ଵିନା ରାହୁଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ସୈଂହିକେଯଂ ଚ ସୋମପମ୍ କାମରୂପଧରୋ ରାହୁର୍ ମରୁତାଂ ମଧ୍ଯମ୍ ଆଵିଶତ୍
ସିଂହିକାପୁତ୍ର ବିଶାଳ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ରାହୁ ଛଡ଼ି, ଏକ ଦେବତା ରୂପ ଧରି, ମରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସୋମ ପାନ କଲେ ।
ମରୁଦ୍ରୂପଂ ସମାସ୍ଥାଯ ପାନପାତ୍ରଧରସ୍ ତଥା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦିଵାକରୋ ଦୈତ୍ଯଂ ତଂ ସୋମାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ମରୁତ ରୂପ ଧରି, ପାନପାତ୍ର ନେଇଥିବା ରାହୁକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନିଲେ, ଦୈତ୍ୟ ଭାବେ ତାହା ସୋମକୁ ଜଣାଇଦେଲେ ।
ତଦା ତଦ୍ ଅମୃତଂ ତସ୍ମୈ ଦୈତ୍ଯାଯାଦୈତ୍ଯରୂପିଣେ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୋମଂ ତଦା ସୋମୋ ଵିଷ୍ଣଵେ ତନ୍ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ତାପରେ ସୋମ ଦେବତା ରୂପ ଧରିଥିବା ଦୈତ୍ୟକୁ ନେକ୍ତର ଦେଲେ; ଏହା ପରେ ସୋମ ଏହି କଥା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ ।
ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୀତାମୃତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଚକ୍ରେଣୋଦ୍ଯମ୍ଯ ତଚ୍ଛିରଃ ଚିଚ୍ଛେଦ ତରସା ଵତ୍ସ ତଚ୍ଛିରସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅମରଂ ତ୍ଵ୍ ଅଭୂତ୍
ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର ଉଠାଇ, ନେକ୍ତର ପିଇଥିବା ଦୈତ୍ୟର ମୁଣ୍ଡ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ, ମୁଁ ପୁତ୍ର, ସେ ମୁଣ୍ଡ ଅମର ହେଇଗଲା ।
ଶିରୋମାତ୍ରଵିହୀନଂ ଯଦ୍ ଦେହଂ ତଦ୍ ଅପତଦ୍ ଭୁଵି ଦେହଂ ତଦ୍ ଅମୃତସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ପତିତଂ ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ଦେହ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ନେକ୍ତର ଛୁଇଁଥିବା ଦେହ ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ ପଡ଼ିଲା ।
ଗୌତମ୍ଯା ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ କମ୍ପଯଦ୍ ଵସୁଧାତଲମ୍ ଦେହଂ ଚାପ୍ଯ୍ ଅମରଂ ପୁତ୍ର ତଦ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍ ଇଵାଭଵତ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୌତମୀ ନଦୀପାଖରେ ଦେହ ଭୂମିକୁ ଅନ୍ଦୋଳିତ କଲା; ପୁତ୍ର, ସେ ଦେହ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଅମର ହେଇଗଲା ।
ଦେହଂ ଚ ଶିରସୋ ଽପେକ୍ଷି ଶିରୋ ଦେହମ୍ ଅପେକ୍ଷତେ ଉଭଯଂ ଚାମରଂ ଜାତଂ ଦୈତ୍ଯଶ୍ ଚାଯଂ ମହାବଲଃ
ଦେହ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଶା କଲା, ମୁଣ୍ଡ ଦେହକୁ ଆଶା କଲା; ଦୁଇଁଟି ଅମର ହେଇଗଲା, ଏହି ଦୈତ୍ୟ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା ।
ଶିରଃ କାଯେ ସମାଵିଷ୍ଟଂ ସର୍ଵାନ୍ ଭକ୍ଷଯତେ ସୁରାନ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଦେହମ୍ ଇଦଂ ପୂର୍ଵଂ ନାଶଯାମୋ ମହୀଗତମ୍ ତତସ୍ ତେ ଶଂକରଂ ପ୍ରାହୁର୍ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ସସଂଭ୍ରମାଃ
ମୁଣ୍ଡ ଦେହ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିବା ଆରମ୍ଭ କଲା; ତେଣୁ, ଏହି ଦେହକୁ ପ୍ରଥମେ ଭୂମିରେ ନାଶ କରିବା ଉଚିତ । ଏପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ।
ମହୀଗତଂ ଦୈତ୍ଯଦେହଂ ନାଶଯସ୍ଵ ସୁରୋତ୍ତମ ତ୍ଵଂ ଦେଵ କରୁଣାସିନ୍ଧୁଃ ଶରଣାଗତରକ୍ଷକଃ
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦୈତ୍ୟର ଦେହକୁ ନାଶ କର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତୁମେ ଦୟାର ସାଗର, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ।
ଶିରସା ନୈଵ ଯୁଜ୍ଯେତ ଦୈତ୍ଯଦେହଂ ତଥା କୁରୁ
ଏପରି କର, ଯେଉଁଠି ଦୈତ୍ୟର ଦେହ ମୁଣ୍ଡ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଇପାରିବା ନାହିଁ ।
ପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସ ଚେଶୋ ଽପି ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ଶକ୍ତିଂ ତଦାତ୍ମନଃ ମାତୃଭିଃ ସହିତାଂ ଦେଵୀଂ ମାତରଂ ଲୋକପାଲିନୀମ୍
ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି, ନିଜ ଅଂଶର ଦେବୀକୁ ମାତୃମାନେ ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ ମାତାକୁ ପଠାଇଲେ।
ଈଶାଯୁଧଧରା ଦେଵୀ ଈଶଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତା ମହୀଗତଂ ଯତ୍ର ଦେହଂ ତତ୍ରାଗାଦ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯକାଙ୍କ୍ଷିଣୀ
ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବୀ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେହ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦେହକୁ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଶିରୋମାତ୍ରଂ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ମେରୌ ତତ୍ରୈଵ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ ଦେହୋ ଦେଵ୍ଯା ପୁନସ୍ ତତ୍ର ଯୁଯୁଧେ ବହଵଃ ସମାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବୀକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ମେରୁ ପର୍ବତରେ କେବଳ ମୁଣ୍ଡ ରଖିଲେ; ଦେବୀଙ୍କର ଦେହ ସେଠାରେ ରହିଲା ଏବଂ ସେ ବହୁ ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ରାହୁସ୍ ତତ୍ର ସୁରାନ୍ ଆହ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ପୁରା ମମ ଅତ୍ରାସ୍ତେ ରସମ୍ ଉତ୍କୃଷ୍ଟଂ ତଦ୍ ଆକୃଷ୍ଯ ଶରୀରତଃ
ସେଠାରେ ରାହୁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପୂର୍ବେ ମୋ ଦେହକୁ ଭେଦିଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ ଏଠାରେ ଅଛି; ଏହାକୁ ଦେହରୁ ଉତ୍କଳନ କରନ୍ତୁ।'
ପୃଥକ୍ଭୂତେ ରସେ ଦେହଂ ପ୍ରଵରେ ଽମୃତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଭସ୍ମୀଭୂଯାତ୍ କ୍ଷଣେନୈଵ ତସ୍ମାତ୍ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ତତ୍ ପୁରା
ଯଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ଦେହରୁ ଅଲଗା ହେଇଯିବ, ଦେହ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଯିବ; ତେଣୁ ପ୍ରଥମେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।
ଏତଦ୍ ରାହୁଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀତାଃ ସର୍ଵେ ଽସୁରାରଯଃ ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚନ୍ ଗ୍ରହାଣାଂ ତ୍ଵଂ ଗ୍ରହୋ ଭୂଯା ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ରାହୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଇ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି କହିଲେ: 'ତୁମେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରହ ହେବା, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।'
ତଦ୍ଦେଵଵଚନାଚ୍ ଛକ୍ତିର୍ ଈଶ୍ଵରୀ ଯା ନିଗଦ୍ଯତେ ଦେହଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯପତେଃ ସୁରଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତା
ତାପରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ, ଇଶ୍ୱରୀ ନାମକ ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦେହରୁ ଦେହପତି ଦାନବଙ୍କୁ ଭେଦିଲେ।
ଆକୃଷ୍ଯ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଉତ୍କୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରଵରଂ ଚାମୃତଂ ବହିଃ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ ଦେହଂ ଭକ୍ଷଯାମ୍ ଆସ ଚାମ୍ବିକା
ସେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତକୁ ଉତ୍କଳନ କରି ବାହାରେ ରଖିଲେ, ତାପରେ ଅମ୍ବିକା ଦେହକୁ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କାଲରାତ୍ରିର୍ ଭଦ୍ରକାଲୀ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଯା ମହାବଲା ସ୍ଥାପିତଂ ରସମ୍ ଉତ୍କୃଷ୍ଟଂ ରସାନାଂ ପ୍ରଵରଂ ରସମ୍
ଯିଏ କାଳରାତ୍ରି ଏବଂ ଭଦ୍ରକାଳୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ, ସମସ୍ତ ରସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସକୁ ସେଠାରେ ରଖିଲେ।
ଵ୍ଯସ୍ରଵତ୍ ସ୍ଥାପିତଂ ତତ୍ ତୁ ପ୍ରଵରା ସାଭଵନ୍ ନଦୀ ଆକୃଷ୍ଟମ୍ ଅମୃତଂ ଚୈଵ ସ୍ଥାପିତଂ ସାପ୍ଯ୍ ଅଭକ୍ଷଯତ୍
ସେଠାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ ଝରି ଏକ ନଦୀ ହେଲା; ଉତ୍କଳିତ ଅମୃତ ମଧ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଦେବୀ ଏହାକୁ ଖାଇଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନଦୀ ଜାତା ପ୍ରଵରା ଚାମୃତା ଶୁଭା ରାହୁଦେହସମୁଦ୍ଭୂତା ରୁଦ୍ରଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତା
ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ ନଦୀ ଅମୃତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ରାହୁଙ୍କର ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନଦୀନାଂ ପ୍ରଵରା ରମ୍ଯା ଚାମୃତା ପ୍ରେରିତା ତହା ତତ୍ର ପଞ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ତୀର୍ଥାନି ଗୁଣଵନ୍ତି ଚ
ସେ ରମ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଅମୃତା ପ୍ରବାହିତ ହେଲା; ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଗୁଣବତୀ ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ତତ୍ର ଶଂଭୁଃ ସ୍ଵଯଂ ତସ୍ଥୌ ସର୍ଵଦା ସୁରପୂଜିତଃ ତସ୍ଯୈ ତୁଷ୍ଟାଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵ୍ଯୈ ନଦ୍ଯୈ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ସେଠାରେ ଶମ୍ଭୁ ସ୍ୱୟଂ ସଦା ଦେବତାମାନେଙ୍କର ପୂଜିତ ହୋଇ ରହିଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ଦେବୀ ଏବଂ ନଦୀକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ପୂଜା କଲେ।
ଵରାନ୍ ଦଦୁର୍ ମୁଦା ଯୁକ୍ତା ଯଥା ପୂଜାମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯତି ଶଂଭୁଃ ସୁରପତିର୍ ଲୋକେ ତଥା ପୂଜାମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ: 'ଯେପରି ଶମ୍ଭୁ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଜଗତରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି, ତେଉଁପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା ପାଇବା।'
ନିଵାସଂ କୁରୁ ଦେଵି ତ୍ଵଂ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା ସଦା ତିଷ୍ଠ ରସେଶାନି ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଦା
ହେ ଦେବୀ, ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଏଠାରେ ବସିବା; ସଦା ରସର ମହାରାଣୀ ଭାବେ ରହିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା।
ସ୍ତଵନାତ୍ କୀର୍ତନାଦ୍ ଧ୍ଯାନାତ୍ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯିନୀ ତ୍ଵାଂ ନମସ୍ଯନ୍ତି ଯେ ଭକ୍ତ୍ଯା କିଂଚିଦ୍ ଆପେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵଦା
ସ୍ତୁତି, କୀର୍ତନ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି, କିଛି ଆଶା ରଖି ସଦା ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।
ତେଷାଂ ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି ଭଵେଯୁର୍ ଦେଵତାଜ୍ଞଯା ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯୋର୍ ଯତସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ନିଵାସୋ ଽଭୂତ୍ ସନାତନଃ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ସଫଳ ହୁଏ, କାରଣ ଏଠାରେ ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଚିରସ୍ଥାନ ଅଛି।
ଅତୋ ଵଦନ୍ତି ମୁନଯୋ ନିଵାସପୁରମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଦଃ ପ୍ରଵରାଯାଃ ପୁରା ଦେଵାଃ ସୁପ୍ରୀତାସ୍ ତେ ଵରାନ୍ ଦଦୁଃ
ଏହି କାରଣରୁ ମୁନିମାନେ ଏଠାକୁ 'ନିବାସପୁର' ଭାବେ କହନ୍ତି; ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀକୁ ଏଠାରେ ଖୁସି ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଗଙ୍ଗାଯାଃ ସଂଗମୋ ଯସ୍ ତେ ଵିଖ୍ଯାତଃ ସୁରଵଲ୍ଲଭଃ ତତ୍ରାପ୍ଲୁତାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୁକ୍ତିର୍ ଵା ମୁକ୍ତିର୍ ଏଵ ଚ
ଗଙ୍ଗାର ସଙ୍ଗମ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କିମ୍ବା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଯଦ୍ ଵାପି ମନସଃ କାମ୍ଯଂ ଦେଵାନାମ୍ ଅପି ଦୁର୍ଲଭମ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତେଷାଂ ସର୍ଵମ୍ ଏଵେହ ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁରା ଯଯୁଃ
ଏଠାରେ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ହେଉ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଏଠି ନିଶ୍ଚୟ ମିଳିଯାଏ; ଏପରି ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଗଲେ।