ନିଵେଦଯସ୍ଵ ମେ ମାତସ୍ ତଦ୍ ଏଵ ପ୍ରଥମଂ ମମ
"ମା, ମୋ ସେଇ ପ୍ରଥମ କଥାଟିଏ ମୋତେ କହ।"
ଇଲା ଚୈନମ୍ ଉଵାଚେଦଂ ରହୋଵାଚଂ କଥଂ ଵଦେ ତଥାପି ପୁତ୍ର ତେ ଵଚ୍ମି ପିତ୍ରୋଃ ପୁତ୍ରୋ ଯତୋ ଗତିଃ ମଗ୍ନାନାଂ ଦୁଃଖପାଥୋବ୍ଧୌ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଵହଣଂ ପରମ୍
ଇଳା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା କିପରି କହିବି? ତଥାପି, ପୁଅ, ତୁମକୁ କହିବି। ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ପିତାମାତା ପାଇଁ, ପୁଅ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ନୌକା।"
ତନ୍ ମାତୃଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିନୀତଃ ପ୍ରାହ ମାତରମ୍ ପାଦଯୋଃ ପତିତଶ୍ ଚାପି ଵଦ ମାତର୍ ଯଥା ତଥା
ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନମ୍ର ପୁଅ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଗୋଟେ ପଡି, "ମା, ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି କହ," ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲା।
ସା ପୁରୂରଵସଂ ପ୍ରାହ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ତଥା କୁଲମ୍ ତତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ନାମ ରାଜ୍ଯପ୍ରାପ୍ତିଂ ପ୍ରିଯାନ୍ ସୁତାନ୍
ସେ ପୁରୁରବାଙ୍କୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶ, ସେଠି ନିଜ ଜନ୍ମ, ନିଜ ନାମ, ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କହିଲେ।
ପୁରୋଧସଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସ୍ଵକଂ ପଦମ୍ ଵନନିର୍ଯାଣମ୍ ଏଵାଥ ଅମାତ୍ଯାନାଂ ପୁରୋଧସଃ
ସେ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠ, ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ, ନିଜ ପଦ, ଅଟାଳି ଯିବା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କହିଲେ।
ପ୍ରେଷଣଂ ଚ ନଗର୍ଯାଂ ତାଂ ମୃଗଯାସକ୍ତିମ୍ ଏଵ ଚ ହିମଵତ୍କନ୍ଦରଗତିଂ ଯକ୍ଷେଶ୍ଵରଗୃହେ ଗତିମ୍
ସେ ନଗରରୁ ପ୍ରେଷଣ, ଶିକାର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି, ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ଯିବା, ଏବଂ ଯକ୍ଷପତିଙ୍କ ଘରେ ରହିବା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଉମାଵନପ୍ରଵେଶଂ ଚ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵପ୍ରାପ୍ତିମ୍ ଅଶେଷତଃ ମହେଶ୍ଵରାଜ୍ଞଯା ତତ୍ର ଚାପ୍ରଵେଶଂ ନରସ୍ଯ ତୁ
ଉମାବନକୁ ପ୍ରବେଶ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନାରୀ ହେବା, ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠି ପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ନିଷେଧ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଯକ୍ଷିଣୀଵାକ୍ଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଵରଦାନଂ ତଥୈଵ ଚ ବୁଧପ୍ରାପ୍ତିଂ ତଥା ପ୍ରୀତିଂ ପୁତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯ୍ ଅଶେଷତଃ
ସେ ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କ କଥା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା, ବୁଧଙ୍କ ଆଗମନ, ପୁଅ ଜନ୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ।
କଥଯାମ୍ ଆସ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତରମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପୁରୂରଵାଃ କିଂ କରୋମି କିଂ କୃତ୍ଵା ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍
ସେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ପୁରୁରବା ମାଆଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ମୁଁ କଣ କରିବି? କଣ କଲେ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ହେବ?"
ଏତାଵତା ତେ ତୃପ୍ତିଶ୍ ଚେଦ୍ ଅଲମ୍ ଏତେନ ଚାମ୍ବିକେ ଯଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯନ୍ ମନୋଵର୍ତି ତଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଜ୍ଞାପଯସ୍ଵ ମେ
"ମା, ଏଠାରେ ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତେବେ ଏଠିଏ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ତଥାପି ତୁମ ମନରେ ଆଉ କିଛି ଥିଲେ, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ।"
ଇଚ୍ଛେଯଂ ପୁଂସ୍ତ୍ଵମ୍ ଉତ୍କୃଷ୍ଟମ୍ ଇଚ୍ଛେଯଂ ରାଜ୍ଯମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଅଭିଷେକଂ ଚ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତଵ ଚାପି ଵିଶେଷତଃ
ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଚାହେଁ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ, ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କର ଅଭିଷେକ ଓ ବିଶେଷକରି ତୁମର ଅଭିଷେକ ଆଶା କରେଁ।
ଦାନଂ ଦାତୁଂ ଚ ଯଷ୍ଟୁଂ ଚ ମୁକ୍ତିମାର୍ଗସ୍ଯ ଵୀକ୍ଷଣମ୍ ସର୍ଵଂ ଚ କର୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମି ତଵ ପୁତ୍ର ପ୍ରସାଦତଃ
ମୁଁ ଦାନ ଦେବାକୁ, ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ, ମୁକ୍ତିର ପଥ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏସବୁ କିଛି ତୁମ ପୁଅଙ୍କର କୃପାରେ କରିବାକୁ ଆଶା କରେଁ।
ଉପାଯଂ ତ୍ଵା ତୁ ପୃଚ୍ଛାମି ଯେନ ପୁଂସ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି ତପସୋ ଵାନ୍ଯତୋ ଵାପି ଵଦସ୍ଵ ମମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, କେଉଁଠି ଉପାୟ ଅଛି ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷତ୍ୱ ମିଳିପାରିବ—ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା; ସତ୍ୟ କଥା ମୋତେ କୁହ।
ବୁଧଂ ତ୍ଵଂ ପିତରଂ ପୃଚ୍ଛ ଗତ୍ଵା ପୁତ୍ର ଯଥାର୍ଥଵତ୍ ସ ତୁ ସର୍ଵଂ ତୁ ଜାନାତି ଉପଦେକ୍ଷ୍ଯତି ତେ ହିତମ୍
ପୁଅ, ତୁମେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ତୁମର ବାପା ବୁଧଙ୍କୁ ପଚାର; ସେ ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେବେ।
ତନ୍ମାତୃଵଚନାଦ୍ ଐଲୋ ଗତ୍ଵା ପିତରମ୍ ଅଞ୍ଜସା ଉଵାଚ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ମାତୁଃ କୃତ୍ଯଂ ତଥାତ୍ମନଃ
ତାପରେ, ମାଆଁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଏଇଲ ଏକଦମେ ବାପାଙ୍କଠାରେ ଗଲେ, ଶିର ନମାଇ ମାଆଁ ଓ ନିଜର କାମ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଇଲଂ ଜାନେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଇଲାଂ ଜାତାଂ ପୁନସ୍ ତଥା ଉମାଵନପ୍ରଵେଶଂ ଚ ଶଂଭୋର୍ ଆଜ୍ଞାଂ ତଥୈଵ ଚ
ମୁଁ ଇଲାଙ୍କୁ ଜାଣେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ; ମୁଁ ଜାଣେ ଇଲା ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଉମାଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ଓ ଶଂଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମଧ୍ୟ।
ତସ୍ମାଚ୍ ଛଂଭୁପ୍ରସାଦେନ ଉମାଯାଶ୍ ଚ ପ୍ରସାଦତଃ ଵିଶାପୋ ଭଵିତା ପୁତ୍ର ତାଵ୍ ଆରାଧ୍ଯ ନ ଚାନ୍ଯଥା
ତେଣୁ, ଶଂଭୁଙ୍କର କୃପା ଓ ଉମାଙ୍କର ଦୟାରେ ଶାପ ଦୂର ହେବ, ପୁଅ; ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ ହିଁ ଏହା ସମ୍ଭବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ପଶ୍ଯେଯଂ ତଂ କଥଂ ଦେଵଂ କଥଂ ଵା ମାତରଂ ଶିଵାମ୍ ତୀର୍ଥାଦ୍ ଵା ତପସୋ ଵାପି ତତ୍ ପିତଃ ପ୍ରଥମଂ ଵଦ
ମୁଁ କିପରି ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ କିମ୍ବା ମା ଶିବାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି? ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା? ବାପା, ପ୍ରଥମେ ମୋତେ କୁହ।
ଗୌତମୀଂ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଂ ତତ୍ରାସ୍ତେ ସର୍ଵଦା ଶିଵଃ ଉମଯା ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ ଶାପହନ୍ତା ଵରପ୍ରଦଃ
ପୁଅ, ତୁମେ ଗୌତମୀକୁ ଯାଅ; ସେଠି ଶିବ ସଦା ଉମାଙ୍କ ସହିତ ବସନ୍ତି, ଶାପ ନାଶକ ଓ ଦାନଦାତା ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ପୁରୂରଵାଃ ପିତୁର୍ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ମୁଦିତୋ ଽଭଵତ୍ ଗୌତମୀଂ ତପସେ ଧୀମାନ୍ ଗଙ୍ଗାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍
ପୁରୁରବା, ବାପାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ଧୀର ଭାବେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗୌତମୀ ଓ ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ।
ପୁଂସ୍ତ୍ଵମ୍ ଇଚ୍ଛଂସ୍ ତଥା ମାତୁର୍ ଜଗାମ ତପସେ ତ୍ଵରନ୍ ହିମଵନ୍ତଂ ଗିରିଂ ନତ୍ଵା ମାତରଂ ପିତରଂ ଗୁରୁମ୍
ପୁରୁଷତ୍ୱ ଆଶା କରି, ମାଆଁଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ, ସେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଲେ, ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼, ମାଆଁ, ବାପା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତମ୍ ଅନ୍ଵଗାତ୍ ପୁତ୍ରମ୍ ଇଲା ସୋମସୁତସ୍ ତଥା ତେ ସର୍ଵେ ଗୌତମୀଂ ପ୍ରାପ୍ତା ହିମଵତ୍ପର୍ଵତୋତ୍ତମାତ୍
ସୋମପୁତ୍ର ଇଲା ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ରୁ ଗୌତମୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତପଃ କିଂଚିତ୍ କୃତ୍ଵା ଚକ୍ରୁଃ ସ୍ତୁତିଂ ପରାମ୍ ଭଵସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସ୍ତୁତିକ୍ରମମ୍ ଇମଂ ଶୃଣୁ
ସେଠି ସ୍ନାନ କରି, କିଛି ତପସ୍ୟା କରି, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଭବ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ତୁତିକ୍ରମ ଶୁଣ।
ବୁଧସ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଥମମ୍ ଇଲା ଚ ତଦନନ୍ତରମ୍ ତତଃ ପୁରୂରଵାଃ ପୁତ୍ରୋ ଗୌରୀଂ ଦେଵୀଂ ଚ ଶଂକରମ୍
ପ୍ରଥମେ ବୁଧ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାପରେ ଇଲା; ପରେ ପୁଅ ପୁରୁରବା ଗୌରୀ ଦେବୀ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଯୌ କୁଙ୍କୁମେନ ସ୍ଵଶରୀରଜେନ ସ୍ଵଭାଵହେମପ୍ରତିମୌ ସରୂପୌ ଯାଵ୍ ଅର୍ଚିତୌ ସ୍କନ୍ଦଗଣେଶ୍ଵରାଭ୍ଯାଂ ତୌ ମେ ଶରଣ୍ଯୌ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ଦେହର କୁଙ୍କୁମରେ ପୂଜିତ, ସ୍ୱଭାବରେ ସୁନା ପରି ଦେହ ଥିବା, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଗଣେଶ୍ଵରଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ।
ସଂସାରତାପତ୍ରଯଦାଵଦଗ୍ଧାଃ ଶରୀରିଣୋ ଯୌ ପରିଚିନ୍ତଯନ୍ତଃ ସଦ୍ଯଃ ପରାଂ ନିର୍ଵୃତିମ୍ ଆପ୍ନୁଵନ୍ତି ତୌ ଶଂକରୌ ମେ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ଏହି ଦୁଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦେହଧାରୀମାନେ ସଂସାରର ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୱରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି—ସେମାନେ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ।
ଆର୍ତା ହ୍ଯ୍ ଅହଂ ପୀଡିତମାନସା ତେ କ୍ଲେଶାଦିଗୋପ୍ତା ନ ପରୋ ଽସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍ ଦେଵ ତ୍ଵଦୀଯୌ ଚରଣୌ ସୁପୁଣ୍ଯୌ ତୌ ମେ ଶରଣ୍ଯୌ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ମୋ ମନ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପିଡ଼ିତ; ହେ ଦେବ, ତୁମ ଦୁଇ ପବିତ୍ର ପାଦ ଛାଡ଼ି ଆଉ କେହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ସେମାନେ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ।
ଯଯୋଃ ସକାଶାଦ୍ ଇଦମ୍ ଅଭ୍ଯୁଦୈତି ପ୍ରଯାତି ଚାନ୍ତେ ଲଯମ୍ ଏଵ ସର୍ଵମ୍ ଜଗଚ୍ଛରଣ୍ଯୌ ଜଗଦାତ୍ମକୌ ତୁ ଗୌରୀହରୌ ମେ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ଯାଁଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ଓ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଲୟ ହୁଏ, ସେଇ ଗୌରୀ ଓ ହରା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ, ବିଶ୍ୱର ସାର—ସେମାନେ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ।
ଯୌ ଦେଵଵୃନ୍ଦେଷୁ ମହୋତ୍ସଵେ ତୁ ପାଦୌ ଗୃହାଣେଶ ଗିରୀଶପୁତ୍ର୍ଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଧୃତୌ ପ୍ରୀତିଵଶାଚ୍ ଛିଵେନ ତୌ ମେ ଶରଣ୍ଯୌ ଶରଣଂ ଭଵେତାମ୍
ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ପାଦକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଧରିଥିଲେ, ସେହି ଶରଣ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ପାଦ ମୋର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ।
କିମ୍ ଅଭୀଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମଭ୍ଯଂ ତଦ୍ ଵଦନ୍ତୁ ମେ କୃତକୃତ୍ଯାଃ ସ୍ଥ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଦେଵାନାମ୍ ଅପି ଦୁଷ୍କରମ୍
ତୁମେ କଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ ଦେବି। ତୁମେ ତୁମର କାମ ସଫଳ କରିଛ। ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ! ଏହା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କଠିନ।