ଅହୋ କଷ୍ଟଂ ମହାକଷ୍ଟଂ ନଷ୍ଟା ମେ ସୁରନାଥତା ଗୋଦାଵର୍ଯାଂ ତପଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯମୋ ଵୈ ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତଃ ଜିଘୃକ୍ଷୁର୍ ମତ୍ପଦଂ ନୂନଂ ଦେଵା ଇତି ମତିର୍ ମମ
ହାୟ, ଏହା କେତେ ଦୁଃଖଦ, ଏକଦମ ଭୟଙ୍କର! ମୋର ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକାର ହରାଇଗଲା। ଯଦି ଯମ ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ସ୍ଥାନ ଦଖଳ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି—ମୋର ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସୁଛି, ହେ ଦେବମାନେ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସହସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଆହୂତଶ୍ ଚାପ୍ସରୋଗଣଃ
ଏଭଳି କହି, ଇନ୍ଦ୍ର ତୁରନ୍ତି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
କା ଭଵତୀଷୁ କାଲସ୍ଯ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ତପସି ଦ୍ଵିଷଃ ତପଃପ୍ରଣାଶନେ ଶକ୍ତା ଇତି ମେ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଉଚ୍ଯତାମ୍
ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବ? ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ।
ଇତି ଶକ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୋଚେ କାପି ମହାମୁନେ ଅଥ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରକୋପେଣ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାପ୍ସରୋଗଣମ୍
ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କେହି ମହାମୁନି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ଶକ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉତ୍ତରଂ ନାବ୍ରଵୀତ୍ କିଂଚିଦ୍ ଯାମସ୍ ତର୍ହି ଵଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ ସଜ୍ଜା ଭଵନ୍ତୁ ଵିବୁଧାଃ ସୈନ୍ଯୈର୍ ଆଯାନ୍ତୁ ମା ଚିରମ୍ ଘାତଯାମୋ ଵଯଂ ଶତ୍ରୁଂ ତପସା ସ୍ଵର୍ଗକାମୁକମ୍
ଯେତେବେଳେ କେହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ନିଜେ ଯିବା। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସେନା ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉନ୍ତୁ, ବିଳମ୍ବ ନ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଏହି ଶତ୍ରୁ, ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହୁଁଥିବାକୁ, ସେଷ କରିଦେବା।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ସତି ଦେଵାନାଂ ସେନା ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ହ ଇତୀନ୍ଦ୍ରହୃଦଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହରିଣା ଲୋକଧାରିଣା
ଏଭଳି କହିବା ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନର ଭାବ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ହରି—
ପ୍ରେଷିତଂ ଚକ୍ରିଣା ଚକ୍ରଂ ରକ୍ଷଣାଯ ଯମସ୍ଯ ହି ଚକ୍ରଂ ଯତ୍ରାଭଵତ୍ ତତ୍ର ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍
ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ଯମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ପଠାଇଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ଚକ୍ର ରହିଲା, ସେଠି ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ 'ଚକ୍ରତୀର୍ଥ' ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଅଥେନ୍ଦ୍ରଂ ମେନକା ପ୍ରାହ ଶଙ୍କିତେତି ଵଚସ୍ ତଦା
ତାପରେ ମେନକା ନିଜ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକାଶ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
କାଲାଵଲୋକନେ ନାଲଂ କାଚିଦ୍ ଅସ୍ତି ସୁରେଶ୍ଵର ମରଣଂ ଚ ଵରଂ ଦେଵ ଭଵତୋ ନ ଯମାତ୍ ପୁନଃ
ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, କାଳଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆମେ କେହି ସହିପାରିବୁ ନାହିଁ। ଦେବ, ତୁମ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଯମଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାଠାରୁ ଭଲ।
ରୂପଯୌଵନମତ୍ତେଯଂ ଗଣିକାଯାଚନଂ ପ୍ରଭୋ ପ୍ରେଷଣଂ ତତ୍ ପ୍ରଯଚ୍ଛୈଷା ସ୍ଵାମିତ୍ଵଂ ମନ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
ଏହି ବେଶ୍ୟା ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ମତ୍ତ, ସେ ସଦା ଅନୁରୋଧ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଏହାକୁ ପଠାନ୍ତୁ, ଯାଉ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେ ନିଜକୁ ତୁମର ଅଧିନ ଭାବିଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ ତସ୍ଯାଃ ଶକ୍ରଃ ସୁରଵରେଶ୍ଵରଃ ଆଦିଦେଶାବଲାଂ କ୍ଷାମାଂ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଗଣିକାଂ ତଥା
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶକ୍ର, ସେ ଶୁଣ୍ଡରୀ, କ୍ଷୀଣାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଦରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ଗଣିକେ ଗଚ୍ଛ ମେ କାର୍ଯଂ କୁରୁ ସୁନ୍ଦରି ମା ଚିରମ୍ କୃତକୃତ୍ଯାଗତା ଭୂଯୋ ଵଲ୍ଲଭା ମେ ଯଥା ଶଚୀ
ହେ ବେଶ୍ୟା, ମୋର କାମ କରିଦେଉ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବିଳମ୍ବ କରନି। କାମ ସଫଳ କରି ଫେରିଆସ, ତୁମେ ମୋତେ ଶଚୀ ପରି ପ୍ରିୟ ହେବ।
ଇତ୍ଯ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ଵଚଃ ଶକ୍ରାଦ୍ ଉତ୍ପତ୍ଯ ଗଣିକା ଦିଶଃ କ୍ଷଣେନ ଯମସାଂନିଧ୍ଯମ୍ ଆଯାତା ଚାରୁରୂପିଣୀ
ଶକ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଗଣିକା ତୁରନ୍ତି ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଉଡ଼ି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଚମକୁଥିବା ରୂପରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
ଯମାନ୍ତିକମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ଯୋତଯନ୍ତୀ ଦିଶୋ ଦଶ ସଲୀଲଂ ଲଲିତଂ ବାଲା ଜଗୌ ହିନ୍ଦୋଲକଙ୍କଲମ୍
ଯମଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଚମକାଇଲା; ଶିଶୁଳି ଭାବରେ ମନୋହର ଭାବେ ହିନ୍ଦୋଳ ରାଗ ଗାଇଲା।
ତତଶ୍ ଚଚାଲ କାଲସ୍ଯ ମନୋ ଲୋଲଂ ଚଲାଚଲମ୍ ଅଥୋନ୍ମୀଲ୍ଯ ଯମୋ ନେତ୍ରେ କାମପାଵକପୂରିତେ
ତାପରେ କାଳଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ଏପଟେ ସେପଟେ ଭାସିଗଲା; ଯମ ଦୁଇ ଆଖି ଖୋଲିଲେ, ତାହାରେ କାମନାର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଥିଲା।
ତସ୍ଯାଂ ଵ୍ଯାପାରଯାମ୍ ଆସ ଶ୍ରେଯଃଶତ୍ରୌ ମହାମୁନେ ତତୋ ଵିଲୀଯ ସା ସଦ୍ଯଃ ସରିତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଗମତ୍ ତଦା
ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, ହେ ମହାମୁନି, ଯଦିଓ ସେ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ, ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି; ତାପରେ ସେ ତୁରନ୍ତି ଲୟ ହୋଇ ଏକ ନଦୀ ହେଇଗଲେ।
ଗୌତମ୍ଯାଂ ତୁ ସମାଗମ୍ଯ ଗଣିକାଗଣକିଂକରୈଃ ଗୀଯମାନା ଗତା ସ୍ଵର୍ଗେ ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵତଃ
ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ତାଙ୍କର ସହଚରୀମାନେ ଓ ଗାୟକମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଗାନ ଶୁଣିବା ସମୟରେ ସେ ଗଣିକା, ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ଗଣିକାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମାନସ୍ଥାଂ ଦିଵଂ ପ୍ରତି ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାଲସ୍ ତରଲଲୋଚନଃ ଅଥାଦିତ୍ଯେନ ଚାଗତ୍ଯ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତୋ ଯମସ୍ ତଦା
ସେଇ ଗଣିକାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସହଚରୀମାନେ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା କାଳ ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସି, ଯମଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
କୁରୁ ପୁତ୍ର ନିଜଂ କର୍ମ ପ୍ରଜାନାଂ ତ୍ଵଂ ପରିକ୍ଷଯମ୍ ପଶ୍ଯ ଵାତଂ ସଦା ଵାନ୍ତଂ ସୃଜନ୍ତଂ ଵେଧସଂ ପ୍ରଜାଃ ପର୍ଯଟନ୍ତଂ ତ୍ରିଲୋକୀଂ ମାଂ ଵହନ୍ତୀଂ ଵସୁଧାଂ ପ୍ରଜାଃ
ମୁଁ କହୁଛି, ପୁଅ, ତୁମେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର। ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅନ୍ତ ଦେଖିବା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁମର। ଦେଖ, ବାତାସ ସଦା ବହୁଛି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି; ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଲୋକମାନେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ବୋହି ରହିଛି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯମୋ ଵାକ୍ଯଂ ପିତୁର୍ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଯମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଏତନ୍ ନ ଗର୍ହିତଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାମ୍ ଅହମ୍ ଇଦଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ କର୍ମଣ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ମହାକ୍ରୂରେ ସମାଦେଷ୍ଟୁଂ ନ ଵାର୍ହସି
ଏହି କାମ କୌଣସି ଦୋଷର କାମ ନୁହେଁ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହା କରିବି। ଏପରି କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଭାନୁର୍ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ କିଂ ନାମ ଗର୍ହିତଂ କର୍ମ ତଵ କର୍ତୁମ୍ ଅଲଂ ଯମ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ଯମ, ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି କାମ ଅପରାଧ ହେବ କି?
କିଂ ନ ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ଯାନ୍ତୀ ଗଣିକା ଗଣକିଂକରୈଃ ଗୀଯମାନା ଦିଵଂ ସଦ୍ଯୋ ଗୌତମୀତୋଯମ୍ ଆପ୍ଲୁତା
ଗଣିକା ତାଙ୍କର ସହଚରୀମାନେ ସହିତ ଗାନ ଶୁଣି, ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସିଧାସଳଖ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବାକୁ ତୁମେ ଦେଖିନଥିଲେ କି?
ତ୍ଵଯା ଚାତ୍ର ତପସ୍ ତୀଵ୍ରଂ କୃତଂ ପୁତ୍ର ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ନୈଵାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ପଶ୍ଯାମି ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛ ନିଜଂ ପୁରମ୍
ପୁଅ, ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିଛ, ତାହାର ଶେଷ ମୁଁ ଦେଖୁନି। ତେଣୁ, ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଯାଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ଭାନୁସ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଗତୋ ଦିଵମ୍ ଯମୋ ଽପି ସଂଗମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ତତୋ ନିଜପୁରଂ ଯଯୌ
ଏଭଳି କହି, ପୂଜ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଯମ ମଧ୍ୟ ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଭୂତହାପି ତତଃ ଶଙ୍କାଂ ତତ୍ଯାଜ ଚ ମହାମୁନେ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯମଂ ଯାନ୍ତଂ ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରଯାଣକମ୍
ଏହା ପରେ, ଭୂତମାନେ ଯିଏ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ବଡ ମୁନି, ସନ୍ଦେହ ଛାଡିଦେଲେ। ଯମଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଗତି ଦେଲେ।
ଭଗଵାନ୍ ଯତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତଃ ଇତି ଯଃ ଶୃଣୁଯାନ୍ ମର୍ତ୍ଯଃ ପଠେଦ୍ ଵାପି ସମାହିତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦ, ବନମାଳା ପିନ୍ଧି ରହନ୍ତି—ଏହି କଥା କିଏ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ,
ଆପଦସ୍ ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଦୀର୍ଘମ୍ ଆଯୁର୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂରିଯାଏ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଅହଲ୍ଯାସଂଗମଂ ଚେହ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନମ୍ ଶୃଣୁ ସମ୍ଯଙ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ର ଵୃତ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଯଥା
ଏଠି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ସଂଗମ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।
କୌତୁକେନାତିମହତା ମଯା ପୂର୍ଵଂ ମୁନୀଶ୍ଵର ସୃଷ୍ଟା କନ୍ଯା ବହୁଵିଧା ରୂପଵତ୍ଯୋ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ବଡ ଆଗ୍ରହରେ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ପୂର୍ବେ ମୁଁ ବହୁ ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଥିବା ଅନେକ କନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି।