ତ୍ଵଦନ୍ତେ ନିହିତାନି ଦେଵୈଃ ଦଧୀଚିର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ସୁରାରିଭୀତ୍ଯା ଅନାଗତ୍ଯା ଭଵତାଂ ଚାଚିରେଣ
'ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ତୁମ ପାଖରେ ରଖିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ଦିଅ।' ଦଧୀଚି କହିଲେ, 'ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟରେ ଏବଂ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିନଥିବାରୁ—'
ଅସ୍ତ୍ରାଣି ପୀତାନି ଶରୀରସଂସ୍ଥାନ୍ଯ୍ ଉକ୍ତାନି ଯୁକ୍ତଂ ମମ ତଦ୍ ଵଦନ୍ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ତୁ ଦେଵାଃ ପ୍ରୋଚୁସ୍ ତମ୍ ଇତ୍ଥଂ ଵିନଯାଵନମ୍ରାଃ
'ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ପିଇଛି, ଏହା ଏବେ ମୋ ଶରୀରରେ ଅଛି, ଯେପରି ଆଗରୁ କହାଯାଇଛି; ଏବେ ମୋ ପାଇଁ କ'ଣ ଉଚିତ୍ ତାହା ସେମାନେ କହନ୍ତୁ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରାଣି ଦେହୀତି ଚ ଵକ୍ତୁମ୍ ଏତଚ୍ ଛକ୍ଯଂ ନ ଵାନ୍ଯତ୍ ପ୍ରତିଵକ୍ତୁଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ଵିନା ଚ ତୈଃ ପରିଭୂଯେମ ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍ଟାରଯଃ କ୍ଵ ପ୍ରଯାମୋ ମୁନୀଶ
ହେ ମହାମୁନି, ଆମେ କେବଳ 'ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଦେହ ଦିଅ' ବୋଲି କହିପାରିବା, ଏହା ଛାଡ଼ି ଆଉ କିଛି କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଶତୃମାନେ ସବୁବେଳେ ଆମକୁ ଦମନ କରିବେ। ଏହିପରି ସ୍ଥିତିରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ କେଉଁଠି ଯିବୁ?
ନ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ନ ତଲେ ନ ନାକେ ଵାସଃ ସୁରାଣାଂ ଭଵିତାଦ୍ଯ ତାତ ତ୍ଵଂ ଵିପ୍ରଵର୍ଯସ୍ ତପସା ଚୈଵ ଯୁକ୍ତୋ ନାନ୍ଯଦ୍ ଵକ୍ତୁଂ ଯୁଜ୍ଯତେ ତେ ପୁରସ୍ତାତ୍
ଆଜି ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ, ତଳସ୍ଥଳରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତପସ୍ଵି ହେବାରୁ, ଏହି କଥାରେ ଆଉ କିଛି କହିବା ଯୋଗ୍ୟ କେବଳ ତୁମେ।
ଵିପ୍ରସ୍ ତଦୋଵାଚ ମଦସ୍ଥିସଂସ୍ଥାନ୍ଯ୍ ଅସ୍ତ୍ରାଣି ଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ନ ସଂଶଯୋ ଽତ୍ର ଦେଵାସ୍ ତମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହୁର୍ ଅନେନ କିଂ ନୋ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ତ୍ରୈର୍ ହୀନାଃ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵମ୍ ଆପ୍ତାଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଃ
ତେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: 'ମୋର ଅସ୍ଥିରେ ଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାମାନେ ନିଅନ୍ତୁ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।' ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଏହା ଆମ ପାଇଁ କଣ ଉପକାରୀ? ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଆମେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଛୁ, ହେ ଦେବତାନାୟକ।'
ପୁନସ୍ ତଦା ଚାହ ମୁନିପ୍ରଵୀରସ୍ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ଜୀଵାନ୍ ଦୈହିକାନ୍ ଯୋଗଯୁକ୍ତଃ ଅସ୍ତ୍ରାଣି କୁର୍ଵନ୍ତୁ ମଦସ୍ଥିଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅନୁତ୍ତମାନ୍ଯ୍ ଉତ୍ତମରୂପଵନ୍ତି
ତାପରେ ସେ ମହାମୁନି ପୁନି କହିଲେ: 'ମୁଁ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେବି। ମୋର ଅସ୍ଥିରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କର।'
କୁରୁଷ୍ଵ ଚେତ୍ଯ୍ ଆହୁର୍ ଅଦୀନସତ୍ତ୍ଵଂ ଦଧୀଚିମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉତ୍ତରମ୍ ଅଗ୍ନିକଲ୍ପମ୍ ତଦା ତୁ ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯମ୍ ଈରଯନ୍ତୀ ନ ସାଂନିଧ୍ଯେ ପ୍ରାତିଥେଯୀ ମୁନୀଶ
ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧୃଢ଼ ମନବଳ ଥିବା ଦଧୀଚିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି କାମ କର।' ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱିନୀ, ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଥିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ଚାପି ଦେଵାସ୍ ତାମ୍ ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଶୀଘ୍ରଂ ତସ୍ଯା ଭୀତା ଵିପ୍ରମ୍ ଊଚୁଃ କୁରୁଷ୍ଵ ତତ୍ଯାଜ ଜୀଵାନ୍ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜାନ୍ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତୋ ଯଥାସୁଖଂ ଦେହମ୍ ଇମଂ ଜୁଷଧ୍ଵମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ ଦୃତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି କାମ କର।' ସେ ମୁନି ପ୍ରେମରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ଏହି ଦେହକୁ ଉପଭୋଗ କର।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାସୌ ବଦ୍ଧପଦ୍ମାସନସ୍ଥୋ ନାସାଗ୍ରଦତ୍ତାକ୍ଷିପ୍ରକାଶପ୍ରସନ୍ନଃ ଵାଯୁଂ ସଵହ୍ନିଂ ମଧ୍ଯମୋଦ୍ଘାଟଯୋଗାନ୍ ନୀତ୍ଵା ଶନୈର୍ ଦହରାକାଶଗର୍ଭମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଲେ, ନାକର ଟିପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ମଧ୍ୟନାଡ଼ୀ ଅଭ୍ୟାସରେ, ସେ ଶନେଇ ଶନେଇ ପ୍ରାଣକୁ ହୃଦୟ ଆକାଶରେ ନେଇଗଲେ।
ଯଦ୍ ଅପ୍ରମେଯଂ ପରମଂ ପଦଂ ଯଦ୍ ଯଦ୍ ବ୍ରହ୍ମରୂପଂ ଯଦ୍ ଉପାସିତଵ୍ଯମ୍ ତତ୍ରୈଵ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଧିଯଂ ମହାତ୍ମା ସାଯୁଜ୍ଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽସୌ ଜଗାମ
ଅପରିମିତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ, ମନ ଲଗାଇ, ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ନିର୍ଜୀଵତାଂ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅଭୀକ୍ଷ୍ଯ ଦେଵାଃ କଲେଵରଂ ତସ୍ଯ ସୁରାଶ୍ ଚ ସମ୍ଯକ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟାରମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଊଚୁର୍ ଅତିତ୍ଵରନ୍ତଃ କୁରୁଷ୍ଵ ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ବହୂନି ସଦ୍ଯଃ
ତାଙ୍କର ଦେହ ନିର୍ଜୀବ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଅମରମାନେ ବହୁତ ତ୍ୱରା କରି ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ କହିଲେ: 'ଏବେ ଦ୍ରୁତ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କର।'
ସ ଚାପି ତାନ୍ ଆହ କଥଂ ନୁ କାର୍ଯଂ କଲେଵରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯେହ ଦେଵାଃ ବିଭେମି କର୍ତୁଂ ଦାରୁଣଂ ଚାକ୍ଷମୋ ଽହଂ ଵିଦାରିତାନ୍ଯ୍ ଆଯୁଧାନ୍ଯ୍ ଉତ୍ତମାନି
ତ୍ୱଷ୍ଟା କହିଲେ: 'ହେ ଦେବତାମାନେ, ଏହା କିପରି କରିବି? ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେହକୁ କ୍ରୂର ଭାବେ ଛୁଁଇବାକୁ ଭୟ କରେ, ଏବଂ ମୁଁ ଏହା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ତଥାପି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।'
ଵଜ୍ରଂ ମୁଖଂ ଵଃ କ୍ରିଯତେ ହିତାର୍ଥଂ ଗାଵୋ ଦେଵୈର୍ ଆଯୁଧାର୍ଥଂ କ୍ଷଣେନ ଦଧୀଚିଦେହଂ ତୁ ଵିଦାର୍ଯ ଯୂଯମ୍ ଅସ୍ଥୀନି ଶୁଦ୍ଧାନି ପ୍ରଯଚ୍ଛତାଦ୍ଯ
ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ ବଜ୍ରର ମୁଣ୍ଡ ତିଆରି ହେବ। ଗାଈମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ମିଶି ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଦେହ ଭାଗକୁ ଭାଗ କରାଗଲା ଏବଂ ଆଜି ତୁମେ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଅସ୍ଥି ପାଇବ।
ତା ଦେଵଵାକ୍ଯାଚ୍ ଚ ତଥୈଵ ଚକ୍ରୁଃ ସଂଲିହ୍ଯ ଚାସ୍ଥୀନି ଦଦୁଃ ସୁରାଣାମ୍ ସୁରାସ୍ ତ୍ଵରା ଜଗ୍ମୁର୍ ଅଦୀନସତ୍ତ୍ଵାଃ ସ୍ଵମ୍ ଆଲଯଂ ଚାପି ତଥୈଵ ଗାଵଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନେ ଏହିପରି କଲେ, ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକଠା କରି ଦେବତାମାନେକୁ ଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଦୃତ ଏବଂ ଧୃଢ଼ ମନେ ଚାଲିଗଲେ, ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
କୃତ୍ଵା ତଥାସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ଦେଵତାନାଂ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଜଗାମାଥ ସୁରାଜ୍ଞଯା ତଦା ତତଶ୍ ଚିରାଚ୍ ଛୀଲଵତୀ ସୁଭଦ୍ରା ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରିଯା ବାଲଗର୍ଭା ତ୍ଵରନ୍ତୀ
ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରି, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିଗଲେ। ବହୁତ ସମୟ ପରେ, ଶୀଳବତୀ ନାମକ ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଗର୍ଭବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ତ୍ୱରା କରି ଆସିଲେ।
କରେ ଗୃହୀତ୍ଵା କଲଶଂ ଵାରିପୂର୍ଣମ୍ ଉମାଂ ନତ୍ଵା ଫଲପୁଷ୍ପୈଃ ସମେତ୍ଯ ଅଗ୍ନିଂ ଚ ଭର୍ତାରମ୍ ଅଥାଶ୍ରମଂ ଚ ସଂଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମା ହ୍ଯ୍ ଆଜଗାମାଥ ଶୀଘ୍ରମ୍
ହାତରେ ପାଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ଧରି, ଫଳ ଓ ଫୁଲ ନେଇ ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅଗ୍ନି, ପତି ଓ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ତ୍ୱରା କରି ଆସିଲେ।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ତାଂ ପ୍ରାତିଥେଯୀଂ ତଦାନୀଂ ନିଵାରଯାମ୍ ଆସ ତଦୋଲ୍କପାତଃ ସା ସଂଭ୍ରମାଦ୍ ଆଗତା ଚାଶ୍ରମଂ ସ୍ଵଂ ନୈଵାପଶ୍ଯତ୍ ତତ୍ର ଭର୍ତାରମ୍ ଅଗ୍ରେ
ସେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରାତିଥେୟୀଙ୍କୁ ଏକ ଉଲ୍କାପାତ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ଦିଆଗଲା। ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଵ ଵା ଗତଶ୍ ଚେତି ସଵିସ୍ମଯା ସା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚାଗ୍ନିଂ ପ୍ରାତିଥେଯୀ ତଦାନୀମ୍ ଅଗ୍ନିସ୍ ତଦୋଵାଚ ସଵିସ୍ତରଂ ତାଂ ଦେଵାଗମଂ ଯାଚନଂ ଵୈ ଶରୀରେ
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ସେ ଏ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପଚାରିଲେ: 'ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ?' ତେବେ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ଆସିଥିବା ଓ ଦେହ ନେବାକୁ ଚାହିଁଥିବା କଥା କହିଲେ।
ଅସ୍ଥ୍ନାମ୍ ଉପାଦାନମ୍ ଅଥ ପ୍ରଯାଣଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ଦୁଃଖିତା ସା ବଭୂଵ ଦୁଃଖୋଦ୍ଵେଗାତ୍ ସା ପପାତାଥ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ ମନ୍ଦଂ ମନ୍ଦଂ ଵହ୍ନିନାଶ୍ଵାସିତା ଚ
ଅସ୍ଥି ନେବା ଓ ପତିଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଶୁଣି, ସେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ। ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ଶନେଇ ଶନେଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।
ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ଯତ୍ ତୁ ଵିନାଶି ସର୍ଵଂ ନ ଶୋଚ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତୀତି ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ ଗୋଵିପ୍ରଦେଵାର୍ଥମ୍ ଇହ ତ୍ଯଜନ୍ତି ପ୍ରାଣାନ୍ ପ୍ରିଯାନ୍ ପୁଣ୍ଯଭାଜୋ ମନୁଷ୍ଯାଃ
ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ, ଯାହା ଜନ୍ମ ନେଇଛି ତାହା ସବୁ ନଶ୍ୱର, ଏହି କଥାରେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଲୋକେ ଏଠାରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।
ସଂସାରଚକ୍ରେ ପରିଵର୍ତମାନେ ଦେହଂ ସମର୍ଥଂ ଧର୍ମଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵ୍ ଅଵାପ୍ଯ ପ୍ରିଯାନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ଦେଵଵିପ୍ରାର୍ଥହେତୋସ୍ ତେ ଵୈ ଧନ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣିନୋ ଯେ ତ୍ଯଜନ୍ତି
ଏହି ସଂସାରର ଚକ୍ରରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମରେ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ସମର୍ଥ ଦେହ ପାଇଁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଧନ୍ୟ।
ପ୍ରାଣାଃ ସର୍ଵେ ଽସ୍ଯାପି ଦେହାନ୍ଵିତସ୍ଯ ଯାତାରୋ ଵୈ ନାତ୍ର ସଂଦେହଲେଶଃ ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିପ୍ରଗୋଦେଵଦୀନାଦ୍ଯ୍ ଅର୍ଥଂ ଚୈନାନ୍ ଉତ୍ସୃଜନ୍ତୀଶ୍ଵରାସ୍ ତେ
ଦେହଧାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଏକ ଦିନ ଯିବା ନିଶ୍ଚିତ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହା ଜାଣି, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦୁଃଖୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ମହାନ୍।
ନିଵାର୍ଯମାଣୋ ଽପି ମଯା ପ୍ରପନ୍ନଯା ଚକାର ଦେଵାସ୍ତ୍ରପରିଗ୍ରହଂ ସଃ ମନୋଗତଂ ଵେତ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥଵା ଵିଧାତୁଃ କୋ ମର୍ତ୍ଯଲୋକାତିଗଚେଷ୍ଟିତସ୍ଯ
ମୁଁ ଅଟକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି ମଧ୍ୟ, ମୋ ଶରଣ ନେଇଥିବା ସେ ଦେବାସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ମନର ଭିତର କି ଅଛି, କିମ୍ବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କଣ, ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାପୂଜ୍ଯ ଚାଗ୍ନୀନ୍ ଯଥାଵଦ୍ ଭର୍ତୁସ୍ ତ୍ଵଚା ଲୋମଭିଃ ସା ଵିଵେଶ ଗର୍ଭସ୍ଥିତଂ ବାଲକଂ ପ୍ରାତିଥେଯୀ କୁକ୍ଷିଂ ଵିଦାର୍ଯାଥ କରେ ଗୃହୀତ୍ଵା
ଏଭଳି କହି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚର୍ମ ଓ କେଶ ନେଇ, ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଅଛିଥିବା ପ୍ରତିଥେୟୀଙ୍କ ଗର୍ଭ ଫାଟି, ଶିଶୁଟିକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ।
ପିତ୍ରା ହୀନୋ ବନ୍ଧୁଭିର୍ ଗୋତ୍ରଜୈଶ୍ ଚ ମାତ୍ରା ହୀନୋ ବାଲକଃ ସର୍ଵ ଏଵ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ଽପି ଚ ଭୂତସଂଘାସ୍ ତଥୌଷଧ୍ଯୋ ବାଲକଂ ଲୋକପାଲାଃ
ଏହି ଶିଶୁଟି ପିତା, ବନ୍ଧୁ ବା ଗୋତ୍ରଜନଙ୍କ ଛାଡ଼ା ଏବଂ ମାତା ବିନା ଅଛି—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଔଷଧି ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍।
ଯେ ବାଲକଂ ମାତୃପିତୃପ୍ରହୀଣଂ ସନିର୍ଵିଶେଷଂ ସ୍ଵତନୁପ୍ରରୂଢୈଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ରକ୍ଷନ୍ତି ତ ଏଵ ନୂନଂ ବ୍ରହ୍ମାଦିକାନାମ୍ ଅପି ଵନ୍ଦନୀଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ମାତାପିତାହୀନ, ସ୍ୱଦେହରେ ବଢ଼ିଥିବା ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ ଦେଖନ୍ତି ଓ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।