ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତୁ ନମସ୍ଯାଥ ସନାଜ୍ଜାତଂ ଗୁରୁର୍ ଗୃହମ୍ ଆହୂଯ ଯତ୍ନତୋ ଧୀମାନ୍ କୃପଯା ଵିସ୍ମଯେନ ଚ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯିବାବେଳେ, ଗାଳବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଆଚାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଗୃହକୁ ଡାକିଲେ; ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁ କ୍ରିପା ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, ସତ୍କାର ସହ କଥା କହିଲେ।
କୋ ଭଵାନ୍ କ୍ଵ ଚ ଗନ୍ତାସି କିଂ କରୋଷି କ୍ଵ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି କିଂନାମା ତ୍ଵଂ କ୍ଵ ଶଯ୍ଯା ତେ କା ତେ ଭାର୍ଯା ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଆପଣ କିଏ? କେଉଁଠି ଯିବେ? କ'ଣ କରନ୍ତି? କେଉଁଠି ଖାଇବେ? ଆପଣଙ୍କ ନାମ କ'ଣ? ଆପଣଙ୍କ ଶୋଇବା ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି? ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ କିଏ? ସବୁ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଗାଲଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଽପ୍ଯ୍ ଆହ ତଂ ମୁନିମ୍
ଗାଳବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶ୍ଵଃ କଥ୍ଯତେ ମଯା ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାର୍ଯଵିନିର୍ଣଯମ୍
ମୁଁ ଆସନ୍ତାକାଲି ସବୁ କଥା କହିବି, ଆଗରୁ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ତାହା ଭଲଭାବେ ଭାବି ନେଇ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗାଲଵଂ ତଂ ସନାଜ୍ଜାତୋ ଗୃହଂ ଯଯୌ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ତଯା ସମ୍ଯକ୍ ଶଯ୍ଯାମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ବନ୍ଧକୀମ୍ ଉଵାଚ ଚକିତଃ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଗାଲଵସ୍ଯ ତୁ ଯଦ୍ ଵଚଃ
ଏପରି ଗାଳବଙ୍କୁ କହି, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଗଲେ; ରାତିରେ ସେ ବନ୍ଧକୀ ସହ ଭଲଭାବେ ଖାଇ, ଶୋଇଲେ, ଏବଂ ଗାଳବଙ୍କର କଥା ମନେ ପକାଇ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାକୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵଂ ତୁ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତା ବନ୍ଧକ୍ଯ୍ ଅପି ପତିଵ୍ରତା ଆଵଯୋଃ ସଦୃଶୀ ପ୍ରୀତିର୍ ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତାମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ବନ୍ଧକୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପତିବ୍ରତା; ଆମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କର ପ୍ରେମ ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ଚାଲିଯାଉ।
ତଥାପି କିଂଚିତ୍ ପୃଚ୍ଛାମି କିଂନାମ୍ନୀ ତ୍ଵଂ କ୍ଵ ଵା କୁଲମ୍ କିଂ ନୁ ସ୍ଥାନଂ କ୍ଵ ଵା ବନ୍ଧୁର୍ ମମ ସର୍ଵଂ ନିଵେଦ୍ଯତାମ୍
ତଥାପି ମୁଁ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଚାହେଁ: ତୁମର ନାମ କ'ଣ, କେଉଁ ଗୋତ୍ର, ଘର କେଉଁଠି, କିଏ ଆପଣଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ? ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ।
ଧୃତଵ୍ରତ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦୀକ୍ଷିତଃ ଶୁଚିଃ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ମହୀ ଚାହଂ ମତ୍ପୁତ୍ରୋ ଗାଲଵାଶ୍ରମେ
ମୋ ନାମ ଧୃତବ୍ରତ, ମୁଁ ଏକ ଦୀକ୍ଷିତ, ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ; ମୋ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମହୀ, ଏବଂ ମୋ ପୁଅ ଗାଳବଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛି।
ଉତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ମତିମାନ୍ ବାଲଃ ସନାଜ୍ଜାତ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ ଅହଂ ତୁ ପୂର୍ଵଦୋଷେଣ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମଂ କୁଲାଗତମ୍ ସ୍ଵୈରିଣୀ ତ୍ଵ୍ ଇହ ଵର୍ତେ ଽହଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଦ୍ଵିଜ
ମୋ ଜଣେ ଚତୁର୍ ଶିଶୁ ପୁଅ, ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ 'ଶୁଦ୍ଧ ଆଚାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା' ବୋଲି ପରିଚିତ; ମୁଁ ପୂର୍ବ ଅପରାଧରେ ପରିବାରର ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି, ଏଠି ଇଚ୍ଛାରେ ବନ୍ଧକୀ ଭାବେ ରହୁଛି—ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ବୋଲି ଜାଣ।
ତସ୍ଯାସ୍ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମର୍ମଵିଦ୍ଧ ଇଵାଭଵତ୍ ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଵେଶ୍ଯା ତଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ମନେ ଯେପରି ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ, ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ବନ୍ଧକୀ ତାକୁ ଏବେ କହିଲେ।
କିଂ ତୁ ଜାତଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଵ ଚ ପ୍ରୀତିର୍ ଗତା ତଵ କିଂ ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ମଯା ଚୋକ୍ତଂ ତଵ ଚିତ୍ତଵିରୋଧକୃତ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଣ ଘଟିଛି? ତୁମର ସ୍ନେହ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲା? ମୁଁ କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରଣା କହିଥିଲି ଯାହା ତୁମ ହୃଦୟକୁ ବେଦନା ଦେଇଛି?
ଆତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନାଶ୍ଵାସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ନିଜକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧୃତଵ୍ରତଃ ପିତା ଵିପ୍ରସ୍ ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଽହଂ ସନାଦ୍ଯତଃ ମାତା ମହୀ ମମ ଇଯଂ ମମ ଦୈଵାଦ୍ ଉପାଗତା
ମୋର ପିତା ଧୃତବ୍ରତ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଆରମ୍ଭରୁ। ଏହି ଭୂମି ମୋର ମାଆ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସାପ୍ଯ୍ ଅଭୂଦ୍ ଅତିଦୁଃଖିତା ତଯୋସ୍ ତୁ ଶୋଚତୋଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ରଵୌ ଗାଲଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ଗତ୍ଵା ଵିପ୍ରୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଦୁହେଁ ଶୋକ କରିବା ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଳବଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଧୃତଵ୍ରତସୁତୋ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ତୁ ପାଲିତଃ ଉପନୀତସ୍ ତ୍ଵଯା ଚୈଵ ମହୀ ମାତା ମମ ପ୍ରଭୋ
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଧୃତବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ, ଯାହାକୁ ଆଗରୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା ଏବଂ ଉପନୟନ କରିଥିଲା, ଏହି ଭୂମି ମୋର ମାଆ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ତୁମ ପ୍ରଦାନ କରା।
କିଂ କରୋମି ଚ କିଂ କୃତ୍ଵା ନିଷ୍କୃତିର୍ ମମ ଵୈ ଭଵେତ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି? କଣ କରିଲେ ମୋର ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ହେବ?
ତଦ୍ ଵିପ୍ରଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଲଵଃ ପ୍ରାହ ମା ଶୁଚଃ ତଵେଦଂ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ରୂପଂ ନିତ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅପୂର୍ଵଵତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗାଳବ କହିଲେ: "ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ମୁଁ ସଦା ତୁମର ଦୁଇଟି ରୂପ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଦେଖୁଛି।"
ତତଃ ପୃଷ୍ଟୋ ଽସି ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଶ୍ରୁତଂ ଜ୍ଞାତଂ ମଯା ଯଥା ଯତ୍ କୃତ୍ଯଂ ତଵ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗାତ୍ କ୍ଷଯମ୍
ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ପରେ, ମୁଁ ସବୁ ଘଟଣା ଶୁଣି ଓ ବୁଝିଛି। ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ସେ ସବୁ ଗଙ୍ଗାରେ ସମାପ୍ତିକୁ ପାଉଛି।
ଅସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ ଅସ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦତଃ ପୂତୋ ଽସି ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଵତ୍ସ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା ଓ ଏହି ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ, ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ପବିତ୍ର ହେଉଛ। ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ବଟୁ।
ପ୍ରଭାତେ ତଵ ରୂପାଣି ସପାପାନି ତ୍ଵ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍ ପଶ୍ଯେ ଽହଂ ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଵ ରୂପଂ ତଵ ଗୁଣୋତ୍ତମମ୍
ପ୍ରଭାତରେ ମୁଁ ତୁମର ପାପସହିତ ରୂପ ଦିନ ଓ ରାତି ଦେଖୁଛି; ପୁଣି ମୁଁ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣମୟ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତ୍ଵ୍ ଆଗୋଯୁକ୍ତଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତ୍ଵାମ୍ ଅନାଗସମ୍ ପଶ୍ଯାମି ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ପୂତୋ ଦେଵ୍ଯା କୃତୋ ଽଧୁନା
ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ପାପସହିତ ଆସୁଥିବା ଓ ପାପମୁକ୍ତ ଯାଉଥିବା ଦେଖୁଛି; ଏହିପରି, ଦେବୀ ତୁମକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ ନ କାର୍ଯଂ ତେ କିଂଚିଦ୍ ଅଵଶିଷ୍ଟଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ଇଯଂ ଚ ମାତା ତେ ଵିପ୍ର ଜ୍ଞାତା ଯା ଚୈଵ ବନ୍ଧକୀ
ଏହିପରି, ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ବାକି ରହିନାହିଁ। ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ମାଆ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଯିଏ ବନ୍ଧକୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ।
ପଶ୍ଚାତ୍ତାପଂ ଗତାତ୍ଯନ୍ତଂ ନିଵୃତ୍ତା ତ୍ଵ୍ ଅଥ ପାତକାତ୍ ଭୂତାନାଂ ଵିଷଯେ ପ୍ରୀତିର୍ ଵତ୍ସ ସ୍ଵାଭାଵିକୀ ଯତଃ
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରି, ବର୍ତ୍ତମାନ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ସ୍ବାଭାବିକ।
ସତ୍ସଙ୍ଗତୋ ମହାପୁଣ୍ଯାନ୍ ନିଵୃତ୍ତିର୍ ଦୈଵତୋ ଭଵେତ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥମ୍ ଅନୁତପ୍ତେଯଂ ପ୍ରାଗାଚରିତପୁଣ୍ଯତଃ
ସଦ୍ଗୁଣୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଥିଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେ ଆଗରୁ କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟରେ ଅତିରିକ୍ତ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରିଥିଲେ।
ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ଚାତ୍ର ତୀର୍ଥେ ତତଃ ପୂତା ଭଵିଷ୍ଯତି ତଥା ତୌ ଚକ୍ରତୁର୍ ଉଭୌ ମାତାପୁତ୍ରୌ ଚ ନାରଦ
ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ମାଆ ଓ ପୁଅ ଦୁହେଁ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ହେ ନାରଦ।
ସ୍ନାନାଦ୍ ବଭୂଵତୁର୍ ଉଭୌ ଗତପାପାଵ୍ ଅସଂଶଯମ୍ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଧୌତପାପଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ସ୍ନାନ କରି ଦୁହେଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ପାପ ଧୋଇଦେଇଥିବା ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ।
ପାପପ୍ରଣାଶନଂ ନାମ ଗାଲଵଂ ଚେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ମହାପାତକମ୍ ଅଲ୍ପଂ ଵା ତଥା ଯଚ୍ ଚୋପପାତକମ୍ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ନାଶଯେଦ୍ ଏତଦ୍ ଧୌତପାପଂ ସୁପୁଣ୍ଯଦମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନ ପାପ ନାଶ କରେ, ଗାଳବ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ, ମଧ୍ୟମ ପାପ ଯେଉଁହେଉ, ସବୁ ଏଠାରେ ନାଶ ହୁଏ—ଏହି ତୀର୍ଥ ପାପ ଧୋଇ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଯତ୍ର ଦାଶରଥୀ ରାମଃ ସୀତଯା ସହିତୋ ଦ୍ଵିଜ ପିତୄନ୍ ସଂତର୍ପଯାମ୍ ଆସ ପିତୃତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଵିଦୁଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଶୀତାଙ୍କ ସହିତ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେଠିକୁ ପିତୃତୀର୍ଥ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ ତଥା ସର୍ଵମ୍ ଅକ୍ଷଯତାମ୍ ଏତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଦାନ ଦେବା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା—ଏ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯତ୍ର ଦାଶରଥୀ ରାମୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ମହାମୁନିମ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ମୁନିଭିସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରାମ, ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିବା ମୁନିମାନେ ସହିତ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।