ନମସ୍କୃତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଗୌତମୋ ମାଂ ମହାମତିଃ କମଲାସନ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନ୍ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ପୁନଃ ପୁନଃ
ନମସ୍କାର କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଗୌତମ ମୋତେ କହିଲେ: 'ପଦ୍ମାସନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରେ।'
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମଯେଯଂ ଵସୁଧାଖିଲା ଯଦ୍ ଅତ୍ର ଯୁକ୍ତଂ ଦେଵେଶ ଜାନୀତେ ତଦ୍ ଭଵାନ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରିଛି; ଏଠିରେ ଯାହା ଉଚିତ, ଦେବତାମାନ୍ୟ, ତାହା ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ଜାଣନ୍ତି।
ମଯା ତୁ ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗୌତମମ୍ ଅବ୍ରଵମ୍ ତଵୈଵ ଦୀଯତେ ସୁଭ୍ରୂଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଇଦଂ କୃତମ୍
ମୁଁ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିଲି, ହେ ଗୌତମ, ଏବଂ କହିଲି: 'ଏହି ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିଅଳି ଝିଅକୁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ଏହି ପରିକ୍ରମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।'
ଧର୍ମଂ ଜାନୀହି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଂ ନିଗମୈର୍ ଅପି ଅର୍ଧପ୍ରସୂତା ସୁରଭିଃ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀ ମହୀ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣ, ହେ ବିଦ୍ୱାନ ଋଷି, ଏହା ବେଦ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ବୁଝିବା କଠିନ; ସୁରଭି ଅର୍ଦ୍ଧ ଜନ୍ମା, ସେହି ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଥିବା ପୃଥିବୀ।
କୃତା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ତସ୍ଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ସା କୃତା ଭଵେତ୍ ଲିଙ୍ଗଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ତଦ୍ ଏଵ ଫଲମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ସେହି ପୃଥିବୀର ପରିକ୍ରମା କରାଯାଇଛି; ଲିଙ୍ଗର ପରିକ୍ରମା କଲେ, ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ମୁନେ ଗୌତମ ସୁଵ୍ରତ ତୁଷ୍ଟୋ ଽହଂ ତଵ ଧୈର୍ଯେଣ ଜ୍ଞାନେନ ତପସା ତଥା
ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ହେ ଗୌତମ, ନିଷ୍ଠାବାନ ମୁନି, ତୁମର ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦେଖି ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।
ଦତ୍ତେଯମ୍ ଋଷିଶାର୍ଦୂଲ କନ୍ଯା ଲୋକଵରା ମଯା ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାହଂ ଗୌତମାଯ ଅହଲ୍ଯାମ୍ ଅଦଦାଂ ମୁନେ
ଏହି ଝିଅକୁ, ହେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଦେଉଛି; ଏଭଳି କହି, ମୁଁ ଅହଲ୍ୟାକୁ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଲି।
ଜାତେ ଵିଵାହେ ତେ ଦେଵାଃ କୃତ୍ଵେଲାଯାଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଶନୈଃ ଶନୈର୍ ଅଥାଗତ୍ଯ ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ତୁମର ବିବାହ ହେବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ସମୟ ଆସି, ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ପରିକ୍ରମା ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଗୌତମମ୍ ଅହଲ୍ଯାଂ ଚ ଦାଂପତ୍ଯଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍ ତେ ଚାଗତ୍ଯାଥ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଵିସ୍ମିତାଶ୍ ଚାଭଵନ୍ ସୁରାଃ
ସେମାନେ ଗୌତମ ଓ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ, ଯାଁକର ସଂଯୋଗ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିଲା, ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଅତିକ୍ରାନ୍ତେ ଵିଵାହେ ତୁ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ ସମତ୍ସରଃ ଶଚୀଭର୍ତା ତାମ୍ ଈକ୍ଷ୍ଯ ଚ ଦିଵଂ ଯଯୌ
ବିବାହ ସମାପ୍ତ ହେଲାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ; ଏବଂ ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୀତମନାସ୍ ତସ୍ମୈ ଗୌତମାଯ ମହାତ୍ମନେ ପ୍ରାଦାଂ ବ୍ରହ୍ମଗିରିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ତାପରେ, ମୋ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଗିରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶୁଭ ସ୍ଥାନ, ଦେଲି।
ଅହଲ୍ଯାଯାଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରେମେ ତତ୍ର ସ ଗୌତମଃ ଗୌତମସ୍ଯ କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ
ସେଠାରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ଅହଲ୍ୟା ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଗୌତମଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ—
ତମ୍ ଆଶ୍ରମଂ ତଂ ଚ ମୁନିଂ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଵେଷେଣ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଆଗାଚ୍ ଛତକ୍ରତୁଃ
ସେ ଆଶ୍ରମ, ସେ ମୁନି ଏବଂ ତାଙ୍କ ନିର୍ମଳ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆସିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଵନଂ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ଵିଭଵଂ ତଥା ପାପୀଯସୀଂ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଅହଲ୍ଯାଂ ସମୁଦୈକ୍ଷତ
ସେ ତାଙ୍କ ଘର, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସମ୍ପଦ ଦେଖି, ମନରେ ଖରାପ ଭାବ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅହଲ୍ୟାକୁ ତକିଲେ।
ନାତ୍ମାନଂ ନ ପରଂ ଦେଶଂ କାଲଂ ଶାପାଦ୍ ଋଷେର୍ ଭଯମ୍ ନ ବୁବୋଧ ତଦା ଵତ୍ସ କାମାକୃଷ୍ଟଃ ଶତକ୍ରତୁଃ
ସେତେବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର କାମେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ନିଜକୁ, ଅନ୍ୟକୁ, ସ୍ଥାନକୁ, ସମୟକୁ, ଋଷିଙ୍କ ଶାପକୁ କିଛି ମନେ କଲେ ନାହିଁ, ହେ ପୁଅ।
ତଦ୍ଧ୍ଯାନପରମୋ ନିତ୍ଯଂ ସୁରରାଜ୍ଯେନ ଗର୍ଵିତଃ ସଂତପ୍ତାଙ୍ଗଃ କଥଂ କୁର୍ଯାଂ ପ୍ରଵେଶୋ ମେ କଥଂ ଭଵେତ୍
ସେ ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାରୀ, ଦେହ ଜଳିଉଠି, ଚିନ୍ତା କଲେ: 'କିପରି ପ୍ରବେଶ କରିବି? କିପରି ସମ୍ଭବ?'
ଏଵଂ ଵସନ୍ ଵିପ୍ରରୂପୋ ନାନ୍ତରଂ ତ୍ଵ୍ ଅଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ ସ କଦାଚିନ୍ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୃତ୍ଵା ପୌର୍ଵାହ୍ଣିକୀଂ କ୍ରିଯାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ରହି, ସେ କୌଣସି ସୁଯୋଗ ମିଳିଲାନି; କିନ୍ତୁ ଏକଦିନ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଗୌତମ ପୂର୍ବାହ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି—
ସହିତୋ ଗୌତମଃ ଶିଷ୍ଯୈର୍ ନିର୍ଗତଶ୍ ଚାଶ୍ରମାଦ୍ ବହିଃ ଆଶ୍ରମଂ ଗୌତମୀଂ ଵିପ୍ରାନ୍ ଧାନ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଗୌତମ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଗଲେ; ଆଶ୍ରମ, ଗୌତମୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାନ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗତୋ ମୁନିଵର ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ ତଂ ସମୁଦୈକ୍ଷତ ଇଦମ୍ ଅନ୍ତରମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଚକ୍ରେ କାର୍ଯଂ ମନଃପ୍ରିଯମ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଅବସର ଦେଖିଲେ; 'ଏହି ସୁଯୋଗ' ବୋଲି ଭାବି, ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।
ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ଗୌତମସ୍ଯ ପ୍ରିଯେପ୍ସୁଃ ସ ଶତକ୍ରତୁଃ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀମ୍ ଅହଲ୍ଯାଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଗୌତମଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସୁଖ ଚାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ଅହଲ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆକୃଷ୍ଟୋ ଽହଂ ତଵ ଗୁଣୈ ରୂପଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ଖଲତ୍ପଦଃ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ ହସନ୍ ହସ୍ତମ୍ ଆଦାଯାନ୍ତଃ ସମାଵିଶତ୍
ତୁମର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ତୁମର ରୂପକୁ ମନେ ପକାଇ, ମୁଁ ପାଦ ଖସିଗଲି। ଏହିପରି କହି, ହସି, ସେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ଘର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନ ବୁବୋଧ ତ୍ଵ୍ ଅହଲ୍ଯା ତଂ ଜାରଂ ମେନେ ତୁ ଗୌତମମ୍ ରମମାଣା ଯଥାସୌଖ୍ଯଂ ପ୍ରାଗାଚ୍ ଛିଷ୍ଯୈଃ ସ ଗୌତମଃ
ଅହଲ୍ୟା ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଗୌତମ ଭାବିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଗୌତମ ତାଙ୍କର ଛାତ୍ରମାନେ ସହ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଏଵ ଅହଲ୍ଯା ପ୍ରିଯଵାଦିନୀ ପ୍ରତିଯାତି ପ୍ରିଯଂ ଵକ୍ତି ତୋଷଯନ୍ତୀ ଚ ତଂ ଗୁଣୈଃ
ସେ ଯେତେବେଳେ ଆସୁଥିଲେ, ଅହଲ୍ୟା ମିଠା କଥା କହି, ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରେମର କଥା କହି, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ।
ତାମ୍ ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ମେନେ ତନ୍ ମହଦ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍ ଦ୍ଵାରସ୍ଥିତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ନାରଦ
ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ମୁନି ଏହାକୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ। ହେ ନାରଦ, ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ଶାଲାଯା ରକ୍ଷିଣୋ ଗୃହକର୍ମିଣଃ ଊଚୁର୍ ମୁନିଵରଂ ଭୀତା ଗୌତମଂ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତାଃ
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଶାଳାର ରକ୍ଷକ ଓ ଘରର କାମକର୍ତ୍ତାମାନେ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହାମୁନି ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ କିମ୍ ଇଦଂ ଚିତ୍ରଂ ବହିର୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚ ଦୃଶ୍ଯସେ ପ୍ରିଯଯାନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଽସି ତଥୈଵ ଚ ବହିର୍ ଭଵାନ୍ ଅହୋ ତପଃପ୍ରଭାଵୋ ଽଯଂ ନାନାରୂପଧରୋ ଭଵାନ୍
ଭଗବନ୍ତ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କ'ଣ? ଆପଣ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଦୁହିଁଠି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଆପଣ ପ୍ରିୟା ସହ ଘର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି। ହାଁ, ଏହା ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି! ଆପଣ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ କୋ ନୁ ତିଷ୍ଠତି ପ୍ରିଯେ ଅହଲ୍ଯେ ଭଵତି କିଂ ମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ ଇତ୍ଯ୍ ଋଷେର୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଅହଲ୍ଯା ଜାରମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ସେ ଘର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, 'ପ୍ରିୟା ଅହଲ୍ୟା, ଏଠାରେ କିଏ ଅଛି? ତୁମେ କାହିଁକି ମୋ ସହ କଥା ନକହୁଛ?' ଋଷିଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅହଲ୍ୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରେମୀ ସହ କଥା କହିଲେ।
କୋ ଭଵାନ୍ ମୁନିରୂପେଣ ପାପଂ ତ୍ଵଂ କୃତଵାନ୍ ଅସି ଇତି ବ୍ରୁଵତୀ ଶଯନାଦ୍ ଉତ୍ଥିତା ସତ୍ଵରଂ ଭଯାତ୍
'ମୁନିର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମେ କିଏ? ଏମିତି ପାପ କାହିଁକି କଲ?' ଏହିପରି କହି, ସେ ଭୟରେ ଶଯ୍ୟାରୁ ତୁରନ୍ତ ଉଠିପଡ଼ିଲେ।
ସ ଚାପି ପାପକୃଚ୍ ଛକ୍ରୋ ବିଡାଲୋ ଽଭୂନ୍ ମୁନେର୍ ଭଯାତ୍ ତ୍ରସ୍ତାଂ ଚ ଵିକୃତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ରିଯାଂ ଦୂଷିତାଂ ତଦା
ପାପୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁନିଙ୍କ ଭୟରେ, ବିଡ଼ାଳ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଏବେ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଛି।
ଉଵାଚ ସ ମୁନିଃ କୋପାତ୍ କିମ୍ ଇଦଂ ସାହସଂ କୃତମ୍ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଭର୍ତାରଂ ସାପି ନୋଵାଚ ଲଜ୍ଜିତା
ମୁନି କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ଏହି ଅସାବଧାନ କାମ କାହିଁକି କଲେ?' ସେ ଏଭଳି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିବାବେଳେ, ଲଜ୍ଜାରେ ଅହଲ୍ୟା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।