ଏତନ୍ ନ ଗର୍ହିତଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାମ୍ ଅହମ୍ ଇଦଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ କର୍ମଣ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ମହାକ୍ରୂରେ ସମାଦେଷ୍ଟୁଂ ନ ଵାର୍ହସି
ଏହି କାମ କୌଣସି ଦୋଷର କାମ ନୁହେଁ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହା କରିବି। ଏପରି କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଭାନୁର୍ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ କିଂ ନାମ ଗର୍ହିତଂ କର୍ମ ତଵ କର୍ତୁମ୍ ଅଲଂ ଯମ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ଯମ, ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି କାମ ଅପରାଧ ହେବ କି?
କିଂ ନ ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ଯାନ୍ତୀ ଗଣିକା ଗଣକିଂକରୈଃ ଗୀଯମାନା ଦିଵଂ ସଦ୍ଯୋ ଗୌତମୀତୋଯମ୍ ଆପ୍ଲୁତା
ଗଣିକା ତାଙ୍କର ସହଚରୀମାନେ ସହିତ ଗାନ ଶୁଣି, ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସିଧାସଳଖ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବାକୁ ତୁମେ ଦେଖିନଥିଲେ କି?
ତ୍ଵଯା ଚାତ୍ର ତପସ୍ ତୀଵ୍ରଂ କୃତଂ ପୁତ୍ର ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ନୈଵାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ପଶ୍ଯାମି ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛ ନିଜଂ ପୁରମ୍
ପୁଅ, ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିଛ, ତାହାର ଶେଷ ମୁଁ ଦେଖୁନି। ତେଣୁ, ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଯାଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ଭାନୁସ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଗତୋ ଦିଵମ୍ ଯମୋ ଽପି ସଂଗମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ତତୋ ନିଜପୁରଂ ଯଯୌ
ଏଭଳି କହି, ପୂଜ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଯମ ମଧ୍ୟ ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଭୂତହାପି ତତଃ ଶଙ୍କାଂ ତତ୍ଯାଜ ଚ ମହାମୁନେ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯମଂ ଯାନ୍ତଂ ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରଯାଣକମ୍
ଏହା ପରେ, ଭୂତମାନେ ଯିଏ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ବଡ ମୁନି, ସନ୍ଦେହ ଛାଡିଦେଲେ। ଯମଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଗତି ଦେଲେ।
ଭଗଵାନ୍ ଯତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତଃ ଇତି ଯଃ ଶୃଣୁଯାନ୍ ମର୍ତ୍ଯଃ ପଠେଦ୍ ଵାପି ସମାହିତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦ, ବନମାଳା ପିନ୍ଧି ରହନ୍ତି—ଏହି କଥା କିଏ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ,
ଆପଦସ୍ ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଦୀର୍ଘମ୍ ଆଯୁର୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂରିଯାଏ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଅହଲ୍ଯାସଂଗମଂ ଚେହ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନମ୍ ଶୃଣୁ ସମ୍ଯଙ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ର ଵୃତ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଯଥା
ଏଠି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ସଂଗମ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।
କୌତୁକେନାତିମହତା ମଯା ପୂର୍ଵଂ ମୁନୀଶ୍ଵର ସୃଷ୍ଟା କନ୍ଯା ବହୁଵିଧା ରୂପଵତ୍ଯୋ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ବଡ ଆଗ୍ରହରେ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ପୂର୍ବେ ମୁଁ ବହୁ ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଥିବା ଅନେକ କନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି।
ତାସାମ୍ ଏକାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମାଂ ନିର୍ମମେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାମ୍ ତାଂ ବାଲାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପଗୁଣାନ୍ଵିତାମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ଏକ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା କନ୍ୟାକୁ ତିଆରି କଲି; ସେ ବାଳା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭାପ୍ରଦ, ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
କୋ ଵାସ୍ଯାଃ ପୋଷଣେ ଶକ୍ତ ଇତି ମେ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଆଵିଶତ୍ ନ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ସୁରାଣାଂ ଚ ନ ମୁନୀନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ମୋ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଆସିଲା—କିଏ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିପାରିବ? ଦାନବ, ଦେବତା କିମ୍ବା ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାଃ ପୋଷଣେ ଶକ୍ତିର୍ ଇତି ମେ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଅନ୍ଵଭୂତ୍ ଗୁଣଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯ ଵିପ୍ରାଯ ତପୋଯୁକ୍ତାଯ ଧୀମତେ
ମୋ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା—ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବାକୁ କେହି ସମର୍ଥ ନାହାନ୍ତି, କେବଳ ଗୁଣରେ ପ୍ରଥମ, ତପସ୍ୟା ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିପୁଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ୟତୀତ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତାଯ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵେଦିନେ ଗୌତମାଯ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞାମ୍ ଅଦଦାଂ ପୋଷଣାଯ ତାମ୍
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଗୌତମଙ୍କୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲି।
ପାଲଯସ୍ଵ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଵଦ୍ ଆପ୍ସ୍ଯତି ଯୌଵନମ୍ ଯୌଵନସ୍ଥାଂ ପୁନଃ ସାଧ୍ଵୀମ୍ ଆନଯେଥା ମମାନ୍ତିକମ୍
ମୁନିମାନ୍ୟ, ତୁମେ ଏହି ଝିଅଟିକୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଯୁବତୀ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁବତୀ ହେବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଝିଅଟିକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣିଦେ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗୌତମାଯ ପ୍ରାଦାଂ କନ୍ଯାଂ ସୁମଧ୍ଯମାମ୍ ତାମ୍ ଆଦାଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସା ହତକଲ୍ମଷଃ
ଏହିପରି କହି, ମୁଁ ଗୌତମଙ୍କୁ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଧାରିଣୀ ଝିଅଟିକୁ ଦେଲି। ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ଚାଲିଗଲେ।
ତାଂ ପୋଷଯିତ୍ଵା ଵିଧିଵଦ୍ ଅଲଂକୃତ୍ଯ ମମାନ୍ତିକମ୍ ନିର୍ଵିକାରୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ହ୍ଯ୍ ଅହଲ୍ଯାମ୍ ଆନଯତ୍ ତଦା
ସେଉଁଠି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଝିଅଟିକୁ ପାଳନା କରି, ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ମନରେ କୌଣସି ଭେଦ ନ ରଖି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ତାହାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣିଦେଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିବୁଧାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରାଗ୍ନିଵରୁଣାଦଯଃ ମମ ଦେଯା ସୁରେଶାନ ଇତ୍ଯ୍ ଊଚୁସ୍ ତେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ସେଉଁଠି ତାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ମୋତେ ଏକେକ ଭାବରେ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନ୍ୟ, ଏହିଝିଅଟିକୁ ମୋତେ ଦିଅ।'
ତଥୈଵ ମୁନଯଃ ସାଧ୍ଯା ଦାନଵା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଆଗତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କନ୍ଯାର୍ଥମ୍ ଅଥ ସଂଗତାନ୍
ଏହିପରି ମୁନି, ସାଧ୍ୟ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଝିଅ ପାଇଁ ଏକଠା ହୋଇ ଆସିଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତୁ ଵିଶେଷେଣ ମହାଂଶ୍ ଚାଭୂତ୍ ତଦା ଗ୍ରହଃ ଗୌତମସ୍ଯ ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯଂ ଧୈର୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ
ତା'ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଭିତରେ ବଡ଼ ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମିଲା; କିନ୍ତୁ ଗୌତମଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଗଭୀରତା ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ସ୍ମୃତ୍ଵା ସୁଵିସ୍ମିତୋ ଭୂତ୍ଵା ମମୈଵମ୍ ଅଭଵତ୍ ସୁଧୀଃ ଦେଯେଯଂ ଗୌତମାଯୈଵ ନାନ୍ଯଯୋଗ୍ଯା ଶୁଭାନନା
ଏହି ସବୁ ମନେପକାଇ, ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲି; ଏବଂ ଭାବିଲି: 'ଏହି ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା ଝିଅଟିକୁ କେବଳ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କାହା ପାଇଁ ସେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ତସ୍ମାଐ ଏଵ ତୁ ତାଂ ଦାସ୍ଯେ ତଥାପ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅଚିନ୍ତଯମ୍ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ମତିର୍ ଧୈର୍ଯଂ ମଥିତଂ ବାଲଯାନଯା
ସେଠାରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଝିଅଟିକୁ ଦେବି; ତଥାପି ଏହିପରି ଭାବିଲି: ଏହି କୁମାରୀ ଝିଅଟି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କର ମନ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି।
ଅହଲ୍ଯେତି ସୁରୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯା ଚ ଋଷିଭିସ୍ ତଦା ଦେଵାନ୍ ଋଷୀଂସ୍ ତଦା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମଯା ତତ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଉଚ୍ଚକୈଃ
ସେ ସମୟରେ ଦେବତା, ମୁଁ ଓ ଋଷିମାନେ ତାକୁ 'ଅହଲ୍ୟା' ବୋଲି ଡାକିଲୁ। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ମୁଁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଘୋଷଣା କଲି।
ତସ୍ମୈ ସା ଦୀଯତେ ସୁଭ୍ରୂର୍ ଯଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ କୃତ୍ଵୋପତିଷ୍ଠତେ ପୂର୍ଵଂ ନ ଚାନ୍ଯସ୍ମୈ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏହି ଶୁଭ ଭୃକ୍ତି ଧାରିଣୀ ଝିଅଟି, ଯିଏ ପ୍ୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଥମେ ପରିକ୍ରମା କରି ଆସିବ, ସେଠିକୁ ଦିଆଯିବ; ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ସେ ପୁନିପୁନି ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଉ।
ତତଃ ସର୍ଵେ ସୁରଗଣାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ମଯେରିତମ୍ ଅହଲ୍ଯାର୍ଥଂ ସୁରା ଜଗ୍ମୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣେ
ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଅହଲ୍ୟା ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ସୁରସଂଘେଷୁ ଗୌତମୋ ଽପି ମୁନୀଶ୍ଵର ପ୍ରଯତ୍ନମ୍ ଅକରୋତ୍ କିଂଚିଦ୍ ଅହଲ୍ଯାର୍ଥମ୍ ଇମଂ ତଥା
ଦେବମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ଅହଲ୍ୟା ପାଇଁ କିଛି ଉଦ୍ୟମ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସୁରଭିଃ ସର୍ଵକାମଧୁକ୍ ଅର୍ଧପ୍ରସୂତା ହ୍ଯ୍ ଅଭଵତ୍ ତାଂ ଦଦର୍ଶ ସ ଗୌତମଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ସୁରଭି ଗାଈ ଅର୍ଧ ଜନ୍ମ ହେଉଥିଲା; ଗୌତମ ତାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚକ୍ରେ ଇଯମ୍ ଉର୍ଵୀତି ସଂସ୍ମରନ୍ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଚ ସୁରେଶସ୍ଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଅଥାକରୋତ୍
ଏହି ଗାଈ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ ବୋଲି ମନେକରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ; ତାପରେ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ଚିହ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ତଯୋଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଗୌତମୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଦେଵାନାମ୍ ଏକଂ ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକଥର ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ନୈଵାଭଵଦ୍ ଭୁଵୋ ଗନ୍ତୁଃ ସଂଜାତଂ ଦ୍ଵିତଯଂ ମମ ଏଵଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ସ ମୁନିର୍ ମମାନ୍ତିକମ୍ ଅଥାଭ୍ଯଗାତ୍
ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ସେ ମୁନି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।