ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵୃଷଭୋ ନାଗେନ ଗରୁଡେନ ଚ ଶନୈଃ ସ ଶଂକରଂ ଗତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ଶଂକରୋ ଽପି ଗରୁତ୍ମନ୍ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଶଶିଶେଖରଃ
ଏହିପରି କହି ନନ୍ଦି, ନାଗ ଓ ଗରୁଡ଼ ସହିତ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଶିବ ତାପରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯାହି ଗଙ୍ଗାଂ ମହାବାହୋ ଗୌତମୀଂ ଲୋକପାଵନୀମ୍ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଂ ଶାନ୍ତାଂ ତାମ୍ ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ପୁନର୍ ଵପୁଃ
ହେ ମହାବାହୁ, ଗଂଗା, ଗୌତମୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଶାନ୍ତ ଅଟୁଟ, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ତୁମେ ପୁନି ତୁମର ନିଜ ରୂପ ପାଇବ।
ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ସର୍ଵକାମାଂଶ୍ ଚ ଶତଧାଥ ସହସ୍ରଧା ସର୍ଵପାପୋପତପ୍ତା ଯେ ଦୁର୍ଦୈଵୋନ୍ମୂଲିତୋଦ୍ଯମାଃ ପ୍ରାଣିନୋ ଽଭୀଷ୍ଟଦା ତେଷାଂ ଶରଣଂ ଖଗ ଗୌତମୀ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଶତଗୁଣ, ସହସ୍ରଗୁଣ ପାଇବ। ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଦଗ୍ଧ, ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବରେ ଚେଷ୍ଟା ନଷ୍ଟ, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ଗୌତମୀ ଏକ ଶରଣ।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଗରୁଡୋ ଽଭ୍ଯଗାତ୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ଗରୁଡଃ ଶିଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନନାମ ସଃ
ଶିବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ଶିର ନମାଇ, ଗରୁଡ଼ ଗଂଗାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ତାପରେ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵର୍ଣମଯଃ ପକ୍ଷୀ ଵଜ୍ରଦେହୋ ମହାବଲଃ ଵେଗୀ ଭଵନ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁନର୍ ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଇଯାତ୍ ସୁଧୀଃ
ତାପରେ ସୁନାର ପଖିର ଏହି ପକ୍ଷୀ, ବଜ୍ର ସମ ଦେହ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତୀବ୍ର ଗତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୁଦ୍ଧିମତି ହୋଇ ପୁନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଗାରୁଡଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନାଦି ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ କରୋତି ପ୍ରଯତୋ ନରଃ ସର୍ଵଂ ତଦ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ଵତ୍ସ ଶିଵଵିଷ୍ଣୁପ୍ରିଯାଵହମ୍
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେ ତୀର୍ଥକୁ 'ଗାରୁଡ଼' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଯେଉଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ନାନ ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଭକ୍ତିଭାବରେ କରାଯାଏ, ହେ ବାପା, ସେସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ଏହା ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ତତୋ ଗୋଵର୍ଧନଂ ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ପିତୄଣାଂ ପୁଣ୍ଯଜନନଂ ସ୍ମରଣାଦ୍ ଅପି ପାପନୁତ୍
ତାପରେ ଗୋବର୍ଧନ ତୀର୍ଥ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ହଟେ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵ ଏଷ ସ୍ଯାନ୍ ମଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ ତୁ ନାରଦ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କର୍ଷକଃ କଶ୍ଚିଜ୍ ଜାବାଲିର୍ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ହେ ନାରଦ, ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଏହି ତୀର୍ଥର ଏମିତି ଶକ୍ତି ଅଛି। ଏଠାରେ ଜାବାଲି ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଷୀ ଥିଲେ।
ନ ଵିମୁଞ୍ଚତ୍ଯ୍ ଅନଡ୍ଵାହୌ ମଧ୍ଯଂ ଯାତେ ଽପି ଭାସ୍କରେ ପ୍ରତୋଦେନ ପ୍ରତୁଦତି ପୃଷ୍ଠତୋ ଽପି ଚ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ
ସେ ଜଣେ ଚାଷୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗୋଢ଼ା ଛାଡ଼ନଥିଲେ, ପଛ ଓ ପାଖରେ ଚାବୁକ ମାଡ଼ୁଥିଲେ।
ତୌ ଗାଵାଵ୍ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୌଃ କାମଦୋହିନୀ ସୁରଭିର୍ ଜଗତାଂ ମାତା ନନ୍ଦିନେ ସର୍ଵମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ଦୁଇଟି ଗାଈଙ୍କ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, କାମଧେନୁ ସୁରଭି, ଯିଏ ଜଗତର ମାଆ, ସମସ୍ତ କଥା ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ ଚାପି ଵ୍ଯଥିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଶଂଭଵେ ତନ୍ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ଶଂଭୁଶ୍ ଚ ଵୃଷଭଂ ପ୍ରାହ ସର୍ଵଂ ସିଧ୍ଯତୁ ତେ ଵଚଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଏହି କଥା ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ। ଶିବ ଭାଲ କହିଲେ, 'ତୋର ସମସ୍ତ କଥା ପୂରଣ ହେଉ।'
ଶିଵାଜ୍ଞାସହିତୋ ନନ୍ଦୀ ଗୋଜାତଂ ସର୍ଵମ୍ ଆହରତ୍ ନଷ୍ଟେଷୁ ଗୋଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସ୍ଵର୍ଗେ ମର୍ତ୍ଯେ ତତସ୍ ତ୍ଵରା
ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି ନନ୍ଦି ସମସ୍ତ ଗୋସଂପ୍ରଦାୟ ଆଣିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଗାଈ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଅବସ୍ଥା ହେଲା।
ମାମ୍ ଅଵୋଚନ୍ ସୁରଗଣା ଵିନା ଗୋଭିର୍ ନ ଜୀଵ୍ଯତେ ତାନ୍ ଅଵୋଚଂ ସୁରାନ୍ ସର୍ଵାଞ୍ ଶଂକରଂ ଯାତ ଯାଚତ
ଦେବମାନେ ମୋତେ କହିଲେ, 'ଗାଈ ଛାଡ଼ି ଜୀବନ ଚାଲିନଥାଏ।' ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେକୁ କହିଲି, 'ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଅନୁରୋଧ କର।'
ତଥୈଵେଶଂ ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ତୁତ୍ଵା କାର୍ଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ଈଶୋ ଽପି ଵିବୁଧାନ୍ ଆହ ଜାନାତି ଵୃଷଭୋ ମମ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏମିତି କରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ନିଜ ଦୁଃଖ କହିଲେ। ଭଗବାନ କହିଲେ, 'ମୋ ଇଚ୍ଛା କଣ ଅଛି, ନନ୍ଦି ଜାଣେ।'
ତେ ଵୃଷଂ ପ୍ରୋଚୁର୍ ଅମରା ଦେହି ଗା ଉପକାରିଣଃ ଵୃଷୋ ଽପି ଵିବୁଧାନ୍ ଆହ ଗୋସଵଃ କ୍ରିଯତାଂ କ୍ରତୁଃ
ଦେବତାମାନେ ବୃଷଭଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଉପକାରୀ, ଆମକୁ ଗାଁମାନେ ଦିଅ।' ବୃଷଭ ତେଁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଗୋସବ ନାମକ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଉ।'
ତତଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ ଗାଃ ସର୍ଵା ଯା ଦିଵ୍ଯା ଯାଶ୍ ଚ ମାନୁଷାଃ ତତଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ଯଜ୍ଞୋ ଗୋସଵୋ ଦେଵନିର୍ମିତଃ
ତାପରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବୀୟ ଗାଁମାନେ ପାଇପାରିବ; ଏହିପରି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ମିତ ଗୋସବ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେବ।
ଗୌତମ୍ଯାଶ୍ ଚ ଶୁଭେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଗାଵୋ ଵଵୃଧିରେ ତତଃ ଗୋଵର୍ଧନଂ ତୁ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵାନାଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍
ଗୌତମୀ ନଦୀର ଶୁଭ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗାଁମାନେ ବଢିଗଲେ; ଏହିପରି ଭାବେ ଗୋବର୍ଧନ ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ହେଲା, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବଢାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋସହସ୍ରଫଲପ୍ରଦମ୍ କିଂଚିଦ୍ ଦାନାଦିନା ଯତ୍ ସ୍ଯାତ୍ ଫଲଂ ତତ୍ ତୁ ନ ଵିଦ୍ମହେ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଁ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ; ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଯେଉଁଫଳ ମିଳେ, ସେଥିରେ ଆମେ ଅଜ୍ଞାତ।
ପାପପ୍ରଣାଶନଂ ନାମ ତୀର୍ଥଂ ପାପଭଯାପହମ୍ ନାମଧେଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ନାରଦ ଯତ୍ନତଃ
ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଏବଂ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାର ନାମ ପାପପ୍ରଣାଶନ। ମୁଁ ତାହାର ବିବରଣୀ କହିବି, ହେ ନାରଦ, ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଧୃତଵ୍ରତ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ମହୀ ନାମ ତରୁଣୀ ଲୋକସୁନ୍ଦରୀ
ଧୃତବ୍ରତ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମହୀ ନାମର ଏକ ଯୁବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସୂର୍ଯନିଭଃ ସନାଜ୍ଜାତ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ ଧୃତଵ୍ରତଂ ତଥାକର୍ଷନ୍ ମୃତ୍ଯୁଃ କାଲେରିତୋ ମୁନେ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସନାଜ୍ଜାତ ଭାବେ ଜଣାଯାଉଥିଲା। ହେ ମୁନି, ସମୟର ଅନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଧୃତବ୍ରତଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
ତତଃ ସା ବାଲଵିଧଵା ବାଲପୁତ୍ରା ସୁରୂପିଣୀ ତ୍ରାତାରଂ ନୈଵ ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ଗାଲଵାଶ୍ରମମ୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍
ତାପରେ ସେ ଯୁବତୀ ବିଧବା, ଛୋଟ ପୁଅ ସହିତ, କୌଣସି ରକ୍ଷକ ନ ଥିବାରୁ, ଗାଳବ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ମୈ ପୁତ୍ରଂ ନିଵେଦ୍ଯାଥ ସ୍ଵୈରିଣୀ ପାପମୋହିତା ସା ବଭ୍ରାମ ବହୂନ୍ ଦେଶାନ୍ ପୁଂସ୍କାମା କାମଚାରିଣୀ
ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅପରାଧ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଅନେକ ଦେଶରେ ପୁରୁଷ ଆଶା କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଗାଲଵଗୃହେ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ ଜାତୋ ଽପି ମାତୃଦୋଷେଣ ଵେଶ୍ଯେରିତମତିସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଭୂତ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଗାଳବଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଓ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ମାଆର ଦୋଷରୁ ତାଙ୍କର ମନ ବେଶ୍ୟା ପରି ହୋଇଗଲା।
ଜନସ୍ଥାନମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ନାନାଜାତିସମାଵୃତମ୍ ତତ୍ରାସୌ ପଣ୍ଯଵେଷେଣ ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ଚ ମହୀ ତଥା
ଜନସ୍ଥାନ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଜନଜାତିର ଲୋକ ରହନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ ବ୍ୟବସାୟୀ ଭାବରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ମହୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ତତ୍ସୁତୋ ଽପି ବହୂନ୍ ଦେଶାନ୍ ପରିବଭ୍ରାମ କାମୁକଃ ସୋ ଽପି କାଲଵଶାତ୍ ତତ୍ର ଜନସ୍ଥାନେ ଽଵସତ୍ ତଦା
ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦେଶ ଘୁରିଲେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିଲେ, ଏବଂ ସମୟର ଚାଲିରେ ସେ ସେଠାରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଜନସ୍ଥାନରେ, ବସିଲେ।
ସ୍ତ୍ରିଯମ୍ ଆକାଙ୍କ୍ଷତେ ଵେଶ୍ଯାଂ ଧୃତଵ୍ରତସୁତୋ ଦ୍ଵିଜଃ ମହୀ ଚାପି ଧନଂ ଦାତୄନ୍ ପୁରୁଷାନ୍ ସମପେକ୍ଷତେ
ଧୃତବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଶ୍ୟା ଜନାଣିକୁ ଚାହିଲେ; ମହୀ ମଧ୍ୟ ଧନ ଓ ଦାତା ପୁରୁଷମାନେ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ମେନେ ନ ପୁତ୍ରମ୍ ଆତ୍ମୀଯଂ ସ ଚାପି ନ ତୁ ମାତରମ୍ ତଯୋଃ ସମାଗମଶ୍ ଚାସୀଦ୍ ଵିଧିନା ମାତୃପୁତ୍ରଯୋଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ଭାବିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାଆ ଭାବେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଭାଗ୍ୟରେ ଦୁହେଁ ମାଆ-ପୁଅ ମିଶିଗଲେ।
ଏଵଂ ବହୁତିଥେ କାଲେ ପୁତ୍ରେ ମାତରି ଗଚ୍ଛତି ତଯୋଃ ପରସ୍ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ନୈଵାସୀନ୍ ମାତୃପୁତ୍ରଯୋଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଅନେକ ସମୟ ଯାଇଗଲା, ପୁଅ ମାଆ ସହିତ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁହେଁ ମାଆ ଓ ପୁଅ ଭାବେ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତମାନସ୍ଯ ପିତୃଧର୍ମେଣ ସନ୍ମତିଃ ଆସୀତ୍ ତସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ଵୃତ୍ତେଃ ଶୃଣୁ ନାରଦ ଚିତ୍ରଵତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଭଲ ଭାବନା ଆସିଲା, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଭଲ ନଥିଲା; ହେ ନାରଦ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣ।