ତତଃ ସ ରାଜା ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ରାକ୍ଷସଂ ତଂ ମହାବଲମ୍ ଆସସାଦ ମହାତେଜା ଧୁନ୍ଧୁଂ ଧୁନ୍ଧୁଵିନାଶନଃ
ତାପରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାଜା, ଧୂନ୍ଧୁଙ୍କ ନାଶକ, ତା ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଧୂନ୍ଧୁଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କଲେ।
ତସ୍ଯ ଵାରିମଯଂ ଵେଗମ୍ ଆପୀଯ ସ ନରାଧିପଃ ଯୋଗୀ ଯୋଗେନ ଵହ୍ନିଂ ଚ ଶମଯାମ୍ ଆସ ଵାରିଣା
ସେ ରାଜା, ଯୋଗୀ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ପାଣିର ତୀବ୍ରତାକୁ ଶୋଷି ନେଲେ ଏବଂ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ।
ନିହତ୍ଯ ତଂ ମହାକାଯଂ ବଲେନୋଦକରାକ୍ଷସମ୍ ଉତ୍ତଙ୍କଂ ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ କୃତକର୍ମା ନରାଧିପଃ
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କର ବଳରେ ସେ ମହାକାୟ, ପାଣିରେ ବସୁଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଉତ୍ତଙ୍କସ୍ ତୁ ଵରଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ମହାତ୍ମନେ ଦଦୌ ତସ୍ଯାକ୍ଷଯଂ ଵିତ୍ତଂ ଶତ୍ରୁଭିଶ୍ ଚାପରାଜିତମ୍
ଉତ୍ତଙ୍କ ତାହାପରେ ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଧନ ଦେଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନେ କେବେ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଧର୍ମେ ରତିଂ ଚ ସତତଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵାସଂ ତଥାକ୍ଷଯମ୍ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚାକ୍ଷଯାଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଯେ ରକ୍ଷସା ହତାଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅକ୍ଷୟ ବାସ ଏବଂ ଯେଉଁ ପୁତ୍ରମାନେ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବିନାଶୀ ଲୋକ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ ତ୍ରଯଃ ଶିଷ୍ଟା ଦୃଢାଶ୍ଵୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ ଚନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଵକପିଲାଶ୍ଵୌ ତୁ କନୀଯାଂସୌ କୁମାରକୌ
ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ତିନି ଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ: ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଏବଂ ଛୋଟ ଦୁଇ ଭାଇ ହେଉଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରାଶ୍ୱ ଓ କପିଳାଶ୍ୱ।
ଧୌନ୍ଧୁମାରେର୍ ଦୃଢାଶ୍ଵସ୍ଯ ହର୍ଯଶ୍ଵଶ୍ ଚାତ୍ମଜଃ ସ୍ମୃତଃ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯ ନିକୁମ୍ଭୋ ଽଭୂତ୍ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତଃ ସଦା
ଧୂନ୍ଧୁମାରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୃଢାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ହର୍ୟାଶ୍ୱ, ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ନିକୁମ୍ଭ, ଯିଏ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ସଂହତାଶ୍ଵୋ ନିକୁମ୍ଭସ୍ଯ ସୁତୋ ରଣଵିଶାରଦଃ ଅକୃଶାଶ୍ଵକୃଶାଶ୍ଵୌ ତୁ ସଂହତାଶ୍ଵସୁତୌ ଦ୍ଵିଜାଃ
ନିକୁମ୍ଭଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଂହତାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଅକୃଶାଶ୍ୱ ଓ କୃଶାଶ୍ୱ।
ତସ୍ଯ ହୈମଵତୀ କନ୍ଯା ସତାଂ ମତା ଦୃଷଦ୍ଵତୀ ଵିଖ୍ଯାତା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ପୁତ୍ରଶ୍ ଚାସ୍ଯାଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍
ତାଙ୍କର ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ମାନେ ଯାହାକୁ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ନାମ ଦୃଷଦ୍ବତୀ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରସେନଜିତ।
ଲେଭେ ପ୍ରସେନଜିଦ୍ ଭାର୍ଯାଂ ଗୌରୀଂ ନାମ ପତିଵ୍ରତାମ୍ ଅଭିଶସ୍ତା ତୁ ସା ଭର୍ତ୍ରା ନଦୀ ଵୈ ବାହୁଦାଭଵତ୍
ପ୍ରସେନଜିତ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ, ଯିଏ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ବାହୁଦା ନଦୀ ହେଇଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାନ୍ ଆସୀଦ୍ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ନରାଧିପଃ ମାନ୍ଧାତା ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ତ୍ରିଲୋକଵିଜଯୀ ସୁତଃ
ତାଙ୍କର ଏକ ମହାନ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ନାମ ଯୁବନାଶ୍ୱ, ଯିଏ ରାଜା ଥିଲେ; ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାନ୍ଧାତା, ତିନି ଲୋକ ଜିତିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଚୈତ୍ରରଥୀ ଭାର୍ଯା ଶଶବିନ୍ଦୋଃ ସୁତାଭଵତ୍ ସାଧ୍ଵୀ ବିନ୍ଦୁମତୀ ନାମ ରୂପେଣାସଦୃଶୀ ଭୁଵି
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଚୈତ୍ରରଥୀ, ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କ ଝିଅ, ନାମ ବିନ୍ଦୁମତୀ, ତିନି ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ପତିଵ୍ରତା ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଚ ଭ୍ରାତୄଣାମ୍ ଅଯୁତସ୍ଯ ଵୈ ତସ୍ଯାମ୍ ଉତ୍ପାଦଯାମ୍ ଆସ ମାନ୍ଧାତା ଦ୍ଵୌ ସୁତୌ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ପତିନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ମାନ୍ଧାତା ଦୁଇ ଝିଅ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ପୁରୁକୁତ୍ସଂ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଂ ଚ ପାର୍ଥିଵମ୍ ପୁରୁକୁତ୍ସସୁତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆସୀତ୍ ତ୍ରସଦସ୍ଯୁର୍ ମହୀପତିଃ
ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଯିଏ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିଲେ, ଏବଂ ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ; ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁ, ଯିଏ ମହୀପତି ଥିଲେ।
ନର୍ମଦାଯାମ୍ ଅଥୋତ୍ପନ୍ନଃ ସଂଭୂତସ୍ ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ସଂଭୂତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦସ୍ ତ୍ରିଧନ୍ଵା ରିପୁମର୍ଦନଃ
ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଂଭୂତ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସଂଭୂତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ତ୍ରିଧନ୍ବା, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ।
ରାଜ୍ଞସ୍ ତ୍ରିଧନ୍ଵନସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆସୀଦ୍ ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ ତ୍ରଯ୍ଯାରୁଣଃ ପ୍ରଭୁଃ ତସ୍ଯ ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ନାମ କୁମାରୋ ଽଭୂନ୍ ମହାବଲଃ
ତ୍ରିଧନ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଓ ପ୍ରଭଳ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସତ୍ୟବ୍ରତ।
ପରିଗ୍ରହଣମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ଵିଘ୍ନଂ ଚକ୍ରେ ସୁଦୁର୍ମତିଃ ଯେନ ଭାର୍ଯା କୃତୋଦ୍ଵାହା ହୃତା ଚୈଵ ପରସ୍ଯ ହ
ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କତାରେ, ସେ ବିବାହ ସମୟର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବାଧା ଦେଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ବିବାହିତ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଅପହରଣ କରାଯିଲା।
ବାଲ୍ଯାତ୍ କାମାଚ୍ ଚ ମୋହାଚ୍ ଚ ସାହସାଚ୍ ଚାପଲେନ ଚ ଜହାର କନ୍ଯାଂ କାମାର୍ତଃ କସ୍ଯଚିତ୍ ପୁରଵାସିନଃ
ବାଳ୍ୟତ୍ୱ, ଆସକ୍ତି, ମୂଢ଼ତା, ଅସାବଧାନତା ଓ ଅଉଚିତ୍ୟରେ, ସେ ଏକ ସହରବାସୀଙ୍କ ଝିଅକୁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅପହରଣ କଲା।
ଅଧର୍ମଶଙ୍କୁନା ତେନ ତଂ ସ ତ୍ରଯ୍ଯାରୁଣୋ ଽତ୍ଯଜତ୍ ଅପଧ୍ଵଂସେତି ବହୁଶୋ ଵଦନ୍ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ
ଏହି ପାପ କାରଣରେ, ତିନୋଟି ବେଦର ପୁରୋହିତ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, କ୍ରୋଧରେ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ— 'ତାଙ୍କୁ ଚୁକ୍ତ କର।'
ସୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ପିତରଂ ତ୍ଯକ୍ତଃ କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମୀତି ଵୈ ମୁହୁଃ ପିତା ଚ ତମ୍ ଅଥୋଵାଚ ଶ୍ଵପାକୈଃ ସହ ଵର୍ତଯ
ଏଭଳି ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ, ସେ ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି?' ପିତା କହିଲେ— 'ତୁମେ ଚୁତ୍ସିତମାନେ ସହ ବସ।'
ନାହଂ ପୁତ୍ରେଣ ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ତ୍ଵଯାଦ୍ଯ କୁଲପାଂସନ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ସ ନିରାକ୍ରାମନ୍ ନଗରାଦ୍ ଵଚନାତ୍ ପିତୁଃ
'ମୁଁ ଆଉ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ହେ ବଂଶକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା,' ବୋଲି କହି, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ସହର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ନ ଚ ତଂ ଵାରଯାମ୍ ଆସ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ ଋଷିଃ ସ ତୁ ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ଵିପ୍ରାଃ ଶ୍ଵପାକାଵସଥାନ୍ତିକେ
ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଚୁତ୍ସିତମାନେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳର ନିକଟରେ ବସିଲେ।
ପିତ୍ରା ତ୍ଯକ୍ତୋ ଽଵସଦ୍ ଵୀରଃ ପିତାପ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଵନଂ ଯଯୌ ତତସ୍ ତସ୍ମିଂସ୍ ତୁ ଵିଷଯେ ନାଵର୍ଷତ୍ ପାକଶାସନଃ
ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ସେ ଶୂରବୀର ସେଠାରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ ବନକୁ ଚଲିଗଲେ। ତାପରେ, ସେ ଦେଶରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା ବନ୍ଦ କଲେ।
ସମା ଦ୍ଵାଦଶ ଭୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତେନାଧର୍ମେଣ ଵୈ ତଦା ଦାରାଂସ୍ ତୁ ତସ୍ଯ ଵିଷଯେ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତପାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେହି ପାପ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଦେଶରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେଲା। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ—
ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ସାଗରାନ୍ତେ ତୁ ଚକାର ଵିପୁଲଂ ତପଃ ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଗଲେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମଧ୍ଯମଂ ପୁତ୍ରମ୍ ଔରସମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ସାଗର କୂଳରେ ଭାରି ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ପୁଅକୁ ଗଳାରେ ବାନ୍ଧି— ନିଜ ଜନ୍ମସୁତ—
ଶେଷସ୍ଯ ଭରଣାର୍ଥାଯ ଵ୍ଯକ୍ରୀଣାଦ୍ ଗୋଶତେନ ଵୈ ତଂ ଚ ବଦ୍ଧଂ ଗଲେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକ୍ରଯାର୍ଥଂ ନୃପାତ୍ମଜଃ
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକଶ ଗାଈ ବଦଳେ ବିକ୍ରୟ କଲେ। ଗଳାରେ ବାନ୍ଧା ଦେଖି, ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ତିଆରି, ରାଜପୁତ୍ର—
ମହର୍ଷିପୁତ୍ରଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୋକ୍ଷଯାମ୍ ଆସ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ମହାବାହୁର୍ ଭରଣଂ ତସ୍ଯ ଚାକରୋତ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ମହାର୍ଷିଙ୍କ ପୁଅକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୋଷଣ ନେଇଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥମ୍ ଅନୁକମ୍ପାର୍ଥମ୍ ଏଵ ଚ ସୋ ଽଭଵଦ୍ ଗାଲଵୋ ନାମ ଗଲେ ବନ୍ଧାନ୍ ମହାତପାଃ ମହର୍ଷିଃ କୌଶିକୋ ଧୀମାଂସ୍ ତେନ ଵୀରେଣ ମୋକ୍ଷିତଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ଓ ଦୟା ପାଇଁ, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ 'ଗାଳବ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, କାରଣ ଗଳାରେ ବାନ୍ଧା ଥିଲେ। ଧୀର କୌଶିକ ମହାର୍ଷି ସେହି ବୀର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ କୃପଯା ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞଯା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରକଲତ୍ରଂ ତୁ ବଭାର ଵିନଯେ ସ୍ଥିତଃ
ସତ୍ୟବ୍ରତ ଭକ୍ତି, ଦୟା ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପରିବାରକୁ ନିୟମ ରେଖି ସମ୍ଭାଳିଲେ।
ହତ୍ଵା ମୃଗାନ୍ ଵରାହାଂଶ୍ ଚ ମହିଷାଂଶ୍ ଚ ଵନେଚରାନ୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଶ୍ରମାଭ୍ଯାଶେ ମାଂସଂ ଵୃକ୍ଷେ ବବନ୍ଧ ଚ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ହରିଣ, ବନ୍ଦର, ମହିଷ ମାରି, ସେ ମାଂସ ଗଛରେ ଝୁଲାଇ ରଖିଲେ।