ତର୍ପଯିତ୍ଵା ସୁରାନ୍ ଆଦୌ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ଵିପ୍ରଃ ସଂଭୁକ୍ତଵାଞ୍ ଶିଷ୍ଯୈର୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଃ ସ୍ଵଭାର୍ଯଯା
ପ୍ରଥମେ ଦେବତାମାନେକୁ, ପରେ ତିନି ଜଗତକୁ ତୃପ୍ତ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଓ ସ୍ୱଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଭୋଜନ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଚାତିପୁଣ୍ଯଦମ୍ ଯତ୍ରାଗତଃ ସୁରପତିର୍ ଲୋକାନାମ୍ ଅମୃତାର୍ପଣମ୍
ସେଇ ସମୟରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁରପତି ଆସି ଲୋକମାନେକୁ ଅମୃତ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେଠି ତୀର୍ଥକୁ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସଂଜାତଂ ମାଂସଵର୍ଜଂ ତୁ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ନୃଣାମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସର୍ଵକ୍ରତୁଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେଠି ମାଂସରହିତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉପଜିଲା, ଯାହା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ସେଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମ୍ ଇତି ସ୍ମୃତମ୍ ମଧୁତୀର୍ଥମ୍ ଅଥୈନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଶ୍ଯେନଂ ପର୍ଜନ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ
ସେଇ ସମୟରୁ, ସେ ତୀର୍ଥକୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ମଧୁତୀର୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ, ଶ୍ୟେନତୀର୍ଥ ଓ ପର୍ଜନ୍ୟତୀର୍ଥ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଶ୍ଵେତତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଵିଶ୍ରୁତଂ ଶୁଭମ୍ ତସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ତୀର୍ଥ 'ଶ୍ୱେତତୀର୍ଥ' ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ପବିତ୍ର; ଏହାର କଥା ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଶ୍ଵେତୋ ନାମ ପୁରା ଵିପ୍ରୋ ଗୌତମସ୍ଯ ପ୍ରିଯଃ ସଖା ଆତିଥ୍ଯପୂଜାନିରତୋ ଗୌତମୀତୀରମ୍ ଆଶ୍ରିତଃ
ପୂର୍ବେ ଶ୍ୱେତ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଗୌତମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ଅତିଥି ସେବା ଓ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ବାସ କରୁଥିଲେ।
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଶିଵଭକ୍ତିପରାଯଣଃ ଧ୍ଯାଯନ୍ତଂ ତଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପୂଜଯନ୍ତଂ ସଦା ଶିଵମ୍
ମନ, କର୍ମ ଓ କଥାରେ ଶିବଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର, ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଦା ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ଓ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ପୂର୍ଣାଯୁଷଂ ଦ୍ଵିଜଵରଂ ଶିଵଭକ୍ତିପରାଯଣମ୍ ନେତୁଂ ଦୂତାଃ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ ଦକ୍ଷିଣାଶାପତେସ୍ ତଦା
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେବାବେଳେ, ଶିବଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ନାଥଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ।
ନାଶକ୍ନୁଵନ୍ ଗୃହଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମ୍ ଅପି ନାରଦ ତଦା କାଲେ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତେ ଚିତ୍ରକୋ ମୃତ୍ଯୁମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ହେ ନାରଦ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଚିତ୍ରକ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ ନାଯାତି କ୍ଷୀଣଜୀଵୋ ମୃତ୍ଯୋ ଶ୍ଵେତଃ କଥଂ ତ୍ଵ୍ ଇତି ନାଦ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଆଯାନ୍ତି ଦୂତାସ୍ ତେ ମୃତ୍ଯୋର୍ ନୈଵୋଚିତଂ ତୁ ତେ
'ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେଲା, ତେବେ ସେ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି, ହେ ମୃତ୍ୟୁ? ତୁମ ଦୂତମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହିଁକି ଆସିନାହାନ୍ତି? ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।'
ତତଶ୍ ଚ କୁପିତୋ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରାଯାଚ୍ ଛ୍ଵେତଗୃହଂ ସ୍ଵଯମ୍ ବହିଃସ୍ଥିତାଂସ୍ ତଦା ପଶ୍ଯନ୍ ମୃତ୍ଯୁର୍ ଦୂତାନ୍ ଭଯାର୍ଦିତାନ୍ ପ୍ରୋଵାଚ କିମ୍ ଇଦଂ ଦୂତା ମୃତ୍ଯୁମ୍ ଊଚୁଶ୍ ଚ ଦୂତକାଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ; ବାହାରେ ଦୂତମାନେ ଭୟରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କଣ, ଦୂତମାନେ?' ଦୂତମାନେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶିଵେନ ରକ୍ଷିତଂ ଶ୍ଵେତଂ ଵଯଂ ନୋ ଵୀକ୍ଷିତୁଂ କ୍ଷମାଃ ଯେଷାଂ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଗିରିଶସ୍ ତେଷାଂ କା ନାମ ଭୀତଯଃ
'ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଶିବ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି—ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ। ଯାହାଙ୍କୁ ଗିରିଶ ପ୍ରସନ୍ନ, ସେମାନେ କେଉଁ ଭୟରେ ପଡ଼ିବେ?'
ପାଶପାଣିସ୍ ତଦା ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଯତ୍ର ସ ଦ୍ଵିଜଃ ନାସୌ ଵିପ୍ରୋ ଵିଜାନାତି ମୃତ୍ଯୁଂ ଵା ଯମକିଂକରାନ୍
ତାପରେ, ପାଶଧାରୀ ମୃତ୍ୟୁ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେକୁ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ।
ଶିଵଂ ପୂଜଯତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ତୁ ସମୀପତଃ ମୃତ୍ଯୁଂ ପାଶଧରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିସ୍ମିତଃ
ଶ୍ୱେତ ଭକ୍ତିସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ସମୀପରେ, ପାଶଧାରୀ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ତପସ୍ବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ।
କିମ୍ ଅତ୍ର ଵୀକ୍ଷସେ ମୃତ୍ଯୋ ଦଣ୍ଡିନଂ ମୃତ୍ଯୁର୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିଠାରେ କାହିଁକି ତୁମେ ଦଣ୍ଡଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଛ, ମୃତ୍ୟୁ? ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ କହିଲେ—
ଶ୍ଵେତଂ ନେତୁମ୍ ଇହାଯାତସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଵୀକ୍ଷେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଏଠାକୁ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଛି, ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି।
ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଦଣ୍ଡୀ ମୃତ୍ଯୁଃ ପାଶାନ୍ ଅଥାକ୍ଷିପତ୍ ଶ୍ଵେତାଯ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ତତୋ ଦଣ୍ଡୀ ଚୁକୋପ ହ
ତାହାପରେ ଦଣ୍ଡଧାରୀ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଚାଲିଯାଅ', ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ପାଶ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହା ଦେଖି ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଶିଵଦତ୍ତେନ ଦଣ୍ଡେନ ଦଣ୍ଡୀ ମୃତ୍ଯୁମ୍ ଅତାଡଯତ୍ ତତଃ ପାଶଧରୋ ମୃତ୍ଯୁଃ ପପାତ ଧରଣୀତଲେ
ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; ତାହାପରେ ପାଶଧାରୀ ମୃତ୍ୟୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତସ୍ ତେ ସତ୍ଵରଂ ଦୂତା ହତଂ ମୃତ୍ଯୁମ୍ ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ ଯମାଯ ସର୍ଵମ୍ ଅଵଦନ୍ ଵଧଂ ମୃତ୍ଯୋସ୍ ତୁ ଦଣ୍ଡିନା
ତାପରେ ମୃତ୍ୟୁ ହତ୍ୟା ହେବାକୁ ଦେଖି, ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ହତ୍ୟା ଘଟିଛି ବୋଲି ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ତତଶ୍ ଚ କୁପିତୋ ଧର୍ମୋ ଯମୋ ମହିଷଵାହନଃ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଂ ବହୁବଲଂ ଯମଦଣ୍ଡଂ ଚ ରକ୍ଷକମ୍
ତାହାପରେ ଧର୍ମରାଜ ଯମ, ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଚରମାନେ, ଯମଦଣ୍ଡ ଓ ରକ୍ଷକମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାକୁ ଡାକିଲେ।
ମହିଷଂ ଭୂତଵେତାଲାନ୍ ଆଧିଵ୍ଯାଧୀଂସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଅକ୍ଷିରୋଗାନ୍ କୁକ୍ଷିରୋଗାନ୍ କର୍ଣଶୂଲଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେ ମହିଷ, ଭୂତ, ବେତାଳ, ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ, ଆଖିର ରୋଗ, ପେଟର ରୋଗ ଏବଂ କାନର ବେଦନାକୁ ମଧ୍ୟ ଡାକିଲେ।
ଜ୍ଵରଂ ଚ ତ୍ରିଵିଧଂ ପାପଂ ନରକାଣି ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତ୍ଵରନ୍ତାମ୍ ଇତି ତାନ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ଯମଃ
ସେ ତିନି ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର, ପାପ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ନରକକୁ ମଧ୍ୟ ଡାକି, 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ' ବୋଲି କହିଲେ; ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଇ, ଯମ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଏତୈର୍ ଅନ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତୋ ଯତ୍ର ଶ୍ଵେତୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ତମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ଯମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନନ୍ଦୀ ପ୍ରୋଵାଚ ସାଯୁଧଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯମ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ୱେତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଯମଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ନନ୍ଦି କହିଲେ।
ଵିନାଯକଂ ତଥା ସ୍କନ୍ଦଂ ଭୂତନାଥଂ ତୁ ଦଣ୍ଡିନମ୍ ତତ୍ର ତଦ୍ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅଭଵତ୍ ସର୍ଵଲୋକଭଯାଵହମ୍
ସେଠାରେ ବିନାୟକ, ସ୍କନ୍ଦ, ଭୂତନାଥ ଓ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ତେବେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
କାର୍ତ୍ତିକେଯଃ ସ୍ଵଯଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ବିଭେଦ ଯମକିଂକରାନ୍ ଦକ୍ଷିଣାଶାପତିଂ ଚାପି ନିଜଘାନ ବଲାନ୍ଵିତମ୍
କାର୍ତ୍ତିକେୟ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଯମଙ୍କ ସହଚରମାନେକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଧ କଲେ।
ହତାଵଶିଷ୍ଟା ଯାମ୍ଯାସ୍ ତେ ଆଦିତ୍ଯାଯ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ଆଦିତ୍ଯୋ ଽପି ସୁରୈଃ ସାର୍ଧଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତନ୍ ମହଦ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍
ଯମଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେମାନେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲେ; ଆଦିତ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣିଲେ।
ଲୋକପାଲୈର୍ ଅନୁଵୃତୋ ମମାନ୍ତିକମ୍ ଉପାଗମତ୍ ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଽଗ୍ନିର୍ ଵରୁଣସ୍ ତଥା
ଲୋକପାଳମାନେ ସହିତ ଆମେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲୁ; ମୁଁ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲୁ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯାଵ୍ ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ଲୋକପାଲା ମରୁଦ୍ଗଣାଃ ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵଯଂ ଯାତା ଯମାନ୍ତିକମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଲୋକପାଳମାନେ, ମରୁତ୍ଗଣ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ—ଆମେ ସମସ୍ତେ ଯମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲୁ।
ମୃତ ଆସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣେଶୋ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ବଲାନ୍ଵିତଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ ଚ ନଦା ନାଗା ନାନାଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅନେକଶଃ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଧିପତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି; ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ସର୍ପ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁଃ ସୁରେଶାନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵୈଵସ୍ଵତଂ ଯମମ୍ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହତସୈନ୍ଯଂ ଚ ଯମଂ ଦେଵା ଭଯାର୍ଦିତାଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟାଃ ଶଂଭୁମ୍ ଊଚୁଃ ସର୍ଵେ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ବୈବସ୍ବତ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ; ଯମଙ୍କ ସେନା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ।