ସୁପର୍ଣାସଂଗମଂ ନାମ କାଦ୍ରଵାସଂଗମଂ ତଥା ମହେଶ୍ଵରୋ ଯତ୍ର ଦେଵୋ ଗଙ୍ଗାପୁଲିନମ୍ ଆଶ୍ରିତଃ
ସେଠାରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣାସଙ୍ଗମ ଓ କାଦ୍ରବାସଙ୍ଗମ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ରୌଦ୍ରଂ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍ ଏଵ ଚ ସୌରଂ ସୌମ୍ଯଂ ତଥା ବ୍ରାହ୍ମଂ କୌମାରଂ ଵାରୁଣଂ ତଥା
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଅଛି: ରୌଦ୍ର, ବୈଷ୍ଣବ, ସୌର, ସୌମ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୌମାର ଓ ବାରୁଣ।
ଅପ୍ସରା ଚ ନଦୀ ଯତ୍ର ସଂଗତା ଗଙ୍ଗଯା ତଥା ତତ୍ତୀର୍ଥସ୍ମରଣାଦ୍ ଏଵ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ ନରଃ
ଏଠି ଅପ୍ସରା ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ସହିତ ମିଶିଛି; ଏହି ତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ମଣିଷ ନିଜ କାମନା ପୂରଣ କରିପାରେ।
ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ଶୃଣୁ ଯତ୍ନେନ ନାରଦ ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ହିଂସିତାଃ ପୂର୍ଵଂ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ ଦତ୍ତାର୍ଧତପସଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରୋଚୁସ୍ ତେ କାଶ୍ଯପଂ ମୁନିମ୍
ହେ ନାରଦ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କିପରି ହୁଏ, ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ। ପୂର୍ବେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଓ ତାଙ୍କର ଅର୍ଧ ତପସ୍ୟା ଦେଇଥିବା ବାଳଖିଲ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ କାଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ପୁତ୍ରମ୍ ଉତ୍ପାଦଯାନେନ ଇନ୍ଦ୍ରଦର୍ପହରଂ ଶୁଭମ୍ ତପସୋ ଽର୍ଧଂ ତୁ ଦାସ୍ଯାମସ୍ ତଥେତ୍ଯ୍ ଆହ ମୁନିସ୍ ତୁ ତାନ୍
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଆପଣ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରିବ; ଆମେ ଆମ ତପସ୍ୟାର ଅର୍ଧ ଦେବୁ।' ମୁନି କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।'
ସୁପର୍ଣାଯାଂ ତତୋ ଗର୍ଭମ୍ ଆଦଧେ ସ ପ୍ରଜାପତିଃ କଦ୍ର୍ଵାଂ ଚୈଵ ଶନୈର୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସର୍ପାଣାଂ ସର୍ପମାତରି
ତାପରେ, ପ୍ରଜାପତି ସୁପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁ ରଖିଲେ, ଏବଂ ଶନେଇଁ କଦ୍ରୁ, ସର୍ପମାତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ରଖିଲେ।
ତେ ଗର୍ଭିଣ୍ଯାଵ୍ ଉଭେ ଆହ ଗନ୍ତୁକାମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଅପରାଧୋ ନ ଚ କ୍ଵାପି କାର୍ଯୋ ଗମନମ୍ ଏଵ ଚ
ପ୍ରଜାପତି ଦୁଇ ଗର୍ଭବତୀ ଜଣେକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଯିବେ ନାହିଁ।'
ଅନ୍ଯତ୍ର ଗମନାଚ୍ ଛାପୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଯିବେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶାପ ହେବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ ଯଯୌ ପତ୍ନ୍ଯୌ ଗତେ ଭର୍ତରି ତେ ଉଭେ ତଦୈଵ ଜଗ୍ମତୁଃ ସତ୍ତ୍ରମ୍ ଋଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଚାଲିଗଲେ; ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ଯିବା ସାଥିଁ, ଦୁଇ ଜଣେ ତୁରନ୍ତ ଭାବନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନଙ୍କ ସତ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଵୃନ୍ଦସମାକୀର୍ଣଂ ଗଙ୍ଗାତୀରସମାଶ୍ରିତମ୍ ଉନ୍ମତ୍ତେ ତେ ଉଭେ ନିତ୍ଯଂ ଵଯଃସଂପତ୍ତିଗର୍ଵିତେ
ସେଠାରେ ବହୁ ବ୍ରହ୍ମାମାନେ ଥିଲେ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ସେଠି ବସିଥିଲେ; ଦୁଇ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ, ସଦା ଯୌବନ ଓ ରୂପର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ନିଵାର୍ଯମାଣେ ବହୁଶୋ ମୁନିଭିସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ ଵିକୁର୍ଵତ୍ଯୌ ତତ୍ର ସତ୍ତ୍ରେ ସମାନି ଚ ହଵୀଂଷି ଚ
ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ମୁନିମାନେ ବାରମ୍ବାର ବାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୁଇ ଜଣେ ସେଠି ସତ୍ର ଓ ହବିସ ଉପରେ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଯୋଷିତାଂ ଦୁର୍ଵିଲସିତଂ କଃ ସଂଵରିତୁମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୁକ୍ଷୁଭୁର୍ ଵିପ୍ରା ଅପମାର୍ଗରତେ ଉଭେ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତାହା କିଏ ରୋକିପାରିବ? ସେ ଦୁଇ ଜଣେ ଅନୁଚିତ କାମରେ ଲିପ୍ତ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଅପମାର୍ଗସ୍ଥିତେ ଯସ୍ମାଦ୍ ଆପଗେ ହି ଭଵିଷ୍ଯଥଃ ସୁପର୍ଣା ଚୈଵ କଦ୍ରୂଶ୍ ଚ ନଦ୍ଯୌ ତେ ସଂବଭୂଵତୁଃ
ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅପମାର୍ଗ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବାରୁ, ସୁପର୍ଣ୍ଣା ଓ କଦ୍ରୁ, ଦୁଇଜଣେ ସେଠି ନଦୀର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ସ କଦାଚିଦ୍ ଗୃହଂ ପ୍ରାଯାତ୍ କଶ୍ଯପୋ ଽଥ ପ୍ରଜାପତିଃ ଋଷିଭ୍ଯସ୍ ତତ୍ର ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଶାପଂ ତାଭ୍ଯାଂ ସଵିସ୍ତରମ୍
ଏକଥାରେ, ପ୍ରଜାପତି କାଶ୍ୟପ ଘରକୁ ଗଲେ; ସେଠି ଋଷିମାନେ ଦୁଇ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଓ ଶାପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଃ କିଂ କରୋମୀତ୍ଯ୍ ଅଚିନ୍ତଯତ୍ ଋଷିଭ୍ଯଃ କଥଯାମ୍ ଆସ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ଇତି ଶ୍ରୁତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲା ଏବଂ ଭାବିଲା, 'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ସେ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିଲା, 'ଏମାନେ ଭଲଖିଲ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ।'
ତ ଊଚୁଃ କଶ୍ଯପଂ ଵିପ୍ରଂ ଗତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ତୁ ଗୌତମୀମ୍ ତତ୍ର ସ୍ତୁହି ମହେଶାନଂ ପୁନର୍ ଭାର୍ଯେ ଭଵିଷ୍ଯତଃ
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ତୁମେ କଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ଗୌତମୀ ନାମକ ଗଙ୍ଗାକୁ ପହଞ୍ଚ, ଏଠାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ତାପରେ ତୁମେ ପୁନି ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପାଇବ।'
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଭଯାଦ୍ ଏଵ ଯତ୍ର ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ଗଙ୍ଗାମଧ୍ଯେ ସଦା ହ୍ଯ୍ ଆସ୍ତେ ମଧ୍ଯମେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞଯା
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଭୟରୁ ଦେବତା ମହେଶ୍ୱର ସଦା ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ 'ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର' ନାମରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା କଶ୍ଯପୋ ଽପି ସ୍ନାତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ଜିତଵ୍ରତଃ ତୁଷ୍ଟାଵ ସ୍ତଵନୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
‘ଏମିତି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, କଶ୍ୟପ ନିଜ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ସେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ।
ଲୋକତ୍ରଯୈକାଧିପତେର୍ ନ ଯସ୍ଯ କୁତ୍ରାପି ଵସ୍ତୁନ୍ଯ୍ ଅଭିମାନଲେଶଃ ସ ସିଦ୍ଧନାଥୋ ଽଖିଲଵିଶ୍ଵକର୍ତା ଭର୍ତା ଶିଵାଯା ଭଵତୁ ପ୍ରସନ୍ନଃ
ତିନି ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ନାଥ, ଯାହାଙ୍କ ମନରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁରେ ଅଭିମାନ ନାହିଁ, ସିଏ ସିଦ୍ଧନାଥ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପାଳକ, ଶିବାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶିବ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ।
ତାପତ୍ରଯୋଷ୍ଣଦ୍ଯୁତିତାପିତାନାମ୍ ଇତସ୍ ତତୋ ଵୈ ପରିଧାଵତାଂ ଚ ଶରୀରିଣାଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମାନାଂ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଦୁଃଖଵ୍ଯପନୋଦଦକ୍ଷଃ
ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଏମିତି ଜଣେ ଅଛ, ଯିଏ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ, ତାପ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରନ୍ତି।
ସତ୍ତ୍ଵାଦିଯୋଗସ୍ ତ୍ରିଵିଧୋ ଽପି ଯସ୍ଯ ଶକ୍ରାଦିଭିର୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅଶକ୍ଯ ଏଵ ଵିଚିତ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ପରିଚିନ୍ତ୍ଯ ସୋମଂ ସୁଖୀ ସଦା ଦାନପରୋ ଵରେଣ୍ଯଃ
ତୁମରେ ଯେଉଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଗୁଣର ଯୋଗ ଅଛି, ତାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବି ଖୋଲାସା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ତୁମର ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର ବିଚାର କଲେ, ତୁମେ ସଦା ଖୁସି, ଦାନଶୀଳ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସୋମ ଭଳି।
ଇତ୍ଯାଦିସ୍ତୁତିଭିର୍ ଦେଵଃ ସ୍ତୁତୋ ଗୌରୀପତିଃ ଶିଵଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ହ୍ଯ୍ ଅଦଦାଚ୍ ଛଂଭୁଃ କଶ୍ଯପାଯ ଵରାନ୍ ବହୂନ୍
ଏପରି ଅନେକ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଗୌରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଲା; ଶମ୍ଭୁ ଖୁସି ହୋଇ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଭାର୍ଯାର୍ଥିନଂ ତୁ ତଂ ପ୍ରାହ ସ୍ଯାତାଂ ଭାର୍ଯେ ଉଭେ ତୁ ତେ ନଦୀସ୍ଵରୂପେ ପତ୍ନ୍ଯୌ ଯେ ଗଙ୍ଗାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସରିଦ୍ଵରାମ୍
ଭାର୍ଯ୍ୟା ଚାହୁଁଥିବା ସେଠିକୁ ଶିବ କହିଲେ, 'ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣୀ ଗଙ୍ଗା, ସରିଦ୍ବରାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନଦୀର ରୂପରେ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବେ।'
ତତ୍ସଂଗମନମାତ୍ରେଣ ତାଭ୍ଯାଂ ଭୂଯାତ୍ ସ୍ଵକଂ ଵପୁଃ ତେ ଗର୍ଭିଣ୍ଯୌ ପୁନର୍ ଜାତେ ଗଙ୍ଗାଯାଶ୍ ଚ ପ୍ରସାଦତଃ
ମାତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଲେ, ତୁମର ନିଜ ଦେହ ପୁନି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ; ଗଙ୍ଗାଙ୍କ କୃପାରେ ସେମାନେ ପୁନି ଗର୍ଭବତୀ ହେବେ।
ତତଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରୀତୋ ଭାର୍ଯେ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାମନାଃ ଆହ୍ଵଯାମ୍ ଆସ ତାନ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ଗୌତମୀତୀରମ୍ ଆଶ୍ରିତାନ୍
ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି ଖୁସି ହୋଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପାଇ, ଗୌତମୀ ତୀରେ ବସୁଥିବା ସେଉଁଠି ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ସୀମନ୍ତୋନ୍ନଯନଂ ଚକ୍ରେ ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ପ୍ରଜାପତି ଖୁସି ହୋଇ, ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମନ୍ତୋନ୍ନୟନ କରିଲେ, ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଭୁକ୍ତଵତ୍ସ୍ଵ୍ ଅଥ ଵିପ୍ରେଷୁ କଶ୍ଯପସ୍ଯାଥ ମନ୍ଦିରେ ଭର୍ତୃସମୀପୋପଵିଷ୍ଟା କଦ୍ରୂର୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରିଥିବା ପରେ, କଶ୍ୟପଙ୍କ ଘରେ, କଦ୍ରୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପାଖରେ ବସି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ କଦ୍ରୂର୍ ଋଷୀନ୍ ଅକ୍ଷ୍ଣା ପ୍ରାହସତ୍ ତେ ଚ ଚୁକ୍ଷୁଭୁଃ ଯେନାକ୍ଷ୍ଣା ହସିତା ପାପେ ଭଜ୍ଯତାଂ ତେ ଽକ୍ଷି ପାପଵତ୍
ତାପରେ କଦ୍ରୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ହସିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ବିଚଳିତ ହେଲେ; 'ପାପିନୀ, ତୁମେ ଯେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ହସିଲ, ତେଣୁ ତୁମର ଆଖି ପାପିଙ୍କ ଭଳି ଦୁଃଖ ପାଉ।'
କାଣାଭଵତ୍ ତତଃ କଦ୍ରୂଃ ସର୍ପମାତେତି ଯୋଚ୍ଯତେ ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମ୍ ଆସ କଶ୍ଯପୋ ଭଗଵାନ୍ ଋଷୀନ୍
ତାପରେ କଦ୍ରୁ କାଣି ହେଲେ; ଏହିଠାରୁ ସେ ସର୍ପମାତା ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି। ପରେ, ଭଗବାନ କଶ୍ୟପ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନାସ୍ ତେ ପ୍ରୋଚୁର୍ ଗୌତମୀ ସରିତାଂ ଵରା ଅପରାଧସହସ୍ରେଭ୍ଯୋ ରକ୍ଷିଷ୍ଯତି ଚ ସେଵନାତ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, 'ଗୌତମୀ ନଦୀର ସେବନ କଲେ, ସେ ହଜାର ହଜାର ଅପରାଧରୁ ରକ୍ଷିତ ହେବ।'