ଅନେନାସ୍ ତୁ କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ଯ ପୃଥୁଶ୍ ଚାନେନସଃ ସ୍ମୃତଃ ଵିଷ୍ଟରାଶ୍ଵଃ ପୃଥୋଃ ପୁତ୍ରସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଆର୍ଦ୍ରସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଜାଯତ
ଅନେନସଙ୍କର ପୁଅ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଏବଂ ଅନେନସରୁ ପୃଥୁ ନାମକ ପୁଅ ଥିଲେ । ପୃଥୁଙ୍କର ପୁଅ ବିଷ୍ଟରାଶ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆର୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଆର୍ଦ୍ରସ୍ ତୁ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ ତୁ ଶ୍ରାଵସ୍ତସ୍ ତତ୍ସୁତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଜଜ୍ଞେ ଶ୍ରାଵସ୍ତକୋ ରାଜା ଶ୍ରାଵସ୍ତୀ ଯେନ ନିର୍ମିତା
ଆର୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ରାବସ୍ତ । ଶ୍ରାବସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରାବସ୍ତି ନାମକ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାପନା କଲେ ।
ଶ୍ରାଵସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ମହୀପତିଃ କୁଵଲାଶ୍ଵଃ ସୁତସ୍ ତସ୍ଯ ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଶ୍ରାବସ୍ତଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବୃହଦଶ୍ୱ ନାମକ ମହାରାଜା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱ ଏବଂ ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ ।
ଯଃ ସ ଧୁନ୍ଧୁଵଧାଦ୍ ରାଜା ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ
ଏହି ରାଜା ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ବଧ କରି 'ଧୁନ୍ଧୁମାର' ଉପାଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ଧୁନ୍ଧୋର୍ ଵଧଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ଯଦ୍ଵଧାତ୍ କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ଽସୌ ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ
ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଆମେ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ଏବଂ କିପରି କୁବଳାଶ୍ୱ ଏହି ବଧ ଦ୍ୱାରା 'ଧୁନ୍ଧୁମାର' ଉପାଧି ପାଇଲେ, ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ।
କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତମ୍ ଉତ୍ତମଧନ୍ଵିନାମ୍ ସର୍ଵେ ଵିଦ୍ଯାସୁ ନିଷ୍ଣାତା ବଲଵନ୍ତୋ ଦୁରାସଦାଃ
କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ ।
ବଭୂଵୁର୍ ଧାର୍ମିକାଃ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଵାନୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ କୁଵଲାଶ୍ଵଂ ପିତା ରାଜ୍ଯେ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦାନଦେଇ ଉଦାର ଥିଲେ । ବୃହଦଶ୍ୱ ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ ।
ପୁତ୍ରସଂକ୍ରାମିତଶ୍ରୀସ୍ ତୁ ଵନଂ ରାଜା ଵିଵେଶ ହ ତମ୍ ଉତ୍ତଙ୍କୋ ଽଥ ଵିପ୍ରର୍ଷିଃ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ରାଜା ଅପରିଗ୍ରହ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏହିବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ଉତ୍ତଙ୍କ ତାଙ୍କୁ ଯିବାବେଳେ ରୋକିଲେ ।
ଭଵତା ରକ୍ଷଣଂ କାର୍ଯଂ ତଚ୍ ଚ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମ୍ ଅର୍ହସି ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନସ୍ ତପଶ୍ ଚର୍ତୁଂ ନହି ଶକ୍ନୋମି ପାର୍ଥିଵ
ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉଚିତ, ଏହି କାମ ତୁମେ କରିପାରିବ । ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରିପାରୁନି ।
ମମାଶ୍ରମସମୀପେ ଵୈ ସମେଷୁ ମରୁଧନ୍ଵସୁ ସମୁଦ୍ରୋ ଵାଲୁକାପୂର୍ଣ ଉଦ୍ଦାଲକ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ମୋ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ସମ ମରୁଧନ୍ବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବାଲୁକାପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଉଦ୍ଦାଳକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଦେଵତାନାମ୍ ଅଵଧ୍ଯଶ୍ ଚ ମହାକାଯୋ ମହାବଲଃ ଅନ୍ତର୍ଭୂମିଗତସ୍ ତତ୍ର ଵାଲୁକାନ୍ତର୍ହିତୋ ମହାନ୍
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ, ଅତି ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ଏଠାରେ ଭୂମି ତଳେ, ବାଲି ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଛି, ତାଙ୍କର ଆକାର ବଡ଼ ଅପାର।
ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ମଧୋଃ ପୁତ୍ରୋ ଧୁନ୍ଧୁର୍ ନାମ ମହାସୁରଃ ଶେତେ ଲୋକଵିନାଶାଯ ତପ ଆସ୍ଥାଯ ଦାରୁଣମ୍
ରାକ୍ଷସ ମଧୁଙ୍କର ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ବଡ଼ ଦାନବ, ସେ ଏଠାରେ ଦୁନିଆକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛି।
ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯ ପର୍ଯନ୍ତେ ସ ନିଶ୍ଵାସଂ ଵିମୁଞ୍ଚତି ଯଦା ତଦା ମହୀ ତତ୍ର ଚଲତି ସ୍ମ ନରାଧିପ
ବର୍ଷର ଶେଷରେ, ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ସେ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ଭୂମି କମ୍ପିଯାଏ।
ତସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵାସଵାତେନ ରଜ ଉଦ୍ଧୂଯତେ ମହତ୍ ଆଦିତ୍ଯପଥମ୍ ଆଵୃତ୍ଯ ସପ୍ତାହଂ ଭୂମିକମ୍ପନମ୍
ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ବାୟୁରେ ବଡ଼ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସାତ ଦିନ ଧରି ଭୂମି କମ୍ପିଥାଏ।
ସଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଂ ସାଙ୍ଗାରଂ ସଧୂମମ୍ ଅତିଦାରୁଣମ୍ ତେନ ତାତ ନ ଶକ୍ନୋମି ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥାତୁଂ ସ୍ଵ ଆଶ୍ରମେ
ଚିଙ୍ଗାରି, ଅଙ୍ଗାର ଓ ଧୂଆଁ ସହିତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଅତି ଭୟଙ୍କର। ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରହିପାରୁନି।
ତଂ ମାରଯ ମହାକାଯଂ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା ଲୋକାଃ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ ଵିନିହତେ ତ୍ଵଯା
ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ସେଇ ବଡ଼ ଦେହୀକୁ ମାର। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ଆଜି ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ରହିପାରିବେ।
ତ୍ଵଂ ହି ତସ୍ଯ ଵଧାଯୈକଃ ସମର୍ଥଃ ପୃଥିଵୀପତେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ମହ୍ଯଂ ପୂର୍ଵଯୁଗେ ନୃପ
ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିଲେ।
ଯସ୍ ତଂ ମହାସୁରଂ ରୌଦ୍ରଂ ହନିଷ୍ଯତି ମହାବଲମ୍ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵରଦାନେନ ତେଜଶ୍ ଚାଖ୍ଯାପଯିଷ୍ଯସି
ଯିଏ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବକୁ ମାରିବ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମେ ତୁମ ତେଜ ପ୍ରକାଶ କରିବ।
ନହି ଧୁନ୍ଧୁର୍ ମହାତେଜାସ୍ ତେଜସାଲ୍ପେନ ଶକ୍ଯତେ ନିର୍ଦଗ୍ଧୁଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ଚିରଂ ଯୁଗଶତୈର୍ ଅପି
ଧୁନ୍ଧୁ ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ, ଛୋଟ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦାହ କରିହେବ ନାହିଁ, ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ଶତାବ୍ଦୀ ଯୁଗ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଵୀର୍ଯଂ ଚ ସୁମହତ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵୈର୍ ଅପି ଦୁରାସଦମ୍ ସ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତୋ ରାଜର୍ଷିର୍ ଉତ୍ତଙ୍କେନ ମହାତ୍ମନା କୁଵଲାଶ୍ଵଂ ସୁତଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ତସ୍ମୈ ଧୁନ୍ଧୁନିବର୍ହଣେ
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଡ଼, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ରାଜା ଋଷି ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱକୁ ଧୁନ୍ଧୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଦେଇଦେଲେ।
ଭଗଵନ୍ ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରୋ ଽହମ୍ ଅଯଂ ତୁ ତନଯୋ ମମ ଭଵିଷ୍ଯତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୁନ୍ଧୁମାରୋ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ଆପଣ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୋ ପୁଅ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଶ୍ଚୟ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ମାରିବ।
ସ ତଂ ଵ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ତନଯଂ ରାଜର୍ଷିର୍ ଧୁନ୍ଧୁମାରଣେ ଜଗାମ ପର୍ଵତାଯୈଵ ନୃପତିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଧୁନ୍ଧୁ ମାରିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ଶପଥରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିବା ରାଜା ଋଷି ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତେନ ସହ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଉତ୍ତଙ୍କସହିତୋ ଧୁନ୍ଧୋସ୍ ତସ୍ଯ ନିବର୍ହଣେ
କୁବଳାଶ୍ୱ ତ ଶତ ପୁଅ ସହିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ସହ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତମ୍ ଆଵିଶତ୍ ତଦା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତେଜସା ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ ଉତ୍ତଙ୍କସ୍ଯ ନିଯୋଗାଦ୍ ଵୈ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ତାପରେ, ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ନେଇ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଯାତେ ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ଦିଵି ଶବ୍ଦୋ ମହାନ୍ ଅଭୂତ୍ ଏଷ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଵଧ୍ଯୋ ଽଦ୍ଯ ଧୁନ୍ଧୁମାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଅଜୟ ଯୋଦ୍ଧା ଯିବାବେଳେ, ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା—'ଆଜି ଏହି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଧୁନ୍ଧୁମାର ଅଜୟ ହେବେ।'
ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଗନ୍ଧୈଶ୍ ଚ ମାଲ୍ଯୈଶ୍ ଚ ତଂ ଦେଵାଃ ସମଵାକିରନ୍ ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରଣେଦୁର୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ବର୍ଷା କଲେ, ଦେବ ଢୋଳ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଜଯତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ ତନଯୈଃ ସହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ସମୁଦ୍ରଂ ଖାନଯାମ୍ ଆସ ଵାଲୁକାନ୍ତରମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ସେ ଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଯାଇ, ଅବିନାଶୀ ବାଲି ମଧ୍ୟକୁ ଖୋଦିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୈଃ ଖନଦ୍ଭିଶ୍ ଚ ଵାଲୁକାନ୍ତର୍ହିତସ୍ ତଦା ଧୁନ୍ଧୁର୍ ଆସାଦିତୋ ଵିପ୍ରା ଦିଶମ୍ ଆଵୃତ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବାଲି ମଧ୍ୟରେ ଖୋଦିଥିବାବେଳେ, ଧୁନ୍ଧୁ ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଅଟକାଇ ମିଳିଗଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ମୁଖଜେନାଗ୍ନିନା କ୍ରୋଧାଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଉଦ୍ଵର୍ତଯନ୍ନ୍ ଇଵ ଵାରି ସୁସ୍ରାଵ ଵେଗେନ ମହୋଦଧିର୍ ଇଵୋଦଯେ
ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ବିସର୍ଗ ହେଉଥିଲା, ସେ ଯେପରିକି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଲଟାଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏପରି ଭାବରେ ତିବ୍ର ଗତିରେ ପାଣି ଝରିଲା, ଯେପରି ଉତ୍ତାଳ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ଉତ୍ଥାନ ସମୟରେ ପାଣି ଝରାଏ।
ସୌମସ୍ଯ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ଵରୋର୍ମିକଲିଲୋ ମହାନ୍ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ଦଗ୍ଧଂ ତ୍ରିଭିର୍ ଊନଂ ତୁ ରକ୍ଷସା
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମହାନ ତରଙ୍ଗ ଓ କାଦର ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।