ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଅମରାନ୍ ସମୁପାଗତାନ୍ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ନ ମୃତିଂ ଯାତୁ ନେତ୍ଯ୍ ଊଚୁର୍ ଅମରାଃ ପୁନଃ
ତାପରେ, ଭଗବାନ ଏକତ୍ରିତ ଅମରମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋର ଭକ୍ତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯିବେ ନାହିଁ।' ଅମରମାନେ ପୁନି କହିଲେ:
ଅମରାଃ ସ୍ଯୁସ୍ ତତୋ ଦେଵ ସର୍ଵଲୋକାଶ୍ ଚରାଚରାଃ ଅମର୍ତ୍ଯମର୍ତ୍ଯଭେଦୋ ଽଯଂ ନ ସ୍ଯାଦ୍ ଦେଵ ଜଗନ୍ମଯ
ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଚଳନ୍ତି ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତେ ଅମର ହେଇଯିବେ। ଏହି ମରଣଶୀଳ ଓ ଅମର ଭେଦ ରହିବ ନାହିଁ, ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାର୍ଥ।
ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ତାଞ୍ ଶଂଭୁଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ମମ ଭାଷିତମ୍ ମଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଗୌତମୀମ୍ ଅନୁସେଵତାମ୍
ଶମ୍ଭୁ ପୁଣି ସେମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଯେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି, ଓ ଗୌତମୀକୁ ସେବନ କରନ୍ତି।'
ଵଯଂ ତୁ ସ୍ଵାମିନୋ ନିତ୍ଯଂ ନ ମୃତ୍ଯୁଃ ସ୍ଵାମ୍ଯମ୍ ଅର୍ହତି ଵାର୍ତ୍ତାପ୍ଯ୍ ଏଷାଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯା ଯମେନ ତୁ କଦାଚନ
ଆମେ ସଦା ପ୍ରଭୁ, ମୃତ୍ୟୁ କେବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଧିକାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯମ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଖବର ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଆଧିଵ୍ଯାଧ୍ଯାଦିଭିର୍ ଜାତୁ କାର୍ଯୋ ନାଭିଭଵଃ କ୍ଵଚିତ୍ ଯେ ଶିଵଂ ଶରଣଂ ଯାତାସ୍ ତେ ମୁକ୍ତାସ୍ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ ଅପି
ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଯାନ୍ତି।
ସାନୁଗସ୍ଯ ଯମସ୍ଯାତୋ ନମସ୍ଯାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ତଥେତ୍ଯ୍ ଊଚୁଃ ସୁରଗଣା ଦେଵଦେଵଂ ଶିଵଂ ପ୍ରତି
ତେଣୁ, ଯମଙ୍କ ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦେବଗଣ ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତତଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ନାଥୋ ନନ୍ଦିନଂ ପ୍ରାହ ଵାହନମ୍
ତାପରେ, ଭଗବାନ ପ୍ରଭୁ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ବାହନକୁ କହିଲେ।
ଗୌତମ୍ଯା ଉଦକେନ ତ୍ଵମ୍ ଅଭିଷିଞ୍ଚ ମୃତଂ ଯମମ୍
ଗୌତମୀ ନଦୀର ପାଣି ନେଇ, ତୁମେ ମୃତ ଯମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କର।
ତତୋ ଯମାଦଯଃ ସର୍ଵେ ଅଭିଷିକ୍ତାସ୍ ତୁ ନନ୍ଦିନା ଉତ୍ଥିତାଶ୍ ଚ ସଜୀଵାସ୍ ତେ ଦକ୍ଷିଣାଶାଂ ତତୋ ଗତାଃ
ତାପରେ, ଯମଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ନନ୍ଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ। ସେମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଉତ୍ତରେ ଗୌତମୀତୀରେ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵଦୈଵତାଃ ସ୍ଥିତା ଆସନ୍ ପୂଜଯନ୍ତୋ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଉତ୍ତର ତଟରେ, ଗୌତମୀ ନଦୀ ପାଖରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ରହି, ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ରାସନ୍ନ୍ ଅଯୁତାନ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ ତଥା ଷଟ୍ ଚ ସହସ୍ରାଣି ପୁନଃ ଷଟ୍ ଚ ତଥୈଵ ଚ
ସେଠାରେ ଅସୀ ହଜାର, ଚଉଦ ହଜାର, ପୁଣି ଛଅ ହଜାର ଏବଂ ଆଉ ଏକ ଛଅ ହଜାର ଥିଲେ।
ଷଡ୍ ଦକ୍ଷିଣେ ତଥା ତୀରେ ତୀର୍ଥାନାମ୍ ଅଯୁତତ୍ରଯମ୍ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆଖ୍ଯାନମ୍ ଏତଦ୍ ଧି ଶ୍ଵେତତୀର୍ଥସ୍ଯ ନାରଦ
ଦକ୍ଷିଣ ପାରେ ତିନି ହଜାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି; ଏହି ହେଉଛି ଶ୍ୱେତତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର କଥା, ନାରଦ।
ଯତ୍ରାସୌ ପତିତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ ମୃତ୍ଯୁତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ସହସ୍ରଂ ଜୀଵତେ ସମାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସେଠିକୁ 'ମୃତ୍ୟୁତୀର୍ଥ' ବୋଲାଯାଏ; ଏହାର କଥା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ମିଳେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ଶ୍ରଵଣଂ ପଠନଂ ଚାପି ସ୍ମରଣଂ ଚ ମଲକ୍ଷଯମ୍ କରୋତି ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଶୁଣିବା, ପଢ଼ିବା ଓ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଳ ଦୂର ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।
ଶୁକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରଂ ନୃଣାମ୍ ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିଵିନାଶନମ୍
ଏହାକୁ 'ଶୁକ୍ରତୀର୍ଥ' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ, ଏହା ଲୋକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ରୋଗ ଦୂର କରେ।
ଅଙ୍ଗିରାଶ୍ ଚ ଭୃଗୁଶ୍ ଚୈଵ ଋଷୀ ପରମଧାର୍ମିକୌ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରୌ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୌ ରୂପବୁଦ୍ଧିଵିଲାସିନୌ
ଅଙ୍ଗିରା ଓ ଭୃଗୁ, ଦୁହେଁ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମିକ ଋଷି, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରୂପ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅତି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଜୀଵଃ କଵିର୍ ଇତି ଖ୍ଯାତୌ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ ଵଶେ ରତୌ ଉପନୀତୌ ସୁତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତରାଵ୍ ଊଚତୁର୍ ମିଥଃ
ସେମାନେ 'ଜୀବ' ଓ 'କବି' ବୋଲି ପରିଚିତ, ମା'ବାପାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିଲେ; ପୁଅମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ମା'ବାପା ଏକାଉଁଠି ଆଲୋଚନା କଲେ।
ଆଵଯୋର୍ ଏକ ଏଵାସ୍ତୁ ଶାସ୍ତା ନିତ୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରଯୋଃ ତସ୍ମାଦ୍ ଏକଃ ଶାସିତା ସ୍ଯାତ୍ ତିଷ୍ଠତ୍ଵ୍ ଏକୋ ଯଥାସୁଖମ୍
ଆମ ଦୁଇଟି ପୁଅ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ଏକେ ଶିକ୍ଷକ ହେଉ; ତେଣୁ ଏକ ଜଣେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଆଉ ଜଣେ ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତୁ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତତଃ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଅଙ୍ଗିରାଃ ପ୍ରାହ ଭାର୍ଗଵମ୍ ଅଧ୍ଯାପଯିଷ୍ଯେ ସଦୃଶଂ ସୁଖଂ ତିଷ୍ଠତୁ ଭାର୍ଗଵଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅଙ୍ଗିରା ତୁରନ୍ତ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପଢ଼ାଏବି; ଭାର୍ଗବ ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତୁ।'
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚାଙ୍ଗିରସୋ ଵାକ୍ଯଂ ଭୃଗୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ ତଥେତି ମତ୍ଵାଙ୍ଗିରସେ ଶୁକ୍ରଂ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୃଗୁ 'ଏହି ଭଲ' ବୋଲି ଭାବି, ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ।
ଉଭାଵ୍ ଅପି ସୁତୌ ନିତ୍ଯମ୍ ଅଧ୍ଯାପଯତି ଵୈ ପୃଥକ୍ ଵୈଷମ୍ଯବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୌ ବାଲୌ ଚିରାଚ୍ ଛୁକ୍ରୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଇଦମ୍
ଦୁଇ ପୁଅକୁ ସବୁବେଳେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ପକ୍ଷପାତ ହେଉଥିଲା; ବହୁତ ଦିନ ପରେ ଶୁକ୍ର ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵୈଷମ୍ଯେଣ ଗୁରୋ ମାଂ ତ୍ଵମ୍ ଅଧ୍ଯାପଯସି ନିତ୍ଯଶଃ ଗୁରୂଣାଂ ନେଦମ୍ ଉଚିତଂ ଵୈଷମ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଶିଷ୍ଯଯୋଃ
ଆପଣ ପକ୍ଷପାତ କରି ମୋତେ ସବୁବେଳେ ପଢ଼ାଉଛନ୍ତି; ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ପକ୍ଷପାତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଵୈଷମ୍ଯେଣ ଚ ଵର୍ତନ୍ତେ ମୂଢାଃ ଶିଷ୍ଯେଷୁ ଦେଶିକାଃ ନୈଷା ଵିଷମବୁଦ୍ଧୀନାଂ ସଂଖ୍ଯା ପାପସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଅବିବେକୀ, ସେମାନେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ପକ୍ଷପାତ କରନ୍ତି; ଏଭଳି ଅସମ ମନବଳିଏ ପାଇଁ ପାପର ମାପ ନାହିଁ।
ଆଚାର୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ ଜ୍ଞାତୋ ଽସି ନମସ୍ଯେ ଽହଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଗୁରୁମ୍ ଅନ୍ଯଂ ଵୈ ମାମ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ଶିକ୍ଷକ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିଛି; ପୁଣିପୁଣି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଗଚ୍ଛେଯଂ ପିତରଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯଦ୍ଯ୍ ଅସୌ ଵିଷମୋ ଭଵେତ୍ ତତୋ ଵାନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛାମି ସ୍ଵାମିନ୍ ପୃଷ୍ଟୋ ଽସି ଗମ୍ଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ମୋ ପିତା ନିଷ୍ପକ୍ଷ ହୁଅନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି; ନହେଲେ ଆଉଠାରେ ଯିବି। ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରି ମୁଁ ଯାଉଛି।
ଗୁରୁଂ ବୃହସ୍ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଗାତ୍ ତତଃ ଅଵାପ୍ତଵିଦ୍ଯଃ ପିତରଂ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଚେତ୍ଯ୍ ଅଚିନ୍ତଯତ୍
ବୃହସ୍ପତି ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ଅନୁମତି ପାଇ, ସେ ଚାଲିଗଲେ; ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଭାବିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ କମ୍ ଅନୁପୃଚ୍ଛେଯମ୍ ଉତ୍କୃଷ୍ଟଃ କୋ ଗୁରୁର୍ ଭଵେତ୍ ଇତି ସ୍ମରନ୍ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞମ୍ ଅପୃଚ୍ଛଦ୍ ଵୃଦ୍ଧଗୌତମମ୍
ତେଣୁ, କାହାକୁ ପଚାରିବି? କିଏ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷକ? ଏହା ଭାବି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବୃଦ୍ଧ ଗୌତମଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
କୋ ଗୁରୁଃ ସ୍ଯାନ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମମ ବ୍ରୂହି ଗୁରୁର୍ ଭଵେତ୍ ତ୍ରଯାଣାମ୍ ଅପି ଲୋକାନାଂ ଯୋ ଗୁରୁସ୍ ତଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ମୋ ପାଇଁ କିଏ ଶିକ୍ଷକ ହେବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ? କିଏ ଶିକ୍ଷକ ହେବାଯୋଗ୍ୟ କହନ୍ତୁ; ତିନି ଲୋକର ଯିଏ ଶିକ୍ଷକ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି।
ସ ପ୍ରାହ ଜଗତାମ୍ ଈଶଂ ଶଂଭୁଂ ଦେଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ କ୍ଵାରାଧଯାମି ଗିରିଶମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ପ୍ରାହ ଗୌତମଃ
ସେ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ମୁଁ କିପରି ଗିରିଶଙ୍କୁ ପୂଜିବି?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଗୌତମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଗୌତମ୍ଯାଂ ତୁ ଶୁଚିର୍ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ତୋତ୍ରୈସ୍ ତୋଷଯ ଶଂକରମ୍ ତତସ୍ ତୁଷ୍ଟୋ ଜଗନ୍ନାଥଃ ସ ତେ ଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ପ୍ରସନ୍ନ କର; ତାପରେ ଜଗନ୍ନାଥ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇବେ।