ତତଃ ପ୍ରୀତମନାସ୍ ତସ୍ମୈ ଗୌତମାଯ ମହାତ୍ମନେ ପ୍ରାଦାଂ ବ୍ରହ୍ମଗିରିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ତାପରେ, ମୋ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଗିରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶୁଭ ସ୍ଥାନ, ଦେଲି।
ଅହଲ୍ଯାଯାଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରେମେ ତତ୍ର ସ ଗୌତମଃ ଗୌତମସ୍ଯ କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ
ସେଠାରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ଅହଲ୍ୟା ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଗୌତମଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ—
ତମ୍ ଆଶ୍ରମଂ ତଂ ଚ ମୁନିଂ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଵେଷେଣ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଆଗାଚ୍ ଛତକ୍ରତୁଃ
ସେ ଆଶ୍ରମ, ସେ ମୁନି ଏବଂ ତାଙ୍କ ନିର୍ମଳ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆସିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଵନଂ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ଵିଭଵଂ ତଥା ପାପୀଯସୀଂ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଅହଲ୍ଯାଂ ସମୁଦୈକ୍ଷତ
ସେ ତାଙ୍କ ଘର, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସମ୍ପଦ ଦେଖି, ମନରେ ଖରାପ ଭାବ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅହଲ୍ୟାକୁ ତକିଲେ।
ନାତ୍ମାନଂ ନ ପରଂ ଦେଶଂ କାଲଂ ଶାପାଦ୍ ଋଷେର୍ ଭଯମ୍ ନ ବୁବୋଧ ତଦା ଵତ୍ସ କାମାକୃଷ୍ଟଃ ଶତକ୍ରତୁଃ
ସେତେବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର କାମେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ନିଜକୁ, ଅନ୍ୟକୁ, ସ୍ଥାନକୁ, ସମୟକୁ, ଋଷିଙ୍କ ଶାପକୁ କିଛି ମନେ କଲେ ନାହିଁ, ହେ ପୁଅ।
ତଦ୍ଧ୍ଯାନପରମୋ ନିତ୍ଯଂ ସୁରରାଜ୍ଯେନ ଗର୍ଵିତଃ ସଂତପ୍ତାଙ୍ଗଃ କଥଂ କୁର୍ଯାଂ ପ୍ରଵେଶୋ ମେ କଥଂ ଭଵେତ୍
ସେ ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାରୀ, ଦେହ ଜଳିଉଠି, ଚିନ୍ତା କଲେ: 'କିପରି ପ୍ରବେଶ କରିବି? କିପରି ସମ୍ଭବ?'
ଏଵଂ ଵସନ୍ ଵିପ୍ରରୂପୋ ନାନ୍ତରଂ ତ୍ଵ୍ ଅଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ ସ କଦାଚିନ୍ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୃତ୍ଵା ପୌର୍ଵାହ୍ଣିକୀଂ କ୍ରିଯାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ରହି, ସେ କୌଣସି ସୁଯୋଗ ମିଳିଲାନି; କିନ୍ତୁ ଏକଦିନ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଗୌତମ ପୂର୍ବାହ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି—
ସହିତୋ ଗୌତମଃ ଶିଷ୍ଯୈର୍ ନିର୍ଗତଶ୍ ଚାଶ୍ରମାଦ୍ ବହିଃ ଆଶ୍ରମଂ ଗୌତମୀଂ ଵିପ୍ରାନ୍ ଧାନ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଗୌତମ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଗଲେ; ଆଶ୍ରମ, ଗୌତମୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାନ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗତୋ ମୁନିଵର ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ ତଂ ସମୁଦୈକ୍ଷତ ଇଦମ୍ ଅନ୍ତରମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଚକ୍ରେ କାର୍ଯଂ ମନଃପ୍ରିଯମ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଅବସର ଦେଖିଲେ; 'ଏହି ସୁଯୋଗ' ବୋଲି ଭାବି, ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।
ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ଗୌତମସ୍ଯ ପ୍ରିଯେପ୍ସୁଃ ସ ଶତକ୍ରତୁଃ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀମ୍ ଅହଲ୍ଯାଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଗୌତମଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସୁଖ ଚାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ଅହଲ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆକୃଷ୍ଟୋ ଽହଂ ତଵ ଗୁଣୈ ରୂପଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ଖଲତ୍ପଦଃ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ ହସନ୍ ହସ୍ତମ୍ ଆଦାଯାନ୍ତଃ ସମାଵିଶତ୍
ତୁମର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ତୁମର ରୂପକୁ ମନେ ପକାଇ, ମୁଁ ପାଦ ଖସିଗଲି। ଏହିପରି କହି, ହସି, ସେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ଘର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନ ବୁବୋଧ ତ୍ଵ୍ ଅହଲ୍ଯା ତଂ ଜାରଂ ମେନେ ତୁ ଗୌତମମ୍ ରମମାଣା ଯଥାସୌଖ୍ଯଂ ପ୍ରାଗାଚ୍ ଛିଷ୍ଯୈଃ ସ ଗୌତମଃ
ଅହଲ୍ୟା ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଗୌତମ ଭାବିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଗୌତମ ତାଙ୍କର ଛାତ୍ରମାନେ ସହ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଏଵ ଅହଲ୍ଯା ପ୍ରିଯଵାଦିନୀ ପ୍ରତିଯାତି ପ୍ରିଯଂ ଵକ୍ତି ତୋଷଯନ୍ତୀ ଚ ତଂ ଗୁଣୈଃ
ସେ ଯେତେବେଳେ ଆସୁଥିଲେ, ଅହଲ୍ୟା ମିଠା କଥା କହି, ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରେମର କଥା କହି, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ।
ତାମ୍ ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ମେନେ ତନ୍ ମହଦ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍ ଦ୍ଵାରସ୍ଥିତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ନାରଦ
ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ମୁନି ଏହାକୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ। ହେ ନାରଦ, ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ଶାଲାଯା ରକ୍ଷିଣୋ ଗୃହକର୍ମିଣଃ ଊଚୁର୍ ମୁନିଵରଂ ଭୀତା ଗୌତମଂ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତାଃ
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଶାଳାର ରକ୍ଷକ ଓ ଘରର କାମକର୍ତ୍ତାମାନେ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହାମୁନି ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ କିମ୍ ଇଦଂ ଚିତ୍ରଂ ବହିର୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚ ଦୃଶ୍ଯସେ ପ୍ରିଯଯାନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଽସି ତଥୈଵ ଚ ବହିର୍ ଭଵାନ୍ ଅହୋ ତପଃପ୍ରଭାଵୋ ଽଯଂ ନାନାରୂପଧରୋ ଭଵାନ୍
ଭଗବନ୍ତ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କ'ଣ? ଆପଣ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଦୁହିଁଠି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଆପଣ ପ୍ରିୟା ସହ ଘର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି। ହାଁ, ଏହା ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି! ଆପଣ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ କୋ ନୁ ତିଷ୍ଠତି ପ୍ରିଯେ ଅହଲ୍ଯେ ଭଵତି କିଂ ମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ ଇତ୍ଯ୍ ଋଷେର୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଅହଲ୍ଯା ଜାରମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ସେ ଘର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, 'ପ୍ରିୟା ଅହଲ୍ୟା, ଏଠାରେ କିଏ ଅଛି? ତୁମେ କାହିଁକି ମୋ ସହ କଥା ନକହୁଛ?' ଋଷିଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅହଲ୍ୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରେମୀ ସହ କଥା କହିଲେ।
କୋ ଭଵାନ୍ ମୁନିରୂପେଣ ପାପଂ ତ୍ଵଂ କୃତଵାନ୍ ଅସି ଇତି ବ୍ରୁଵତୀ ଶଯନାଦ୍ ଉତ୍ଥିତା ସତ୍ଵରଂ ଭଯାତ୍
'ମୁନିର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମେ କିଏ? ଏମିତି ପାପ କାହିଁକି କଲ?' ଏହିପରି କହି, ସେ ଭୟରେ ଶଯ୍ୟାରୁ ତୁରନ୍ତ ଉଠିପଡ଼ିଲେ।
ସ ଚାପି ପାପକୃଚ୍ ଛକ୍ରୋ ବିଡାଲୋ ଽଭୂନ୍ ମୁନେର୍ ଭଯାତ୍ ତ୍ରସ୍ତାଂ ଚ ଵିକୃତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ରିଯାଂ ଦୂଷିତାଂ ତଦା
ପାପୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁନିଙ୍କ ଭୟରେ, ବିଡ଼ାଳ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଏବେ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଛି।
ଉଵାଚ ସ ମୁନିଃ କୋପାତ୍ କିମ୍ ଇଦଂ ସାହସଂ କୃତମ୍ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଭର୍ତାରଂ ସାପି ନୋଵାଚ ଲଜ୍ଜିତା
ମୁନି କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ଏହି ଅସାବଧାନ କାମ କାହିଁକି କଲେ?' ସେ ଏଭଳି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିବାବେଳେ, ଲଜ୍ଜାରେ ଅହଲ୍ୟା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଅନ୍ଵେଷଯଂସ୍ ତୁ ତଂ ଜାରଂ ବିଡାଲଂ ଦଦୃଶେ ମୁନିଃ କୋ ଭଵାନ୍ ଇତି ତଂ ପ୍ରାହ ଭସ୍ମୀକୁର୍ଯାଂ ମୃଷାଵଦନ୍
ସେ ଜାରକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମୁନି ବିଡ଼ାଳକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ?' ସେ ମିଥ୍ୟା କହିଲା, 'ମୁଁ ଭସ୍ମ ହେଉଁ।'
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଚୈଵମ୍ ଆହ ଶଚୀପତିଃ ଶଚୀଭର୍ତା ପୁରାଂ ଭେତ୍ତା ତପୋଧନ ପୁରୁଷ୍ଟୁତଃ
ହାତ ଜୋଡି, ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ପୁରୀ ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ଲୋକମାନେ ଯିଏକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ହେ ତପସ୍ବୀ।'
ମମେଦଂ ପାପମ୍ ଆପନ୍ନଂ ସତ୍ଯମ୍ ଉକ୍ତଂ ମଯାନଘ ମହଦ୍ଵିଗର୍ହିତଂ କର୍ମ କୃତଵାନ୍ ଅସ୍ମ୍ଯ୍ ଅହଂ ମୁନେ
'ଏହି ପାପ ମୋ ଉପରେ ଆସିଛି; ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ଏହା ସତ୍ୟ, ହେ ନିଷ୍ପାପ। ମୁଁ ବଡ଼ ନିନ୍ଦିତ କାମ କରିଛି, ହେ ମୁନି।'
ସ୍ମରସାଯକନିର୍ଭିନ୍ନହୃଦଯାଃ କିଂ ନ କୁର୍ଵତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମଯି ମହାପାପେ କ୍ଷମସ୍ଵ କରୁଣାନିଧେ
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେମର ବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ? ମୁଁ ବଡ଼ ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ କ୍ଷମା କର, ହେ କରୁଣାର ସାଗର।'
ସନ୍ତଃ କୃତାପରାଧେ ଽପି ନ ରୌକ୍ଷ୍ଯଂ ଜାତୁ କୁର୍ଵତେ ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚୋ ଵିପ୍ରୋ ହରିମ୍ ଆହ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ
ସଜ୍ଜନମାନେ ଅପରାଧ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ରୁଖା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରୁଷାକ୍ତ ମନେ ଥିବା ମୁନି ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଭକ୍ତ୍ଯା କୃତଂ ପାପଂ ସହସ୍ରଭଗଵାନ୍ ଭଵ ତାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ମୁନିଃ କୋପାତ୍ ତ୍ଵଂ ଚ ଶୁଷ୍କନଦୀ ଭଵ
'ଭଗଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି ଯେ ପାପ କରିଛ, ତୁମେ ସହସ୍ରଭଗ ହେଉ।' ମୁନି କ୍ରୋଧରେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଶୁଖିଲା ନଦୀ ହେଉ।'
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମ୍ ଆସ କଥଯନ୍ତୀ ତଦାକୃତିମ୍
ତାପରେ ସେ ଘଟଣା ବିବରଣା କରି, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ମନସାପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯପୁରୁଷଂ ପାପିଷ୍ଠାଃ କାମଯନ୍ତି ଯାଃ ଅକ୍ଷଯାନ୍ ଯାନ୍ତି ନରକାଂସ୍ ତାସାଂ ସର୍ଵେ ଽପି ପୂର୍ଵଜାଃ
ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀମାନେ ମନରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵନ୍ନ୍ ଅଵଧାରଯ ମଦ୍ଵଚଃ ତଵ ରୂପେଣ ଚାଗତ୍ଯ ମାମ୍ ଅଗାତ୍ ସାକ୍ଷିଣସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇମେ
ଭଗବାନ, ଆପଣ ଖୁସି ହୋଇଛନ୍ତି, ମୋ କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝନ୍ତୁ; ଏହି ସାକ୍ଷୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତଥେତି ରକ୍ଷିଣଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ ଅହଲ୍ଯା ସତ୍ଯଵାଦିନୀ ଧ୍ଯାନେନାପି ମୁନିର୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶାନ୍ତଃ ପ୍ରାହ ପତିଵ୍ରତାମ୍
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ରକ୍ଷକମାନେ କହିଲେ; ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଅହଲ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାକୁ ମନେ ରଖିଲେ। ମୁନି ଧ୍ୟାନରେ ଏହି ଘଟଣା ଜାଣି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ପତିବ୍ରତାକୁ କହିଲେ।