ସ୍ଵର୍ଗେ ଯାତୋ ମମ ଭ୍ରାତା ଅହମ୍ ଅତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତା ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନାନ୍ଯଵୃତ୍ତା ନ ମାତା ନ ପିତା ମମ
ମୋର ଭାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ; ମୁଁ ଏଠି ରହିଛି। ମୋର ମାଆ, ପିତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ, ମୁଁ ଏଠି ଏକା।
ଅହମ୍ ଆତ୍ମେଶ୍ଵରୀ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନିଵିଷ୍ଟା କ୍ଷତ୍ରକନ୍ଯକା ତସ୍ମାଦ୍ ଭଜସ୍ଵ ମାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵ୍ରତସ୍ଥାଂ ପୁରୁଷାର୍ଥିନୀମ୍
ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରଭୁ ହେଉଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଠି କ୍ଷତ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଭାବେ ରହୁଛି। ତେଣୁ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ସ୍ୱାମୀ ଚାହୁଁଥିବା ଜଣା।
ସହସ୍ରାଯୁର୍ ଅହଂ ଭଦ୍ରେ ମତ୍ତସ୍ ତ୍ଵଂ ଵଯସାଧିକା ଅହଂ ବାଲସ୍ ତ୍ଵଂ ତୁ ଵୃଦ୍ଧା ନୈଵାଯଂ ଘଟତେ ମିଥଃ
ମୋର ଆୟୁ ହଜାର ବର୍ଷ; କିନ୍ତୁ ବୟସରେ ତୁମେ ମୋଠାରୁ ବଡ଼। ମୁଁ ଯୁବକ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧା; ଏହି ମିଶଣ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତ୍ଵଂ ଭର୍ତା ମେ ପୁରା ଦିଷ୍ଟୋ ନାନ୍ଯୋ ଭର୍ତା ମତୋ ମମ ଧାତ୍ରା ଦତ୍ତସ୍ ତତସ୍ ତ୍ଵଂ ମାଂ ନ ନିରାକର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବିନି। ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଥଵା ନେଚ୍ଛସି ମାଂ ତ୍ଵମ୍ ଅପ୍ରଦୁଷ୍ଟାମ୍ ଅନୁଵ୍ରତାମ୍ ତତସ୍ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଜୀଵଂ ମେ ଇଦାନୀଂ ତଵ ପଶ୍ଯତଃ
ନହେଲେ, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଚାହୁଁନାହାଁ, ଯେଉଁଠିକି ମୁଁ ନିର୍ମଳ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତେବେ ଏଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତୁମର ଆଖି ଆଗରେ, ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଅପେକ୍ଷିତାପ୍ରାପ୍ତିତୋ ହି ଦେହିନାଂ ମରଣଂ ଵରମ୍ ଅନୁରକ୍ତଜନତ୍ଯାଗେ ପାତକାନ୍ତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଦେହଧାରୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ହରାଇବାର ଦୁଃଖଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ଏପରି ଛାଡ଼ିଯିବାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।
ଵୃଦ୍ଧାଯାସ୍ ତଦ୍ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୌତମୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧା ଜଣେ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ଗୌତମ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅହଂ ତପୋଵିରହିତୋ ଵିଦ୍ଯାହୀନୋ ହ୍ଯ୍ ଅକିଂଚନଃ ନାହଂ ଵରୋ ହି ଯୋଗ୍ଯସ୍ ତେ କୁରୂପୋ ଭୋଗଵର୍ଜିତଃ
ମୋ ପାଖରେ ତପସ୍ୟା ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, କିଛି ଧନ-ଦୌଲତ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବର ନୁହେଁ, ମୋ ରୂପ ଭଲ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଭୋଗବିହୀନ।
ଅନାସୋ ଽହଂ କିଂ କରୋମି ଅତପୋଵିଦ୍ଯ ଏଵ ଚ ତସ୍ମାତ୍ ସୁରୂପଂ ସୁଵିଦ୍ଯାମ୍ ଆପାଦ୍ଯ ପ୍ରଥମଂ ଶୁଭେ ପଶ୍ଚାତ୍ ତେ ଵଚନଂ କାର୍ଯଂ ତତୋ ଵୃଦ୍ଧାବ୍ରଵୀଦ୍ ଦ୍ଵିଜମ୍
ମୋର ଦାନ୍ତ ନାହିଁ, ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? ମୋ ପାଖରେ ନ ତପସ୍ୟା ଅଛି, ନ ଜ୍ଞାନ। ତେଣୁ, ଶୁଭେ, ପ୍ରଥମେ ଭଲ ରୂପ ଓ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କର, ତାପରେ ତୁମ କଥା ପୂରଣ କର; ବୃଦ୍ଧା ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜକୁ କହିଲେ।
ମଯା ସରସ୍ଵତୀ ଦେଵୀ ତୋଷିତା ତପସା ଦ୍ଵିଜ ତଥୈଵାପୋ ରୂପଵତ୍ଯୋ ରୂପଦାତାଗ୍ନିର୍ ଏଵ ଚ
ମୋର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛି; ଏହିପରି ଭାବେ ରୂପଦାତା ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଭଲ ରୂପ ଦେଇଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ ଵାଗୀଶ୍ଵରୀ ଦେଵୀ ସା ତେ ଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ଅଗ୍ନିଶ୍ ଚ ରୂପଵାନ୍ ଦେଵସ୍ ତଵ ରୂପଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ତେଣୁ, ବାଣୀର ଦେବୀ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବେ, ଏବଂ ରୂପଶ୍ରୀ ଅଗ୍ନି ଦେବତା ତୁମକୁ ଭଲ ରୂପ ଦେବେ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗୌତମଂ ତଂ ଵୃଦ୍ଧୋଵାଚ ଵିଭାଵସୁମ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯିତ୍ଵା ସୁଵିଦ୍ଯଂ ତଂ ସୁରୂପଂ ଚାକରୋନ୍ ମୁନିମ୍
ଏହିପରି କହି, ବୃଦ୍ଧା ଗୌତମଙ୍କୁ ବିଭାବସୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ; ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଭଲ ରୂପ ଦେଲେ।
ତତଃ ସୁଵିଦ୍ଯଃ ସୁଭଗଃ ସୁକାନ୍ତୋ ଵୃଦ୍ଧାଂ ସ ପତ୍ନୀମ୍ ଅକରୋତ୍ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଃ ତଯା ସ ରେମେ ବହୁଲା ମନୋଜ୍ଞଯା ସମାଃ ସୁଖଂ ପ୍ରୀତମନା ଗୁହାଯାମ୍
ତାପରେ, ଜ୍ଞାନ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ରୂପର ସ୍ୱାମୀ ହୋଇ, ସେ ବୃଦ୍ଧାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ କଲେ; ସେ ମନମୋହନୀ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ସହିତ ଗୁହାରେ ଅନେକ ଦିନ ଖୁସିରେ ରହିଲେ।
କଦାଚିତ୍ ତତ୍ର ଵସତୋର୍ ଦଂପତ୍ଯୋର୍ ମୁଦତୋର୍ ଗିରୌ ଗୁହାଯାଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଆଜଗ୍ମୁର୍ ମୁନଯୋ ଽମଲାଃ
ଏକଦିନ, ପର୍ବତ ଉପରେ ଗୁହାରେ ଖୁସିରେ ବସୁଥିବା ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ କିଛି ପବିତ୍ର ମୁନିମାନେ ଆସିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଵାମଦେଵାଦ୍ଯା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ମହର୍ଷଯଃ ଭ୍ରମନ୍ତଃ ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାନି ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂସ୍ ତସ୍ଯ ତାଂ ଗୁହାମ୍
ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦେଖିବାକୁ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଏହି ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଆଗତାଂସ୍ ତାନ୍ ଋଷୀଞ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗୌତମଃ ସହ ଭାର୍ଯଯା ସତ୍କାରମ୍ ଅକରୋତ୍ ତେଷାଂ ଜହସୁସ୍ ତଂ ଚ କେଚନ
ମୁନିମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଜାଣି, ଗୌତମ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଲୋକ ହସିଲେ।
ଯେ ବାଲା ଯୌଵନୋନ୍ମତ୍ତା ଵଯସା ଯେ ଚ ମଧ୍ଯମାଃ ଵୃଦ୍ଧାଂ ଚ ଗୌତମଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଜହସୁସ୍ ତତ୍ର କେଚନ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁବକ ଓ ଯୁବତୀ ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ, ଏବଂ ମଧ୍ୟବୟସ୍କ, ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧା ଓ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ।
ପୁତ୍ରୋ ଽଯଂ ତଵ ପୌତ୍ରୋ ଵା ଵୃଦ୍ଧେ କୋ ଗୌତମୋ ଽଭଵତ୍ ସତ୍ଯଂ ଵଦସ୍ଵ କଲ୍ଯାଣି ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଜହସୁର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହା କି ତୁମର ପୁଅ କିମ୍ବା ନାତି? ବୃଦ୍ଧେ, ଗୌତମ କିପରି ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ? ସତ୍ୟ କହ, ଶୁଭେ—ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ହସିଲେ।
ଵିଷଂ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଯୁଵତୀ ଵୃଦ୍ଧାଯା ଅମୃତଂ ଯୁଵା ଇଷ୍ଟାନିଷ୍ଟସମାଯୋଗୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମାଭିର୍ ଅହୋ ଚିରାତ୍
ବୃଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଯୁବତୀ ହେଉଛି ବିଷ; ବୃଦ୍ଧା ପାଇଁ ଯୁବକ ହେଉଛି ଅମୃତ। ଏପରି ବିପରୀତ ମିଳନ ଆମେ ବହୁଦିନ ପରେ ଦେଖିଲୁ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଊଚିରେ କେଚିଦ୍ ଦଂପତ୍ଯୋଃ ଶୃଣ୍ଵତୋସ୍ ତଦା ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା କୃତାତିଥ୍ଯା ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ
ଏପରି କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, ଦମ୍ପତି ଶୁଣୁଥିଲେ; ଏହିପରି କହି ଅତିଥିସତ୍କାର ନେଇ, ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷି ଚାଲିଗଲେ।
ଋଷୀଣାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଉଭାଵ୍ ଅପି ସୁଦୁଃଖିତୌ ଲଜ୍ଜିତୌ ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୌ ଗୌତମୋ ଭାର୍ଯଯା ସହ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲମ୍ ଅଗସ୍ତ୍ଯମ୍ ଋଷିସତ୍ତମମ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁହେଁ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ; ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଗୌତମ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହିତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
କୋ ଦେଶଃ କିମ୍ ଉ ତୀର୍ଥଂ ଵା ଯତ୍ର ଶ୍ରେଯଃ ସମାପ୍ଯତେ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଏଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
କେଉଁ ଦେଶ କିମ୍ବା କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶୀଘ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ?
ଵଦଦ୍ଭିର୍ ମୁନିଭିର୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍ ଇଦଂ ଵଚଃ ସର୍ଵେ କାମାସ୍ ତତ୍ର ପୂର୍ଣା ଗୌତମ୍ଯାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣିଛି—ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛ ମହାବୁଦ୍ଧେ ଗୌତମୀଂ ପାପନାଶିନୀମ୍ ଅହଂ ତ୍ଵାମ୍ ଅନୁଯାସ୍ଯାମି ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ସେଠିପାଇଁ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ପାପ ନାଶକୀ ଗୌତମୀକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ତୁମ ପଛରେ ଯିବି—ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କର।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵାଗସ୍ତ୍ଯଵାକ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧଯା ଗୌତମୋ ଽଭ୍ଯଗାତ୍ ତତ୍ର ତେପେ ତପସ୍ ତୀଵ୍ରଂ ପତ୍ନ୍ଯା ସ ଭଗଵାନ୍ ଋଷିଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୃଦ୍ଧା ସହିତ ଗୌତମ ସେଠାକୁ ଗଲେ; ସେ ଭଗବତୀ ଋଷି ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ସ୍ତୁତିଂ ଚକାର ଦେଵସ୍ଯ ଶଂଭୋର୍ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ଭାର୍ଯାର୍ଥଂ ଭଗଵାନ୍ ଋଷିଃ
ସେ ଭଗବତ୍ ଋଷି ଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ଖିନ୍ନାତ୍ମନାମ୍ ଅତ୍ର ଭଵେ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଶରଣଂ ଶିଵଃ ମରୁଭୂମାଵ୍ ଅଧ୍ଵଗାନାଂ ଵିଟପୀଵ ପ୍ରିଯାଯୁତଃ
ଏହି ସଂସାରରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହେ ଶିବ, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ; ମରୁଭୂମିରେ ଯାତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଛାୟାଦାୟକ ପ୍ରିୟ ବୃକ୍ଷ ଯେପରି।
ଉଚ୍ଚାଵଚାନାଂ ଭୂତାନାଂ ସର୍ଵଥା ପାପନୋଦନଃ ସସ୍ଯାନାଂ ଘନଵତ୍ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵମ୍ ଅଵଗ୍ରହଶୋଷିଣାମ୍
ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ଚ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ, ତୁମେ ସବୁପ୍ରକାରେ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା; ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶୁଖା ହୋଇଥିବା ଫସଲ ପାଇଁ ମେଘ ଯେପରି।
ଵୈକୁଣ୍ଠଦୁର୍ଗନିଃଶ୍ରେଣିସ୍ ତ୍ଵଂ ପୀଯୂଷତରଂଗିଣୀ ଅଧୋଗତାନାଂ ତପ୍ତାନାଂ ଶରଣଂ ଭଵ ଗୌତମି
ତୁମେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦୁର୍ଗରୁ ବାହାରିବା ପାଇଁ ସିଢ଼ି, ପୀୟୂଷ ତରଙ୍ଗ ଥିବା ନଦୀ; ହେ ଗୌତମୀ, ତଳକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେଉ।
ତତସ୍ ତୁଷ୍ଟାଵଦଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଗୌତମଂ ଵୃଦ୍ଧଯା ଯୁତମ୍ ଶରଣାଗତଦୀନାର୍ତଂ ଶରଣ୍ଯା ଗୌତମୀ ମୁଦା
ତାପରେ, ଗୌତମୀ ଆନନ୍ଦରେ, ଶରଣାଗତ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା, ବୃଦ୍ଧା ସହିତ ଥିବା ଗୌତମଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।