କିଂ ତୁ ଜାତଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଵ ଚ ପ୍ରୀତିର୍ ଗତା ତଵ କିଂ ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ମଯା ଚୋକ୍ତଂ ତଵ ଚିତ୍ତଵିରୋଧକୃତ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଣ ଘଟିଛି? ତୁମର ସ୍ନେହ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲା? ମୁଁ କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରଣା କହିଥିଲି ଯାହା ତୁମ ହୃଦୟକୁ ବେଦନା ଦେଇଛି?
ଆତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନାଶ୍ଵାସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ନିଜକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧୃତଵ୍ରତଃ ପିତା ଵିପ୍ରସ୍ ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଽହଂ ସନାଦ୍ଯତଃ ମାତା ମହୀ ମମ ଇଯଂ ମମ ଦୈଵାଦ୍ ଉପାଗତା
ମୋର ପିତା ଧୃତବ୍ରତ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଆରମ୍ଭରୁ। ଏହି ଭୂମି ମୋର ମାଆ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସାପ୍ଯ୍ ଅଭୂଦ୍ ଅତିଦୁଃଖିତା ତଯୋସ୍ ତୁ ଶୋଚତୋଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ରଵୌ ଗାଲଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ଗତ୍ଵା ଵିପ୍ରୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଦୁହେଁ ଶୋକ କରିବା ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଳବଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଧୃତଵ୍ରତସୁତୋ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ତୁ ପାଲିତଃ ଉପନୀତସ୍ ତ୍ଵଯା ଚୈଵ ମହୀ ମାତା ମମ ପ୍ରଭୋ
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଧୃତବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ, ଯାହାକୁ ଆଗରୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା ଏବଂ ଉପନୟନ କରିଥିଲା, ଏହି ଭୂମି ମୋର ମାଆ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ତୁମ ପ୍ରଦାନ କରା।
କିଂ କରୋମି ଚ କିଂ କୃତ୍ଵା ନିଷ୍କୃତିର୍ ମମ ଵୈ ଭଵେତ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି? କଣ କରିଲେ ମୋର ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ହେବ?
ତଦ୍ ଵିପ୍ରଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଲଵଃ ପ୍ରାହ ମା ଶୁଚଃ ତଵେଦଂ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ରୂପଂ ନିତ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅପୂର୍ଵଵତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗାଳବ କହିଲେ: "ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ମୁଁ ସଦା ତୁମର ଦୁଇଟି ରୂପ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଦେଖୁଛି।"
ତତଃ ପୃଷ୍ଟୋ ଽସି ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଶ୍ରୁତଂ ଜ୍ଞାତଂ ମଯା ଯଥା ଯତ୍ କୃତ୍ଯଂ ତଵ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗାତ୍ କ୍ଷଯମ୍
ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ପରେ, ମୁଁ ସବୁ ଘଟଣା ଶୁଣି ଓ ବୁଝିଛି। ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ସେ ସବୁ ଗଙ୍ଗାରେ ସମାପ୍ତିକୁ ପାଉଛି।
ଅସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ ଅସ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦତଃ ପୂତୋ ଽସି ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଵତ୍ସ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା ଓ ଏହି ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ, ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ପବିତ୍ର ହେଉଛ। ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ବଟୁ।
ପ୍ରଭାତେ ତଵ ରୂପାଣି ସପାପାନି ତ୍ଵ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍ ପଶ୍ଯେ ଽହଂ ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଵ ରୂପଂ ତଵ ଗୁଣୋତ୍ତମମ୍
ପ୍ରଭାତରେ ମୁଁ ତୁମର ପାପସହିତ ରୂପ ଦିନ ଓ ରାତି ଦେଖୁଛି; ପୁଣି ମୁଁ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣମୟ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତ୍ଵ୍ ଆଗୋଯୁକ୍ତଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତ୍ଵାମ୍ ଅନାଗସମ୍ ପଶ୍ଯାମି ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ପୂତୋ ଦେଵ୍ଯା କୃତୋ ଽଧୁନା
ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ପାପସହିତ ଆସୁଥିବା ଓ ପାପମୁକ୍ତ ଯାଉଥିବା ଦେଖୁଛି; ଏହିପରି, ଦେବୀ ତୁମକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ ନ କାର୍ଯଂ ତେ କିଂଚିଦ୍ ଅଵଶିଷ୍ଟଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ଇଯଂ ଚ ମାତା ତେ ଵିପ୍ର ଜ୍ଞାତା ଯା ଚୈଵ ବନ୍ଧକୀ
ଏହିପରି, ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ବାକି ରହିନାହିଁ। ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ମାଆ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଯିଏ ବନ୍ଧକୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ।
ପଶ୍ଚାତ୍ତାପଂ ଗତାତ୍ଯନ୍ତଂ ନିଵୃତ୍ତା ତ୍ଵ୍ ଅଥ ପାତକାତ୍ ଭୂତାନାଂ ଵିଷଯେ ପ୍ରୀତିର୍ ଵତ୍ସ ସ୍ଵାଭାଵିକୀ ଯତଃ
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରି, ବର୍ତ୍ତମାନ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ସ୍ବାଭାବିକ।
ସତ୍ସଙ୍ଗତୋ ମହାପୁଣ୍ଯାନ୍ ନିଵୃତ୍ତିର୍ ଦୈଵତୋ ଭଵେତ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥମ୍ ଅନୁତପ୍ତେଯଂ ପ୍ରାଗାଚରିତପୁଣ୍ଯତଃ
ସଦ୍ଗୁଣୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଥିଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେ ଆଗରୁ କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟରେ ଅତିରିକ୍ତ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରିଥିଲେ।
ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ଚାତ୍ର ତୀର୍ଥେ ତତଃ ପୂତା ଭଵିଷ୍ଯତି ତଥା ତୌ ଚକ୍ରତୁର୍ ଉଭୌ ମାତାପୁତ୍ରୌ ଚ ନାରଦ
ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ମାଆ ଓ ପୁଅ ଦୁହେଁ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ହେ ନାରଦ।
ସ୍ନାନାଦ୍ ବଭୂଵତୁର୍ ଉଭୌ ଗତପାପାଵ୍ ଅସଂଶଯମ୍ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଧୌତପାପଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ସ୍ନାନ କରି ଦୁହେଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ପାପ ଧୋଇଦେଇଥିବା ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ।
ପାପପ୍ରଣାଶନଂ ନାମ ଗାଲଵଂ ଚେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ମହାପାତକମ୍ ଅଲ୍ପଂ ଵା ତଥା ଯଚ୍ ଚୋପପାତକମ୍ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ନାଶଯେଦ୍ ଏତଦ୍ ଧୌତପାପଂ ସୁପୁଣ୍ଯଦମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନ ପାପ ନାଶ କରେ, ଗାଳବ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ, ମଧ୍ୟମ ପାପ ଯେଉଁହେଉ, ସବୁ ଏଠାରେ ନାଶ ହୁଏ—ଏହି ତୀର୍ଥ ପାପ ଧୋଇ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଯତ୍ର ଦାଶରଥୀ ରାମଃ ସୀତଯା ସହିତୋ ଦ୍ଵିଜ ପିତୄନ୍ ସଂତର୍ପଯାମ୍ ଆସ ପିତୃତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଵିଦୁଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଶୀତାଙ୍କ ସହିତ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେଠିକୁ ପିତୃତୀର୍ଥ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ ତଥା ସର୍ଵମ୍ ଅକ୍ଷଯତାମ୍ ଏତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଦାନ ଦେବା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା—ଏ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯତ୍ର ଦାଶରଥୀ ରାମୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ମହାମୁନିମ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ମୁନିଭିସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରାମ, ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିବା ମୁନିମାନେ ସହିତ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ତୁ ତତ୍ ତୀର୍ଥମ୍ ଋଷିଜୁଷ୍ଟଂ ସୁପୁଣ୍ଯଦମ୍ ତତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପଠିତଂ ଵେଦଵାଦିଭିଃ
ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ, ଯାହା ଋଷିମାନେ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି ଓ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ତାହାର ସ୍ୱରୂପ ମୁଁ କହିବି, ଯେପରି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।
ଅନାଵୃଷ୍ଟିର୍ ଅଭୂତ୍ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାମ୍ ଅତିଭୀଷଣା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଶିଷ୍ଯୋ ଗୌତମୀମ୍ ଅଗାତ୍
ପୂର୍ବେ ଲୋକମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ; ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ଶିଷ୍ଯାନ୍ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଜାଯାଂ ଚ କୃଶାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷୁଧାତୁରାନ୍ ଵ୍ଯଥିତଃ କୌଶିକଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ ଶିଷ୍ଯାନ୍ ଇଦମ୍ ଉଵାଚ ହ
ଶିଷ୍ୟ, ପୁଅ ଓ ଜନନୀଙ୍କୁ କ୍ଷୁଧାରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଶ୍ରୀମାନ୍ କୌଶିକ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଖରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯଥା କଥଂଚିଦ୍ ଯତ୍ କିଂଚିଦ୍ ଯତ୍ର କ୍ଵାପି ଯଥା ତଥା ଆନୀଯତାଂ କିଂତୁ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଵା ମା ଵିଲମ୍ବ୍ଯତାମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏଵ ଗନ୍ତଵ୍ଯମ୍ ଆନେତଵ୍ଯଂ କ୍ଷଣେନ ତୁ
ଯେପରି ହେଉ, ଯାହା କିଛି ମିଳେ, ଯେଉଁଠାରେ ମିଳେ, ଯେପରି ହେଉ, ଖାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣ; ବିଳମ୍ବ କରିବା ନୁହେଁ, ଏବେ ଯାଅ ଓ ତୁରନ୍ତ ଆଣ।
ଋଷେସ୍ ତଦ୍ ଵଚନାଚ୍ ଛିଷ୍ଯାଃ କ୍ଷୁଧିତାସ୍ ତ୍ଵରଯା ଯଯୁଃ ଅଟମାନା ଇତଶ୍ ଚେତୋ ମୃତଂ ଦଦୃଶିରେ ଶୁନମ୍
ଋଷିଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, କ୍ଷୁଧାରେ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏଠୁ ସେଠା ଘୁଞ୍ଚିଲେ; ଏହିପରି ଘୁଞ୍ଚୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଏକ ମୃତ କୁକୁର ଦେଖିଲେ।
ତମ୍ ଆଦାଯ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତା ଆଚାର୍ଯାଯ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ସୋ ଽପି ତଂ ଭଦ୍ରମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ପାଣିନା
ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରୁ ନେଇ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ; ସେ ତାକୁ 'ଭଲ ହେଉ' ବୋଲି କହି, ହାତରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଵିଶସଧ୍ଵଂ ଶ୍ଵମାଂସଂ ଚ କ୍ଷାଲଯଧ୍ଵଂ ଚ ଵାରିଣା ପଚଧ୍ଵଂ ମନ୍ତ୍ରଵଚ୍ ଚାପି ହୁତ୍ଵାଗ୍ନୌ ତୁ ଯଥାଵିଧି
କୁକୁର ମାଂସ କାଟ, ପାଣିରେ ଧଉ, ରାନ୍ଧ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କର।
ଦେଵାନ୍ ଋଷୀନ୍ ପିତୄନ୍ ଅନ୍ଯାଂସ୍ ତର୍ପଯିତ୍ଵାତିଥୀନ୍ ଗୁରୂନ୍ ସର୍ଵେ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମହେ ଶେଷମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଵାଚ ସ କୌଶିକଃ
ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ଅତିଥି ଓ ଗୁରୁମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଯେଉଁ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବ, ଆମେ ସେଠାରୁ ଖାଇବୁ—ଏହିପରି କୌଶିକ କହିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯାଶ୍ ଚକ୍ରୁସ୍ ତଥୈଵ ତତ୍ ପଚ୍ଯମାନେ ଶ୍ଵମାଂସେ ତୁ ଦେଵଦୂତୋ ଽଗ୍ନିର୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍ ଦେଵାନାଂ ସଦନେ ସର୍ଵଂ ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ ତନ୍ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସେହିପରି କଲେ; କୁକୁର ମାଂସ ରାନ୍ଧୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୂତ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଦେଵୈଃ ଶ୍ଵମାଂସଂ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯମ୍ ଆପନ୍ନମ୍ ଋଷିକଲ୍ପିତମ୍
ଦେବତାମାନେ ଜାଣିଲେ ଯେ, ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ କୁକୁର ମାଂସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ଦୁଃଖରେ ଖାଇବାକୁ ହେବ।