ସୁଵର୍ଣକମଲୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ ସୁଗନ୍ଧୈର୍ ଦଶଭିଃ ଶତୈଃ ଭକ୍ତିତୋ ନିତ୍ଯଵତ୍ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଉମାପତେଃ
ଶତ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ସୁନା କମଳ ଓ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ ସଦାର ଭଳି ଉମାପତିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯମାନେ ତୁ ତଯୋସ୍ ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଶୃଣୁ କମଲାନାଂ ସହସ୍ରେ ତୁ ଯଦୈକଂ ନୈଵ ପୂର୍ଯତେ
ଏଭଳି ପୂଜା ହେଉଥିବାବେଳେ, ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ହଜାର କମଳ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କମଳ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତଦାସୁରାରିଃ ସ୍ଵଂ ନେତ୍ରମ୍ ଉତ୍ପାଟ୍ଯାର୍ଘ୍ଯମ୍ ଅକଲ୍ପଯତ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରଂ କରେ ଗୃହ୍ଯ ସହସ୍ରକମଲାନ୍ଵିତମ୍ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଶଂଭୁଂ ଦଦାଵ୍ ଅର୍ଘ୍ଯମ୍ ଅନନ୍ଯଶରଣୋ ହରିଃ
ସେତେବେଳେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନିଜ ଆଖି ଉଖଳି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ; ହାତରେ ଅର୍ଘ୍ୟପାତ୍ର ଓ ହଜାର କମଳ ଧରି, ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନଥିବା ହରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ କଲେ।
ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଦେଵ ଜାନୀଷେ ଭାଵମ୍ ଅନ୍ତର୍ଗତଂ ନୃଣାମ୍ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଶରଣୋ ଽଧୀଶୋ ଽତ୍ର କା ଭଵେଦ୍ ଵିଚାରଣା
ହେ ଦେବ, ତୁମେ ମାନବମାନଙ୍କ ଭିତର ଭାବକୁ ଏକମାତ୍ର ଜାଣ, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଓ ନାଥ—ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ବିଚାର ଅଛି?
ଵଦନ୍ନ୍ ଉଦଶ୍ରୁନଯନୋ ନିଲିଲ୍ଯେ ଽସାଵ୍ ଇତୀଶ୍ଵରେ ଭଵାନୀସହିତଃ ଶଂଭୁଃ ପୁରସ୍ତାଦ୍ ଅଭଵତ୍ ତଦା
ଏହିପରି କହି, ଲୁହ ଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ସେ ଶୟନ କଲେ; ତାପରେ ଭବାନୀ ସହିତ ଇଶ୍ୱର ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଗାଢମ୍ ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଵିଵିଧୈର୍ ଵରୈର୍ ଆପୂରଯଦ୍ ଧରିମ୍ ତଦ୍ ଏଵ ଚକ୍ରମ୍ ଅଭଵନ୍ ନେତ୍ରଂ ଚାପି ଯଥା ପୁରା
ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବିଭିନ୍ନ ବର ଦେଲେ; ସେଇ ଚକ୍ର ପୁଣି ପୁରୁଣା ଭଳି ହେଲା ଓ ତାଙ୍କ ଆଖି ମଧ୍ୟ ପୁଣି ମିଳିଗଲା।
ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ହରିଶଂକରୌ ଗଙ୍ଗାଂ ଚାପି ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠାଂ ଦେଵଂ ଚ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ହରି ଓ ଶଂକରଙ୍କୁ, ଗଙ୍ଗା—ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଓ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ସ୍ମୃତମ୍ ଯସ୍ଯାନୁଶ୍ରଵଣେନୈଵ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ
ସେଇ ସମୟରୁ, ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ଚକ୍ରତୀର୍ଥ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏହାର କଥା ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପିତୃତର୍ପଣମ୍ ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପିତୃଭିଃ ସ୍ଵର୍ଗଭାଗ୍ ଭଵେତ୍ ତତ୍ ତୁ ଚକ୍ରାଙ୍କିତଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ପରିଦୃଶ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ, ଦାନ କିମ୍ବା ପିତୃତର୍ପଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପିତୃମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ; ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ ସେଇ ତୀର୍ଥ ଦେଖାଯାଏ।
ପିପ୍ପଲଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଚକ୍ରତୀର୍ଥାଦ୍ ଅନନ୍ତରମ୍ ଯତ୍ର ଚକ୍ରେଶ୍ଵରୋ ଦେଵଶ୍ ଚକ୍ରମ୍ ଆପ ଯତୋ ହରିଃ
ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ପରେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ପିପ୍ପଳ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ଚକ୍ରେଶ୍ୱର ଦେବତା ଯେଉଁଠାରୁ ଚକ୍ର ପୁଣି ପାଇଥିଲେ।
ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଚକ୍ରାର୍ଥଂ ଶଂକରଂ ଵିଭୁମ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଉଦାହୃତମ୍
ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଚକ୍ର ପାଇଁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ଚକ୍ରତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯତ୍ର ପ୍ରୀତୋ ଽଭଵଦ୍ ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶଂଭୁସ୍ ତତ୍ ପିପ୍ପଲଂ ଵିଦୁଃ ମହିମାନଂ ଯସ୍ଯ ଵକ୍ତୁଂ ନ କ୍ଷମୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅହିନାଯକଃ
ଯେଉଁଠି ଶମ୍ଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସେଠିକୁ 'ପିପ୍ପଳ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଏହାର ମହିମା ଏତେ ବଡ଼, ଯେ ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବା ମହାନ ନାଗ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଚକ୍ରେଶ୍ଵରୋ ପିପ୍ପଲେଶୋ ନାମଧେଯସ୍ଯ କାରଣମ୍ ଶୃଣୁ ନାରଦ ତଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସାକ୍ଷାଦ୍ ଵେଦୋଦିତଂ ମଯା
ଚକ୍ରର ନାଥ ଓ ପିପ୍ପଳର ନାଥ—ଏହି ନାମର କାରଣ ଏହି। ନାରଦ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣ, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭାବରେ କହୁଛି।
ଦଧୀଚିର୍ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ମୁନିର୍ ଆସୀଦ୍ ଗୁଣାନ୍ଵିତଃ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା କୁଲୀନା ଚ ପତିଵ୍ରତା
ଦଧୀଚି ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଗୁଣବାନ ଋଷି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମତୀ, ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଓ ପତିପ୍ରତିବ୍ରତା ଥିଲେ।
ଲୋପାମୁଦ୍ରେତି ଯା ଖ୍ଯାତା ସ୍ଵସା ତସ୍ଯା ଗଭସ୍ତିନୀ ଇତି ନାମ୍ନା ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ଵଡଵେତି ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଯିଏ 'ଲୋପାମୁଦ୍ରା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କର ବୋନ ହେଉଛନ୍ତି 'ଗଭସ୍ତିନୀ', ଏହି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାନ୍ତି ଓ 'ବଡ଼ବା' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାନ୍ତି।
ଦଧୀଚେଃ ସା ପ୍ରିଯା ନିତ୍ଯଂ ତପସ୍ ତେପେ ତଯା ମହତ୍ ଦଧୀଚିର୍ ଅଗ୍ନିମାନ୍ ନିତ୍ଯଂ ଗୃହଧର୍ମପରାଯଣଃ
ସେ ଦଧୀଚିଙ୍କର ନିତ୍ୟ ପ୍ରିୟା ଥିଲେ, ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଦଧୀଚି ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିମୟ ଓ ଗୃହଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ।
ଭାଗୀରଥୀଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦେଵାତିଥିପରାଯଣଃ ସ୍ଵକଲତ୍ରରତଃ ଶାନ୍ତଃ କୁମ୍ଭଯୋନିର୍ ଇଵାପରଃ
ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ କୂଳରେ ବସି, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶାନ୍ତ, ଅନ୍ୟ ଏକ କୁମ୍ଭଯୋନି ପରି ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାତ୍ ତଂ ଦେଶଂ ନାରଯୋ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ ଆଜଗ୍ମୁର୍ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଯତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଚାଶ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଦେଶକୁ କୌଣସି ନାର, ଦୈତ୍ୟ କିମ୍ବା ଦାନବ ଆସିପାରୁନଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସମାଜଗ୍ମୂ ରୁଦ୍ରାଦିତ୍ଯାସ୍ ତଥାଶ୍ଵିନୌ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଯମୋ ଽଗ୍ନିଶ୍ ଚ ଜିତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଉପାଗତାନ୍
ସେଠି ଦେବମାନେ—ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ଯମ, ଅଗ୍ନି—ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ହରାଇ ଏଠାକୁ ଆସି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଜଯେନ ଜାତସଂହର୍ଷାଃ ସ୍ତୁତାଶ୍ ଚୈଵ ମରୁଦ୍ଗଣୈଃ ଦଧୀଚିଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନେମୁଃ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ
ବିଜୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ମାରୁତମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ସୁରମାନେ ଦଧୀଚି ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିର ନମାଇଲେ।
ଦଧୀଚିର୍ ଜାତସଂହର୍ଷଃ ସୁରାନ୍ ପୂଜ୍ଯ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଗୃହକୃତ୍ଯଂ ତତଶ୍ ଚକ୍ରେ ସୁରେଭ୍ଯୋ ଭାର୍ଯଯା ସହ
ଦଧୀଚି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାପରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ପୃଷ୍ଟାଶ୍ ଚ କୁଶଲଂ ତେନ କଥାଶ୍ ଚକ୍ରୁଃ ସୁରା ଅପି ଦଧୀଚିମ୍ ଅବ୍ରୁଵନ୍ ଦେଵା ଭାର୍ଯଯା ସୁଖିତଂ ପୁନଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ; ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଖୁସି ଥିବା ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ପୁଣି କଥା କହିଲେ।
ଆସୀନଂ ହୃଷ୍ଟମନସ ଋଷିଂ ନତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ
ଖୁସି ମନେ ବସିଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଶିର ନମାଇଲେ।
କିମ୍ ଅଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭଂ ଲୋକେ ଋଷେ ଽସ୍ମାକଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ତ୍ଵାଦୃଶଃ ସକୃପୋ ଯେଷୁ ମୁନିର୍ ଭୂକଲ୍ପପାଦପଃ
ଏ ଋଷି, ଏମିତି ଦୟାଳୁ ମୁନିମାନେ ଭୂମିରେ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ ପରି ଥିବାବେଳେ, ଆଜି ଏହି ସଂସାରରେ ଆମ ପାଇଁ କ'ଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଅଛି?
ଏତଦ୍ ଏଵ ଫଲଂ ପୁଂସାଂ ଜୀଵତାଂ ମୁନିସତ୍ତମ ତୀର୍ଥାପ୍ଲୁତିର୍ ଭୂତଦଯା ଦର୍ଶନଂ ଚ ଭଵାଦୃଶାମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରଧାନ ଫଳ—ତୀର୍ଥସ୍ନାନ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦୟା, ଓ ଆପଣଙ୍କ ପରି ମହାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ।
ଯତ୍ ସ୍ନେହାଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଽସ୍ମାଭିର୍ ଅଵଧାରଯ ତନ୍ ମୁନେ ଜିତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଇହ ପ୍ରାପ୍ତା ହତ୍ଵା ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵାନ୍
ମୁନି, ଆମେ ଯାହା କୁହୁଛୁ, ସେ ହେଉଛି ସ୍ନେହରୁ କହାଯାଇଛି। ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ମାରି, ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।
ଵଯଂ ଚ ସୁଖିନୋ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତ୍ଵଯି ଦୃଷ୍ଟେ ଵିଶେଷତଃ ନାଯୁଧୈଃ ଫଲମ୍ ଅସ୍ମାକଂ ଵୋଢୁଂ ନୈଵ କ୍ଷମା ଵଯମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଶେଷ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି। ଆମେ ଏତେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିପାରୁ ନାହିଁ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଫଳ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସ୍ଥାପ୍ଯଦେଶଂ ନ ପଶ୍ଯାମ ଆଯୁଧାନାଂ ମୁନୀଶ୍ଵର ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁରଦ୍ଵିଷୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଥାପିତାନି ହରନ୍ତି ଚ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ରଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଦେଖୁନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣି ନେଇ, ଚୋରି କରି ନେଇଯାନ୍ତି।
ନଯେଯୁର୍ ଆଯୁଧାନୀତି ତଥୈଵ ଚ ରସାତଲେ ତସ୍ମାତ୍ ତଵାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ସ୍ଥାପ୍ଯନ୍ତେ ଽସ୍ତ୍ରାଣି ମାନଦ
ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତଳସ୍ଥଳକୁ ନେଇଯିବାଯାଇଛି; ତେଣୁ, ମାନଦାତା, ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିବାଯାଉ।
ନୈଵାତ୍ର କିଂଚିଦ୍ ଭଯମ୍ ଅସ୍ତି ଵିପ୍ର ନ ଦାନଵେଭ୍ଯୋ ରାକ୍ଷସେଭ୍ଯଶ୍ ଚ ଘୋରମ୍ ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ରକ୍ଷିତପୁଣ୍ଯଦେଶୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ତପସା ତେ ସମାନଃ
ଏଠାରେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଦାନବ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି, ତୁମ ତପସ୍ୟା ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।