ଦେଵତାନାମ୍ ଅଵଧ୍ଯଶ୍ ଚ ମହାକାଯୋ ମହାବଲଃ ଅନ୍ତର୍ଭୂମିଗତସ୍ ତତ୍ର ଵାଲୁକାନ୍ତର୍ହିତୋ ମହାନ୍
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ, ଅତି ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ଏଠାରେ ଭୂମି ତଳେ, ବାଲି ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଛି, ତାଙ୍କର ଆକାର ବଡ଼ ଅପାର।
ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ମଧୋଃ ପୁତ୍ରୋ ଧୁନ୍ଧୁର୍ ନାମ ମହାସୁରଃ ଶେତେ ଲୋକଵିନାଶାଯ ତପ ଆସ୍ଥାଯ ଦାରୁଣମ୍
ରାକ୍ଷସ ମଧୁଙ୍କର ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ବଡ଼ ଦାନବ, ସେ ଏଠାରେ ଦୁନିଆକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛି।
ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯ ପର୍ଯନ୍ତେ ସ ନିଶ୍ଵାସଂ ଵିମୁଞ୍ଚତି ଯଦା ତଦା ମହୀ ତତ୍ର ଚଲତି ସ୍ମ ନରାଧିପ
ବର୍ଷର ଶେଷରେ, ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ସେ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ଭୂମି କମ୍ପିଯାଏ।
ତସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵାସଵାତେନ ରଜ ଉଦ୍ଧୂଯତେ ମହତ୍ ଆଦିତ୍ଯପଥମ୍ ଆଵୃତ୍ଯ ସପ୍ତାହଂ ଭୂମିକମ୍ପନମ୍
ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ବାୟୁରେ ବଡ଼ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସାତ ଦିନ ଧରି ଭୂମି କମ୍ପିଥାଏ।
ସଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଂ ସାଙ୍ଗାରଂ ସଧୂମମ୍ ଅତିଦାରୁଣମ୍ ତେନ ତାତ ନ ଶକ୍ନୋମି ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥାତୁଂ ସ୍ଵ ଆଶ୍ରମେ
ଚିଙ୍ଗାରି, ଅଙ୍ଗାର ଓ ଧୂଆଁ ସହିତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଅତି ଭୟଙ୍କର। ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରହିପାରୁନି।
ତଂ ମାରଯ ମହାକାଯଂ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା ଲୋକାଃ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ ଵିନିହତେ ତ୍ଵଯା
ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ସେଇ ବଡ଼ ଦେହୀକୁ ମାର। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ଆଜି ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ରହିପାରିବେ।
ତ୍ଵଂ ହି ତସ୍ଯ ଵଧାଯୈକଃ ସମର୍ଥଃ ପୃଥିଵୀପତେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ମହ୍ଯଂ ପୂର୍ଵଯୁଗେ ନୃପ
ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିଲେ।
ଯସ୍ ତଂ ମହାସୁରଂ ରୌଦ୍ରଂ ହନିଷ୍ଯତି ମହାବଲମ୍ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵରଦାନେନ ତେଜଶ୍ ଚାଖ୍ଯାପଯିଷ୍ଯସି
ଯିଏ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବକୁ ମାରିବ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମେ ତୁମ ତେଜ ପ୍ରକାଶ କରିବ।
ନହି ଧୁନ୍ଧୁର୍ ମହାତେଜାସ୍ ତେଜସାଲ୍ପେନ ଶକ୍ଯତେ ନିର୍ଦଗ୍ଧୁଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ଚିରଂ ଯୁଗଶତୈର୍ ଅପି
ଧୁନ୍ଧୁ ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ, ଛୋଟ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦାହ କରିହେବ ନାହିଁ, ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ଶତାବ୍ଦୀ ଯୁଗ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଵୀର୍ଯଂ ଚ ସୁମହତ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵୈର୍ ଅପି ଦୁରାସଦମ୍ ସ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତୋ ରାଜର୍ଷିର୍ ଉତ୍ତଙ୍କେନ ମହାତ୍ମନା କୁଵଲାଶ୍ଵଂ ସୁତଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ତସ୍ମୈ ଧୁନ୍ଧୁନିବର୍ହଣେ
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଡ଼, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ରାଜା ଋଷି ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱକୁ ଧୁନ୍ଧୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଦେଇଦେଲେ।
ଭଗଵନ୍ ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରୋ ଽହମ୍ ଅଯଂ ତୁ ତନଯୋ ମମ ଭଵିଷ୍ଯତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୁନ୍ଧୁମାରୋ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ଆପଣ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୋ ପୁଅ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଶ୍ଚୟ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ମାରିବ।
ସ ତଂ ଵ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ତନଯଂ ରାଜର୍ଷିର୍ ଧୁନ୍ଧୁମାରଣେ ଜଗାମ ପର୍ଵତାଯୈଵ ନୃପତିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଧୁନ୍ଧୁ ମାରିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ଶପଥରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିବା ରାଜା ଋଷି ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତେନ ସହ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଉତ୍ତଙ୍କସହିତୋ ଧୁନ୍ଧୋସ୍ ତସ୍ଯ ନିବର୍ହଣେ
କୁବଳାଶ୍ୱ ତ ଶତ ପୁଅ ସହିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ସହ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତମ୍ ଆଵିଶତ୍ ତଦା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତେଜସା ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ ଉତ୍ତଙ୍କସ୍ଯ ନିଯୋଗାଦ୍ ଵୈ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ତାପରେ, ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ନେଇ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଯାତେ ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ଦିଵି ଶବ୍ଦୋ ମହାନ୍ ଅଭୂତ୍ ଏଷ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଵଧ୍ଯୋ ଽଦ୍ଯ ଧୁନ୍ଧୁମାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଅଜୟ ଯୋଦ୍ଧା ଯିବାବେଳେ, ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା—'ଆଜି ଏହି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଧୁନ୍ଧୁମାର ଅଜୟ ହେବେ।'
ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଗନ୍ଧୈଶ୍ ଚ ମାଲ୍ଯୈଶ୍ ଚ ତଂ ଦେଵାଃ ସମଵାକିରନ୍ ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରଣେଦୁର୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ବର୍ଷା କଲେ, ଦେବ ଢୋଳ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଜଯତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ ତନଯୈଃ ସହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ସମୁଦ୍ରଂ ଖାନଯାମ୍ ଆସ ଵାଲୁକାନ୍ତରମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ସେ ଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଯାଇ, ଅବିନାଶୀ ବାଲି ମଧ୍ୟକୁ ଖୋଦିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୈଃ ଖନଦ୍ଭିଶ୍ ଚ ଵାଲୁକାନ୍ତର୍ହିତସ୍ ତଦା ଧୁନ୍ଧୁର୍ ଆସାଦିତୋ ଵିପ୍ରା ଦିଶମ୍ ଆଵୃତ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବାଲି ମଧ୍ୟରେ ଖୋଦିଥିବାବେଳେ, ଧୁନ୍ଧୁ ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଅଟକାଇ ମିଳିଗଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ମୁଖଜେନାଗ୍ନିନା କ୍ରୋଧାଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଉଦ୍ଵର୍ତଯନ୍ନ୍ ଇଵ ଵାରି ସୁସ୍ରାଵ ଵେଗେନ ମହୋଦଧିର୍ ଇଵୋଦଯେ
ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ବିସର୍ଗ ହେଉଥିଲା, ସେ ଯେପରିକି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଲଟାଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏପରି ଭାବରେ ତିବ୍ର ଗତିରେ ପାଣି ଝରିଲା, ଯେପରି ଉତ୍ତାଳ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ଉତ୍ଥାନ ସମୟରେ ପାଣି ଝରାଏ।
ସୌମସ୍ଯ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ଵରୋର୍ମିକଲିଲୋ ମହାନ୍ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ଦଗ୍ଧଂ ତ୍ରିଭିର୍ ଊନଂ ତୁ ରକ୍ଷସା
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମହାନ ତରଙ୍ଗ ଓ କାଦର ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।
ତତଃ ସ ରାଜା ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ରାକ୍ଷସଂ ତଂ ମହାବଲମ୍ ଆସସାଦ ମହାତେଜା ଧୁନ୍ଧୁଂ ଧୁନ୍ଧୁଵିନାଶନଃ
ତାପରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାଜା, ଧୂନ୍ଧୁଙ୍କ ନାଶକ, ତା ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଧୂନ୍ଧୁଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କଲେ।
ତସ୍ଯ ଵାରିମଯଂ ଵେଗମ୍ ଆପୀଯ ସ ନରାଧିପଃ ଯୋଗୀ ଯୋଗେନ ଵହ୍ନିଂ ଚ ଶମଯାମ୍ ଆସ ଵାରିଣା
ସେ ରାଜା, ଯୋଗୀ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ପାଣିର ତୀବ୍ରତାକୁ ଶୋଷି ନେଲେ ଏବଂ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ।
ନିହତ୍ଯ ତଂ ମହାକାଯଂ ବଲେନୋଦକରାକ୍ଷସମ୍ ଉତ୍ତଙ୍କଂ ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ କୃତକର୍ମା ନରାଧିପଃ
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କର ବଳରେ ସେ ମହାକାୟ, ପାଣିରେ ବସୁଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଉତ୍ତଙ୍କସ୍ ତୁ ଵରଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ମହାତ୍ମନେ ଦଦୌ ତସ୍ଯାକ୍ଷଯଂ ଵିତ୍ତଂ ଶତ୍ରୁଭିଶ୍ ଚାପରାଜିତମ୍
ଉତ୍ତଙ୍କ ତାହାପରେ ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଧନ ଦେଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନେ କେବେ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଧର୍ମେ ରତିଂ ଚ ସତତଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵାସଂ ତଥାକ୍ଷଯମ୍ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚାକ୍ଷଯାଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଯେ ରକ୍ଷସା ହତାଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅକ୍ଷୟ ବାସ ଏବଂ ଯେଉଁ ପୁତ୍ରମାନେ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବିନାଶୀ ଲୋକ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ ତ୍ରଯଃ ଶିଷ୍ଟା ଦୃଢାଶ୍ଵୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ ଚନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଵକପିଲାଶ୍ଵୌ ତୁ କନୀଯାଂସୌ କୁମାରକୌ
ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ତିନି ଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ: ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଏବଂ ଛୋଟ ଦୁଇ ଭାଇ ହେଉଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରାଶ୍ୱ ଓ କପିଳାଶ୍ୱ।
ଧୌନ୍ଧୁମାରେର୍ ଦୃଢାଶ୍ଵସ୍ଯ ହର୍ଯଶ୍ଵଶ୍ ଚାତ୍ମଜଃ ସ୍ମୃତଃ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯ ନିକୁମ୍ଭୋ ଽଭୂତ୍ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତଃ ସଦା
ଧୂନ୍ଧୁମାରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୃଢାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ହର୍ୟାଶ୍ୱ, ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ନିକୁମ୍ଭ, ଯିଏ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ସଂହତାଶ୍ଵୋ ନିକୁମ୍ଭସ୍ଯ ସୁତୋ ରଣଵିଶାରଦଃ ଅକୃଶାଶ୍ଵକୃଶାଶ୍ଵୌ ତୁ ସଂହତାଶ୍ଵସୁତୌ ଦ୍ଵିଜାଃ
ନିକୁମ୍ଭଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଂହତାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଅକୃଶାଶ୍ୱ ଓ କୃଶାଶ୍ୱ।
ତସ୍ଯ ହୈମଵତୀ କନ୍ଯା ସତାଂ ମତା ଦୃଷଦ୍ଵତୀ ଵିଖ୍ଯାତା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ପୁତ୍ରଶ୍ ଚାସ୍ଯାଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍
ତାଙ୍କର ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ମାନେ ଯାହାକୁ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ନାମ ଦୃଷଦ୍ବତୀ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରସେନଜିତ।
ଲେଭେ ପ୍ରସେନଜିଦ୍ ଭାର୍ଯାଂ ଗୌରୀଂ ନାମ ପତିଵ୍ରତାମ୍ ଅଭିଶସ୍ତା ତୁ ସା ଭର୍ତ୍ରା ନଦୀ ଵୈ ବାହୁଦାଭଵତ୍
ପ୍ରସେନଜିତ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ, ଯିଏ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ବାହୁଦା ନଦୀ ହେଇଗଲେ।