ପୁଂସ୍ତ୍ଵମ୍ ଇଚ୍ଛଂସ୍ ତଥା ମାତୁର୍ ଜଗାମ ତପସେ ତ୍ଵରନ୍ ହିମଵନ୍ତଂ ଗିରିଂ ନତ୍ଵା ମାତରଂ ପିତରଂ ଗୁରୁମ୍
ପୁରୁଷତ୍ୱ ଆଶା କରି, ମାଆଁଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ, ସେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଲେ, ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼, ମାଆଁ, ବାପା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତମ୍ ଅନ୍ଵଗାତ୍ ପୁତ୍ରମ୍ ଇଲା ସୋମସୁତସ୍ ତଥା ତେ ସର୍ଵେ ଗୌତମୀଂ ପ୍ରାପ୍ତା ହିମଵତ୍ପର୍ଵତୋତ୍ତମାତ୍
ସୋମପୁତ୍ର ଇଲା ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ରୁ ଗୌତମୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତପଃ କିଂଚିତ୍ କୃତ୍ଵା ଚକ୍ରୁଃ ସ୍ତୁତିଂ ପରାମ୍ ଭଵସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସ୍ତୁତିକ୍ରମମ୍ ଇମଂ ଶୃଣୁ
ସେଠି ସ୍ନାନ କରି, କିଛି ତପସ୍ୟା କରି, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଭବ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ତୁତିକ୍ରମ ଶୁଣ।
ବୁଧସ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଥମମ୍ ଇଲା ଚ ତଦନନ୍ତରମ୍ ତତଃ ପୁରୂରଵାଃ ପୁତ୍ରୋ ଗୌରୀଂ ଦେଵୀଂ ଚ ଶଂକରମ୍
ପ୍ରଥମେ ବୁଧ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାପରେ ଇଲା; ପରେ ପୁଅ ପୁରୁରବା ଗୌରୀ ଦେବୀ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଯୌ କୁଙ୍କୁମେନ ସ୍ଵଶରୀରଜେନ ସ୍ଵଭାଵହେମପ୍ରତିମୌ ସରୂପୌ ଯାଵ୍ ଅର୍ଚିତୌ ସ୍କନ୍ଦଗଣେଶ୍ଵରାଭ୍ଯାଂ ତୌ ମେ ଶରଣ୍ଯୌ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ଦେହର କୁଙ୍କୁମରେ ପୂଜିତ, ସ୍ୱଭାବରେ ସୁନା ପରି ଦେହ ଥିବା, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଗଣେଶ୍ଵରଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ।
ସଂସାରତାପତ୍ରଯଦାଵଦଗ୍ଧାଃ ଶରୀରିଣୋ ଯୌ ପରିଚିନ୍ତଯନ୍ତଃ ସଦ୍ଯଃ ପରାଂ ନିର୍ଵୃତିମ୍ ଆପ୍ନୁଵନ୍ତି ତୌ ଶଂକରୌ ମେ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ଏହି ଦୁଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦେହଧାରୀମାନେ ସଂସାରର ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୱରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି—ସେମାନେ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ।
ଆର୍ତା ହ୍ଯ୍ ଅହଂ ପୀଡିତମାନସା ତେ କ୍ଲେଶାଦିଗୋପ୍ତା ନ ପରୋ ଽସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍ ଦେଵ ତ୍ଵଦୀଯୌ ଚରଣୌ ସୁପୁଣ୍ଯୌ ତୌ ମେ ଶରଣ୍ଯୌ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ମୋ ମନ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପିଡ଼ିତ; ହେ ଦେବ, ତୁମ ଦୁଇ ପବିତ୍ର ପାଦ ଛାଡ଼ି ଆଉ କେହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ସେମାନେ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ।
ଯଯୋଃ ସକାଶାଦ୍ ଇଦମ୍ ଅଭ୍ଯୁଦୈତି ପ୍ରଯାତି ଚାନ୍ତେ ଲଯମ୍ ଏଵ ସର୍ଵମ୍ ଜଗଚ୍ଛରଣ୍ଯୌ ଜଗଦାତ୍ମକୌ ତୁ ଗୌରୀହରୌ ମେ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ଯାଁଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ଓ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଲୟ ହୁଏ, ସେଇ ଗୌରୀ ଓ ହରା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ, ବିଶ୍ୱର ସାର—ସେମାନେ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ।
ଯୌ ଦେଵଵୃନ୍ଦେଷୁ ମହୋତ୍ସଵେ ତୁ ପାଦୌ ଗୃହାଣେଶ ଗିରୀଶପୁତ୍ର୍ଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଧୃତୌ ପ୍ରୀତିଵଶାଚ୍ ଛିଵେନ ତୌ ମେ ଶରଣ୍ଯୌ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ପାଦକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଧରିଥିଲେ, ସେହି ଶରଣ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ପାଦ ମୋର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ।
କିମ୍ ଅଭୀଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମଭ୍ଯଂ ତଦ୍ ଵଦନ୍ତୁ ମେ କୃତକୃତ୍ଯାଃ ସ୍ଥ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଦେଵାନାମ୍ ଅପି ଦୁଷ୍କରମ୍
ତୁମେ କଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ ଦେବି। ତୁମେ ତୁମର କାମ ସଫଳ କରିଛ। ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ! ଏହା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କଠିନ।
ଇଲୋ ରାଜା ତଵାଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵନଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଅମ୍ବିକେ ତତ୍ କ୍ଷମସ୍ଵ ସୁରେଶାନି ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ଦାତୁଂ ତ୍ଵମ୍ ଅର୍ହସି
ଦେବମହିଳା, ରାଜା ଇଳା ତୁମର ଆଜ୍ଞା ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଦୟାକରି ଏହି ଅପରାଧକୁ ଖ୍ମା କର, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଫେରାଇପାରିବ।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉଵାଚ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଭଵସ୍ଯ ତୁ ମତେ ସ୍ଥିତା ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଆହ ଦେଵୀଵାକ୍ଯରତଃ ସଦା
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ, ଭବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରହି। ତାପରେ ସେ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ସଦା ଦେବୀଙ୍କ କଥାରେ ଭକ୍ତ, କହିଲେ।
ଅତ୍ରାଭିଷେକମାତ୍ରେଣ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଵ୍ ଅଯଂ ନୃପଃ
ଏଠାରେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏହି ରାଜା ପୁନି ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇବେ।
ସ୍ନାତାଯା ବୁଧଭାର୍ଯାଯାଃ ଶରୀରାଦ୍ ଵାରି ସୁସ୍ରୁଵେ ନୃତ୍ଯଂ ଗୀତଂ ଚ ଲାଵଣ୍ଯଂ ଯକ୍ଷିଣ୍ଯା ଯଦ୍ ଉପାର୍ଜିତମ୍
ବୁଧଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ପାଣି ବହିଲା; ଏବଂ ଯକ୍ଷିଣୀ ଯେଉଁ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଵାରିଧାରାଭିର୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ଭସି ସମାଵିଶତ୍ ନୃତ୍ଯା ଗୀତା ଚ ସୌଭାଗ୍ଯା ଇମା ନଦ୍ଯୋ ବଭୂଵିରେ
ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଜଳଧାରା ମାଧ୍ୟମରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଲିନ ହେଲା; ଏବଂ ସେହି ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ଏହି ନଦୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତାଶ୍ ଚାପି ସଂଗତା ଗଙ୍ଗାଂ ତେ ପୁଣ୍ଯାଃ ସଂଗମାସ୍ ତ୍ରଯଃ ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସୁରରାଜ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେହି ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଗଙ୍ଗା ସହିତ ମିଶି, ତିନୋଟି ପବିତ୍ର ସଂଗମ ହେଲେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ।
ଇଲା ପୁଂସ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଵାପ୍ଯାଥ ଗୌରୀଶଂଭୋଃ ପ୍ରସାଦତଃ ମହାଭ୍ଯୁଦଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵାଜିମେଧମ୍ ଅଥାକରୋତ୍
ଗୌରୀ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କୃପାରେ ଇଳା ପୁନି ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇ, ବଡ଼ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବା ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ପୁରୋଧସଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ଭାର୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାଂସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଅମାତ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ବଲଂ କୋଶମ୍ ଆନୀଯ ସ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେନା ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଡାକିଲେ।
ଚତୁରଙ୍ଗଂ ବଲଂ ରାଜ୍ଯଂ ଦଣ୍ଡକେ ଽସ୍ଥାପଯତ୍ ତଦା ଇଲସ୍ଯ ନାମ୍ନା ଵିଖ୍ଯାତଂ ତତ୍ର ତତ୍ ପୁରମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ସେ ସମୟରେ ଦଣ୍ଡକରେ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଓ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏହି ସହରକୁ ଇଳା ନାମରେ ପରିଚିତ।
ପୂର୍ଵଜାତାନ୍ ଅଥୋ ପୁତ୍ରାନ୍ ସୂର୍ଯଵଂଶକ୍ରମାଗତେ ରାଜ୍ଯେ ଽଭିଷିଚ୍ଯ ପଶ୍ଚାତ୍ ତମ୍ ଐଲଂ ସ୍ନେହାଦ୍ ଅସିଞ୍ଚଯତ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ ଚାଲାଇଲେ, ସେମାନେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ; ପରେ ସେ ଆଇଳଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ସୋମଵଂଶକରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଯଂ ରାଜା ଭଵେଦ୍ ଇତି ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ମତିମାନେଭ୍ଯୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଽଭଵନ୍ ମୁନେ
ଏହି ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା, ଯିଏ ସୋମବଂଶ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।
ଯତ୍ର ଚ କ୍ରତଵୋ ଵୃତ୍ତା ଇଲସ୍ଯ ନୃପତେଃ ଶୁଭାଃ ଯତ୍ର ପୁଂସ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଵାପ୍ଯାଥ ଯତ୍ର ପୁତ୍ରାଃ ସମାଗତାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଇଳାଙ୍କ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୁନି ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇଲେ ଓ ପୁଅମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏହି ସବୁ ସେଠାରେ।
ଯକ୍ଷିଣୀଦତ୍ତନୃତ୍ଯାଦିଗୀତସୌଭାଗ୍ଯମଙ୍ଗଲାଃ ନଦ୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଯତ୍ର ଗଙ୍ଗାଂ ସଂଗତାସ୍ ତାନି ନାରଦ
ନାରଦ, ଯେଉଁଠାରେ ଯକ୍ଷିଣୀ ଦେଇଥିବା ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ନଦୀମାନେ ଗଙ୍ଗା ସହିତ ମିଶିଥିଲେ।
ତୀର୍ଥାନି ଶୁଭଦାନ୍ଯ୍ ଆସନ୍ ସହସ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଅଥ ଷୋଡଶ ଉଭଯୋସ୍ ତୀରଯୋସ୍ ତାତ ତତ୍ର ଶଂଭୁର୍ ଇଲେଶ୍ଵରଃ ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସର୍ଵକ୍ରତୁଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏଠାରେ, ପ୍ରିୟ, ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଷୋଳହ ହଜାର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଇଳାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ ବସିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିନାଶନମ୍ ଯତ୍ର ଚକ୍ରେଶ୍ଵରୋ ଦେଵଶ୍ ଚକ୍ରମ୍ ଆପ ଯତୋ ହରିଃ
ଏହାକୁ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଚକ୍ରର ମାଲିକ ଦେବତା ଚକ୍ର ପାଇଥିଲେ, ଏବଂ ହରି ମଧ୍ୟ ଏଠି କରିଥିଲେ।
ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଚକ୍ରାର୍ଥଂ ଶଂକରଂ ପ୍ରଭୁଃ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଉଦାହୃତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଚକ୍ର ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ଦକ୍ଷକ୍ରତୌ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ଦେଵାନାଂ ଚ ସମାଗମେ
ଏହି କଥା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ବଳି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠା ହେଲେ—
ଦକ୍ଷେଣ ଦୂଷିତେ ଦେଵେ ଶିଵେ ଶର୍ଵେ ମହେଶ୍ଵରେ ଅନାହ୍ଵାନେ ସୁରେଶସ୍ଯ ଦକ୍ଷଚିତ୍ତେ ମଲୀମସେ
ଦକ୍ଷଙ୍କ ମନ ଖରାପ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଶିବ, ଶର୍ବ, ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ନାହିଁ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର କଲେ।
ଦାକ୍ଷାଯଣ୍ଯା ଶ୍ରୁତେ ଵାକ୍ଯେ ଅନାହ୍ଵାନସ୍ଯ କାରଣେ ଅହଲ୍ଯାଯାଂ ଚୋକ୍ତଵତ୍ଯାଂ କୁପିତାଭୂତ୍ ସୁରେଶ୍ଵରୀ
ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନ ମିଳିବାର କାରଣ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଅହଲ୍ୟା ଏହା ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ପିତରଂ ନାଶଯେ ପାପଂ କ୍ଷମେଯଂ ନ କଥଂଚନ ଶୃଣ୍ଵତୀ ଦୋଷଵାକ୍ଯାନି ପିତ୍ରା ଚୋକ୍ତାନି ଭର୍ତରି
ମୁଁ ଏହି ପାପ ପାଇଁ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବି; ଏପରି ଦୋଷ ଶୁଣିଲା ପରେ, ମୁଁ କେବେ ମାଫ କରିପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୋ ବାପା ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି।