ସିକ୍ତାଯାଃ ସଂଗମେ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଐନ୍ଦ୍ରଂ ତଦ୍ ଅଭିଧୀଯତେ ତତ୍ର ସପ୍ତ ସହସ୍ରାଣି ତୀର୍ଥାନ୍ଯ୍ ଆସଞ୍ ଶୁଭାନି ଚ
ସିଞ୍ଚିତ ନଦୀର ସଂଗମରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ଇନ୍ଦ୍ରର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ସାତ ହଜାର ଶୁଭ ତୀର୍ଥ ଥିଲା।
ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ତୁ ସଂଗମେ ସର୍ଵଂ ତଦ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ସେଠି ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ, ବିଶେଷକରି ସଂଗମରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯଦ୍ ଏତତ୍ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆଖ୍ଯାନଂ ଯଃ ପଠେଚ୍ ଚ ଶୃଣୋତି ଵା ସର୍ଵପାପୈଃ ସ ମୁଚ୍ଯେତ ମନୋଵାକ୍କାଯକର୍ମଜୈଃ
ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥା ଯିଏ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ମନ, କଥା ଓ କାୟାର କର୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍ ପ୍ରଭାଵଂ ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍
ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ତୀର୍ଥର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ଏହାର ଶକ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ହରାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେଉଛି।
ଉତ୍ତରାଶାପତିଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଋଦ୍ଧିସିଦ୍ଧିସମନ୍ଵିତଃ ପୁରା ଲଙ୍କାପତିଶ୍ ଚାସୀଜ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ରଵସଃ ସୁତଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗର ଅଧିପତି, ଧନ ଓ ସିଦ୍ଧିରେ ସମୃଦ୍ଧ, ପୂର୍ବେ ଲଙ୍କାର ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ବଡ଼ ଭାଇ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ।
ତସ୍ଯୈତେ ଭ୍ରାତରଶ୍ ଚାସନ୍ ବଲଵନ୍ତୋ ଽମିତପ୍ରଭାଃ ସାପତ୍ନା ରାଵଣଶ୍ ଚୈଵ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ଵିଭୀଷଣଃ
ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ—ରାବଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭୀଷଣ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଥିଲେ।
ତେ ଽପି ଵିଶ୍ରଵସଃ ପୁତ୍ରା ରାକ୍ଷସ୍ଯାଂ ରାକ୍ଷସାସ୍ ତୁ ତେ ମଦ୍ଦତ୍ତେନ ଵିମାନେନ ଧନଦୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେମାନେ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବିମାନରେ ଧନର ଦେବତା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଯାଇଥିଲେ।
ମମାନ୍ତିକଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଏତି ତୁ ଯାତି ଚ ରାଵଣସ୍ଯ ତୁ ଯା ମାତା କୁପିତା ସାବ୍ରଵୀତ୍ ସୁତାନ୍
ସେ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋ ପାଖକୁ ଆସେ ଓ ଯାଏ। କିନ୍ତୁ ରାବଣଙ୍କ ମାଆ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମରିଷ୍ଯେ ନ ଚ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ପୁତ୍ରା ଵୈରୂପ୍ଯକାରଣାତ୍ ଦେଵାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଶ୍ ଚାସନ୍ ସାପତ୍ନା ଭ୍ରାତରୋ ମିଥଃ
ମୁଁ ଏହି ଅପରୂପ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ରଖିବି ନାହିଁ, ପୁଅମାନେ, ମୁଁ ମରିଯିବି। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଭାଇ ଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଵଧମ୍ ଈପ୍ସନ୍ତେ ଜଯୈଶ୍ଵର୍ଯଵଶାନୁଗାଃ ତଦ୍ଭଵନ୍ତୋ ନ ପୁରୁଷା ନ ଶକ୍ତା ନ ଜଯୈଷିଣଃ ସାପତ୍ନ୍ଯଂ ଯୋ ଽନୁମନ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ଜୀଵୋ ନିରର୍ଥକଃ
ବିଜୟ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଆଶାରେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ଏପରି ଲୋକମାନେ ସତ୍ୟ ପୁରୁଷ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବିଜୟ ଚାହାଁନ୍ତି ନୁହଁନ୍ତି। ଯିଏ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତାକୁ ମନେଇ ଚାଲେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅର୍ଥହୀନ।
ତନ୍ ମାତୃଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭ୍ରାତରସ୍ ତେ ତ୍ରଯୋ ମୁନେ ଜଗ୍ମୁସ୍ ତେ ତପସେ ଽରଣ୍ଯଂ କୃତଵନ୍ତସ୍ ତପୋ ମହତ୍
ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତିନି ଭାଇ ମୁନି, ଅରଣ୍ୟକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ ଓ ବଡ଼ ତପ କଲେ।
ମତ୍ତୋ ଵରାନ୍ ଅଵାପୁଶ୍ ଚ ତ୍ରଯ ଏତେ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ ମାତୁଲେନ ମରୀଚେନ ତଥା ମାତାମହେନ ତୁ
ମୋ ପାଖରୁ, ଏହି ତିନି ରାକ୍ଷସ ବର ପାଇଲେ, ତାଙ୍କର ମାମା ମାରୀଚ ଓ ମାମାଘର ମଧ୍ୟ ବର ପାଇଲେ।
ତନ୍ମାତୃଵଚନାଚ୍ ଚାପି ତତୋ ଲଙ୍କାମ୍ ଅଯାଚତ ରକ୍ଷୋଭାଵାନ୍ ମାତୃଦୋଷାଦ୍ ଭ୍ରାତ୍ରୋର୍ ଵୈରମ୍ ଅଭୂନ୍ ମହତ୍
ମାଆଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ତାପରେ ସେ ଲଙ୍କା ଚାହିଲା। ମାଆଙ୍କର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଓ ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱଭାବରେ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁତା ହେଲା।
ତତସ୍ ତଦ୍ ଅଭଵଦ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେଵଦାନଵଯୋର୍ ଇଵ ଯୁଦ୍ଧେ ଜିତ୍ଵାଗ୍ରଜଂ ଶାନ୍ତଂ ଧନଦଂ ଭ୍ରାତରଂ ତଥା
ତାପରେ, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ ଧନର ଠାକୁର ଭାଇଙ୍କୁ ହରାଇଲେ।
ପୁଷ୍ପକଂ ଚ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ସର୍ଵଂ ଚୈଵ ଵ୍ଯପାହରତ୍ ରାଵଣୋ ଘୋଷଯାମ୍ ଆସ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ
ରାବଣ ପୁଷ୍ପକ ରଥ, ଲଙ୍କା ପୁରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଦଳିଆ ନେଇଲା। ସେ ତାଙ୍କର ବିଜୟ ସାରା ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୋଷଣା କଲା।
ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଆଶ୍ରଯଂ ଭ୍ରାତୁଃ ସ ଚ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ ମମ ଭ୍ରାତ୍ରା ନିରସ୍ତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ନୈଵ ପ୍ରାପାଶ୍ରଯଂ କ୍ଵଚିତ୍ ପିତାମହଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ତଂ ଗତ୍ଵା ନତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚଃ
ସେ ଘୋଷଣା କଲା: 'ମୋର ଭାଇକୁ ଯିଏ ଆଶ୍ରୟ ଦେବେ, ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବ।' ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ତାଡ଼ି ଦିଆଯାଇ, ବୈଶ୍ରବଣ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ଠାକୁର ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଠାରେ ଗଲେ, ଶିର ନମାଇ କହିଲେ:
ଭ୍ରାତ୍ରା ନିରସ୍ତୋ ଦୁଷ୍ଟେନ କିଂ କରୋମି ଵଦସ୍ଵ ମେ ଆଶ୍ରଯଃ ଶରଣଂ ଯତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଦୈଵଂ ଵା ତୀର୍ଥମ୍ ଏଵ ଚ
'ଦୁଷ୍ଟ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ତାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି, ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୋତେ କୁହ, କେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ କିମ୍ବା ଶରଣ ମିଳିପାରିବ, ଭାଗ୍ୟରେ ହେଉ କିମ୍ବା କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ।'
ତତ୍ ପୌତ୍ରଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ନାତିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ:
ଗୌତମୀଂ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଂ ସ୍ତୁହି ଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ତତ୍ର ନାସ୍ଯ ପ୍ରଵେଶଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଗଙ୍ଗାଯା ଜଲମଧ୍ଯତଃ
'ପୁଅ, ତୁମେ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଅ, ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର। ଗଙ୍ଗା ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ରାବଣ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'
ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣୀଂ ତଥା କୁରୁ ମଯା ସହ
'ତୁମେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବ। ଏହା ମୋ ସହିତ କର।'
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାସୌ ସଭାର୍ଯୋ ଧନଦସ୍ ତଥା ପିତ୍ରା ମାତ୍ରା ଚ ଵୃଦ୍ଧେନ ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନ ଧନେଶ୍ଵରଃ
'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଧନର ଠାକୁର ତାଙ୍କର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ବୃଦ୍ଧ ପିତା ଓ ମାଆ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ତୁ ଗୌତମୀଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଶୁଚିଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଯତଵ୍ରତଃ ତୁଷ୍ଟାଵ ଦେଵଦେଵେଶଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଶିଵମ୍
ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରି ନିଜେକୁ ପବିତ୍ର କରି, ନିୟମ ରଖି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସ୍ଵାମୀ ତ୍ଵମ୍ ଏଵାସ୍ଯ ଚରାଚରସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଶଂଭୋ ନ ପରୋ ଽସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵଜ୍ଞାଯ ଯଦୀହ ମୋହାତ୍ ପ୍ରଗଲ୍ଭତେ କୋପି ସ ଶୋଚ୍ଯ ଏଵ
'ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱର ଠାକୁର କେବଳ ତୁମେ। ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଏଠି କେହି ମୂଢ଼ତାରେ ତୁମକୁ ଅବମାନ କରି ଅହଂକାର କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ।'
ତ୍ଵମ୍ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ଯା ସକଲଂ ବିଭର୍ଷି ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ଵର୍ତତ ଏଵ ସର୍ଵମ୍ ତଥାପି ଵେଦେତି ବୁଧୋ ଭଵନ୍ତଂ ନ ଜାତ୍ଵ୍ ଅଵିଦ୍ଵାନ୍ ମହିମା ପୁରାତନମ୍
'ତୁମେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ରୂପେ ସମସ୍ତ କୁ ଧାରଣ କରୁଛ। ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ ସବୁ କିଛି ଚାଲିଛି। ତଥାପି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତୁମକୁ ବେଦ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମ ପୁରାତନ ମହିମା ଅଜ୍ଞାତ କେହି ନାହିଁ।'
ମଲପ୍ରସୂତଂ ଯଦ୍ ଅଵୋଚଦ୍ ଅମ୍ବା ହାସ୍ଯାତ୍ ସୁତୋ ଽଯଂ ତଵ ଦେଵ ଶୂରଃ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରେକ୍ଷିତାଦ୍ ଯଃ ସ ଚ ଵିଘ୍ନରାଜୋ ଜଜ୍ଞେ ତ୍ଵ୍ ଅହୋ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ଈଶଦୃଷ୍ଟେଃ
'ମାଆ ହାସି କହିଥିଲେ ଯେ, ତୁମର ପୁଅ ମଳରୁ ଜନ୍ମ ନେବ। ହେ ଦେବ, ସେଇ ପୁଅ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଘ୍ନର ଠାକୁର ହେଲେ। ଆହା, ଏହି ତୁମ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିର ଖେଳ!'
ଅଶ୍ରୁପ୍ଲୁତାଙ୍ଗୀ ଗିରିଜା ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଯୁକ୍ତଦାଂପତ୍ଯମ୍ ଇତୀଶମ୍ ଊଚେ ମନୋଭଵୋ ଽଭୂନ୍ ମଦନୋ ରତିଶ୍ ଚ ସୌଭାଗ୍ଯପୂର୍ଵତ୍ଵମ୍ ଅଵାପ ସୋମାତ୍
ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଅଶ୍ରୁଭିଜ୍ଜ ଦେହରେ, ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଦେଖି, ଠାକୁର କହିଲେ: 'ମନୋଭବ ମଦନ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ରତି, ସୋମଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁରୁଣା ସୌଭାଗ୍ୟ ପୁନି ପାଇଲେ।'
ଇତ୍ଯାଦି ସ୍ତୁଵତସ୍ ତସ୍ଯ ପୁରତୋ ଽଭୂତ୍ ତ୍ରିଲୋଚନଃ ଵରେଣ ଚ୍ଛନ୍ଦଯାମ୍ ଆସ ହର୍ଷାନ୍ ନୋଵାଚ କିଂଚନ
ଏପରି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଠାକୁର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ଓ ଖୁସି ହୋଇ, ଚୟନ କରିବାକୁ ଏକ ଵର ଦେବାକୁ କହିଲେ, ଅଧିକ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତେ ତୁ ଧନଦେ ପୁଲସ୍ତ୍ଯେ ଚ ମହେଶ୍ଵରେ ପୁନଃ ପୁନର୍ ଵରସ୍ଵେତି ଶିଵେ ଵାଦିନି ହର୍ଷିତେ
ଧନର ଠାକୁର ଓ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, ଶିବ ଖୁସି ହୋଇ ପୁନିପୁନି 'ବର ମାଗ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ତତ୍ର ଵାଗ୍ ଉଵାଚାଶରୀରିଣୀ ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯଂ ଧନପାଲତ୍ଵଂ ଵଦନ୍ତୀଦଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଦେହବିହୀନ ଏକ ସ୍ୱର କହିଲା, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଜଣାଇଲା ଯେ, ଧନର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ତୁ ଯଚ୍ ଚିତ୍ତଂ ପିତୁର୍ ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ତୁ ଵିଦିତ୍ଵେଵ ତଦା ଵାଣୀ ଶୁଭମ୍ ଅର୍ଥମ୍ ଉଦୀରଯତ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ମନ ଜାଣି, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ଶୁଭ କଥା କହିଲା।