ସରସ୍ତୀରେ ଽପି ହତ୍ଯାସୀଦ୍ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍ ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ଦେଵା ନିରିନ୍ଦ୍ରା ହ୍ଯ୍ ଅଭଵନ୍ ମୁନେ
ଝିଲି କୂଳରେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପ ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା; ଏହି ସମୟରେ, ମୁନି, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ହୋଇଗଲେ।
ମନ୍ତ୍ରଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଅଵ୍ଯଗ୍ରାଃ କଥମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ ଇତି ତତ୍ରାହମ୍ ଅଵଦଂ ଦେଵାନ୍ ହତ୍ଯାସ୍ଥାନଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଚ
ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତାବିହୀନ ହୋଇ, କିପରି ଇନ୍ଦ୍ର ପୁନି ମିଳିପାରିବେ ବୋଲି ଆଲୋଚନା କରିଲେ; ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲି, ପାପ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲି।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପାଵନାର୍ଥାଯ ଗୌତମ୍ଯାମ୍ ଅଭିଷିଚ୍ଯତାମ୍ ଯତ୍ରାଭିଷିକ୍ତଃ ପୂତାତ୍ମା ପୁନର୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ, ତାଙ୍କୁ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଉ; ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେବ, ସେଠି ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର ହେବ ଓ ପୁନି ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ।
ତଥା ତେ ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ଗୌତମୀଂ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଆଗମନ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାତଂ ସୁରପତିଂ ଦେଵାଶ୍ ଚ ଋଷଯସ୍ ତଥା
ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ; ସେଠି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ସୁରପତି ସ୍ନାନ କଲେ।
ଅଭିଷେକ୍ତୁକାମାସ୍ ତେ ସର୍ଵେ ଶଚୀକାନ୍ତଂ ଚ ତସ୍ଥିରେ ଅଭିଷିଚ୍ଯମାନମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ତଂ ପ୍ରକୋପାଦ୍ ଗୌତମୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶଚୀଙ୍କ ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଦଢ଼ି ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଗୌତମ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ।
ଅଭିଷେକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପାପିଷ୍ଠଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ଗୁରୁତଲ୍ପଗମ୍ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଭସ୍ମସାତ୍ କୁର୍ଯାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଯାନ୍ତ୍ଵ୍ ଅସୁରାରଯଃ
ଏମିତି ପାପୀ ମହେନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କ ଗୃହିଣୀ ସହ ଶୟନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ କରିପାରିବି—ଦେବତାମାନେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ।
ତଦ୍ ଋଷେର୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରିହୃତ୍ଯ ଚ ଗୌତମୀମ୍ ନର୍ମଦାମ୍ ଅଗମନ୍ ସର୍ଵ ଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଆଦାଯ ସତ୍ଵରାଃ
ଋଷିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଗୌତମୀକୁ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସମସ୍ତେ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ଉତ୍ତରେ ନର୍ମଦାତୀରେ ଅଭିଷେକାଯ ତସ୍ଥିରେ ଅଭିଷେକ୍ଷ୍ଯମାଣମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ତଂ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ ଋଷିଃ
ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ସମସ୍ତେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଦଢ଼ି ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାବେଳେ, ପୂଜ୍ୟ ମଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି—
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଭସ୍ମସାତ୍ କୁର୍ଯାଂ ଯଦି ସ୍ଯାଦ୍ ଅଭିଷେଚନମ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଅମରା ମାଣ୍ଡଵ୍ଯଂ ଯୁକ୍ତିଭିଃ ସ୍ତଵୈଃ
—କହିଲେ, 'ଯଦି ଏଠି ଅଭିଷେକ ହେବ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଇବି।' ଅମରମାନେ ଯୁକ୍ତି ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ମଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
ଅଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ଽଭିଷିଚ୍ଯତେ ତତ୍ରାତିଦାରୁଣଂ ଵିଘ୍ନଂ ମୁନେ ସମୁପଜାଯତେ
ମୁନି, ଏହି ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର କେଉଁଠି ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ, ସେଠି ଭୟଙ୍କର ବିଘ୍ନ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ତଚ୍ଛାନ୍ତିଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣ ପ୍ରସୀଦ ଵରଦୋ ଭଵ ମଲନିର୍ଯାତନଂ ଯସ୍ମିନ୍ କୁର୍ମସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଵରାନ୍ ବହୂନ୍
ଏହାକୁ ଶାନ୍ତ କର, ଶୁଭ ମନ୍ଦିରା; ଦୟା କର, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ଯେଉଁଠି ଆମେ ପାପ ଦୂର କରିବା, ସେଠି ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।
ଦେଶେ ଦାସ୍ଯାମହେ ସର୍ଵେ ତଦ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଯସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଅଭିଷେକୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଦେଶରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦାନ ଦେବା; ଯେଉଁଠି ସୁରପତିଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେବ, ସେଠି ତୁମେ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ସ ସର୍ଵକାମଦଃ ପୁଂସାଂ ଧାନ୍ଯଵୃକ୍ଷଫଲୈର୍ ଯୁତଃ ନାନାଵୃଷ୍ଟିର୍ ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ଭଵେଦ୍ ଅତ୍ର କଦାଚନ
ସେଠି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ, ସବୁ ପୂରଣ ହେବ; ଧାନ୍ୟ, ଗଛ ଓ ଫଳର ଅଭାବ ରହିବ ନାହିଁ; କେବେ ବର୍ଷା ଅଭାବ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେବ ନାହିଁ।
ମେନେ ତତୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯୋ ଲୋକପୂଜିତଃ ଅଭିଷେକଃ କୃତସ୍ ତତ୍ର ମଲନିର୍ଯାତନଂ ତଥା
ତାପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ମଣ୍ଡବ୍ୟ ମୁନି ଏହି କଥାକୁ ମନେ ରଖିଲେ; ସେଠି ଅଭିଷେକ ହେଲା ଓ ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂରିଗଲା।
ଦେଵୈସ୍ ତଦୋକ୍ତୋ ମୁନିଭିଃ ସ ଦେଶୋ ମାଲଵସ୍ ତତଃ ଅଭିଷିକ୍ତେ ସୁରପତୌ ଜାତେ ଚ ଵିମଲେ ତଦା
ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଦେଶଟି ମାଳବ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା। ତାପରେ ସୁରପତିଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଓ ଶୁଭ୍ର ଜନ୍ମ ଘଟିଲା।
ଆନୀଯ ଗୌତମୀଂ ଗଙ୍ଗାଂ ତଂ ପୁଣ୍ଯାଯାଭିଷେଚିରେ ସୁରାଶ୍ ଚ ଋଷଯଶ୍ ଚୈଵ ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣି, ଦେବତା, ଋଷି, ମୁଁ ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଗୌତମଶ୍ ଚାପି ଅଗସ୍ତ୍ଯୋ ଽତ୍ରିଶ୍ ଚ କଶ୍ଯପଃ ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ଋଷଯୋ ଦେଵା ଯକ୍ଷାଃ ସପନ୍ନଗାଃ
ବସିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଅତ୍ରି ଓ କଶ୍ୟପ, ଏହି ଋଷିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷି, ଦେବତା, ଯକ୍ଷ ଓ ନାଗମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସ୍ନାନଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯତୋଯେନ ଅକୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅଭିଷେଚନମ୍ ମଯା ପୁନଃ ଶଚୀଭର୍ତା କମଣ୍ଡଲୁଭଵେନ ଚ
ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା। ପୁନି, ମୁଁ ଓ ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କମଣ୍ଡଳୁର ଜଳ ଦେଇ ଅଭିଷେକ କଲୁ।
ଵାରିଣାପ୍ଯ୍ ଅଭିଷିକ୍ତଶ୍ ଚ ତତ୍ର ପୁଣ୍ଯାଭଵନ୍ ନଦୀ ସିକ୍ତା ଚେତି ଚ ତତ୍ରାସୀତ୍ ତେ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଚ ସଂଗତେ
ସେଠାରେ ଜଳ ଦେଇ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା ପରେ, ନଦୀଟି ପବିତ୍ର ହେଲା। ତାହା ସିଞ୍ଚିତ ହେଲା ଓ ଗଙ୍ଗା ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା।
ସଂଗମୌ ତତ୍ର ଵିଖ୍ଯାତୌ ସର୍ଵଦା ମୁନିସେଵିତୌ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯାସଂଗମମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଯୋଗସ୍ଥଳ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା, ସଦା ମୁନିମାନେ ଏଠିକୁ ଆସନ୍ତି। ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସଂଗମକୁ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସିକ୍ତାଯାଃ ସଂଗମେ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଐନ୍ଦ୍ରଂ ତଦ୍ ଅଭିଧୀଯତେ ତତ୍ର ସପ୍ତ ସହସ୍ରାଣି ତୀର୍ଥାନ୍ଯ୍ ଆସଞ୍ ଶୁଭାନି ଚ
ସିଞ୍ଚିତ ନଦୀର ସଂଗମରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ଇନ୍ଦ୍ରର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ସାତ ହଜାର ଶୁଭ ତୀର୍ଥ ଥିଲା।
ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ତୁ ସଂଗମେ ସର୍ଵଂ ତଦ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ସେଠି ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ, ବିଶେଷକରି ସଂଗମରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯଦ୍ ଏତତ୍ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆଖ୍ଯାନଂ ଯଃ ପଠେଚ୍ ଚ ଶୃଣୋତି ଵା ସର୍ଵପାପୈଃ ସ ମୁଚ୍ଯେତ ମନୋଵାକ୍କାଯକର୍ମଜୈଃ
ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥା ଯିଏ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ମନ, କଥା ଓ କାୟାର କର୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍ ପ୍ରଭାଵଂ ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍
ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ତୀର୍ଥର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ଏହାର ଶକ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ହରାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେଉଛି।
ଉତ୍ତରାଶାପତିଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଋଦ୍ଧିସିଦ୍ଧିସମନ୍ଵିତଃ ପୁରା ଲଙ୍କାପତିଶ୍ ଚାସୀଜ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଵିଶ୍ରଵସଃ ସୁତଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗର ଅଧିପତି, ଧନ ଓ ସିଦ୍ଧିରେ ସମୃଦ୍ଧ, ପୂର୍ବେ ଲଙ୍କାର ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ବଡ଼ ଭାଇ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ।
ତସ୍ଯୈତେ ଭ୍ରାତରଶ୍ ଚାସନ୍ ବଲଵନ୍ତୋ ଽମିତପ୍ରଭାଃ ସାପତ୍ନା ରାଵଣଶ୍ ଚୈଵ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ଵିଭୀଷଣଃ
ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ—ରାବଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭୀଷଣ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଥିଲେ।
ତେ ଽପି ଵିଶ୍ରଵସଃ ପୁତ୍ରା ରାକ୍ଷସ୍ଯାଂ ରାକ୍ଷସାସ୍ ତୁ ତେ ମଦ୍ଦତ୍ତେନ ଵିମାନେନ ଧନଦୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେମାନେ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବିମାନରେ ଧନର ଦେବତା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଯାଇଥିଲେ।
ମମାନ୍ତିକଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଏତି ତୁ ଯାତି ଚ ରାଵଣସ୍ଯ ତୁ ଯା ମାତା କୁପିତା ସାବ୍ରଵୀତ୍ ସୁତାନ୍
ସେ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋ ପାଖକୁ ଆସେ ଓ ଯାଏ। କିନ୍ତୁ ରାବଣଙ୍କ ମାଆ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମରିଷ୍ଯେ ନ ଚ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ପୁତ୍ରା ଵୈରୂପ୍ଯକାରଣାତ୍ ଦେଵାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଶ୍ ଚାସନ୍ ସାପତ୍ନା ଭ୍ରାତରୋ ମିଥଃ
ମୁଁ ଏହି ଅପରୂପ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ରଖିବି ନାହିଁ, ପୁଅମାନେ, ମୁଁ ମରିଯିବି। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଭାଇ ଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଵଧମ୍ ଈପ୍ସନ୍ତେ ଜଯୈଶ୍ଵର୍ଯଵଶାନୁଗାଃ ତଦ୍ଭଵନ୍ତୋ ନ ପୁରୁଷା ନ ଶକ୍ତା ନ ଜଯୈଷିଣଃ ସାପତ୍ନ୍ଯଂ ଯୋ ଽନୁମନ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ଜୀଵୋ ନିରର୍ଥକଃ
ବିଜୟ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଆଶାରେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ଏପରି ଲୋକମାନେ ସତ୍ୟ ପୁରୁଷ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବିଜୟ ଚାହାଁନ୍ତି ନୁହଁନ୍ତି। ଯିଏ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତାକୁ ମନେଇ ଚାଲେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅର୍ଥହୀନ।