ଭାରେଣ ଗୁରୁଣା ଶକ୍ର ପୀଡିତାହଂ ଵିନା ଵଧମ୍ କାରଣଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଆଯାତା କିମ୍ ଇଦଂ କଥ୍ଯତାଂ ମମ
'ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଭାରରେ ଦବିଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ବିନା ବିନାଶର। ଏହାର କାରଣ ପଚାରିବାକୁ ଆସିଛି—ମୋତେ ଏହି କଥା କହ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହୀଵାକ୍ଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ପୃଥିବୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ—
କାରଣଂ ଯଦି ନାମ ସ୍ଯାତ୍ ତଦାନୀଂ ଜ୍ଞାଯତେ ମଯା ସୁରାଣାଂ ହି ପତିର୍ ଯସ୍ମାଦ୍ ଅହଂ ସର୍ଵାସୁ ମେଦିନି
'ଯଦି କୌଣସି କାରଣ ଅଛି, ତେବେ ମୁଁ ଜାଣିପାରିବି, କାରଣ ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଓ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ନାଥ।'
ଅଥ ପୃଥ୍ଵୀ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚାହ ଶଚୀପତିମ୍ ଯମ ଆଦିଶ୍ଯତାଂ ତର୍ହି ଯଥା ସଂହରତେ ପ୍ରଜାଃ
ତାପରେ ପୃଥିବୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶଚୀଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଯମଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଅ, ଯେଉଁପରି ସେ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ମହ୍ଯା ଆଦିଷ୍ଟାଃ ସିଦ୍ଧକିଂନରାଃ ଯମସ୍ଯାନଯନେ ଶୀଘ୍ରଂ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ମହାମୁନେ
ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ ମହାମୁନି, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସିଦ୍ଧ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଯମଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣିବାକୁ ପଠାଯିଲେ।
ତତସ୍ ତେ ସତ୍ଵରଂ ଯାତାଃ ସର୍ଵେ ଵୈଵସ୍ଵତଂ ପୁରମ୍ ନୈଵାପଶ୍ଯନ୍ ଯମଂ ତତ୍ର ତେ ସିଦ୍ଧାଃ ସହ କିଂନରୈଃ ତଥାଗତ୍ଯ ପୁନର୍ ଵେଗାଦ୍ ଵାର୍ତ୍ତା ଶକ୍ରେ ନିଵେଦିତା
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସିଦ୍ଧ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସେଠାରେ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ପୁଣି ତୁରନ୍ତ ଫେରି, ସେମାନେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଯମୋ ଯମପୁରେ ନାଥ ଅସ୍ମାଭିର୍ ନାଵଲୋକିତଃ ମହତାପି ସୁଯତ୍ନେନ ଵୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସମନ୍ତତଃ
'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଯମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହରରେ ଦେଖିପାରିଲୁ ନାହିଁ, ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କରି ସମସ୍ତଠାରେ ଖୋଜିଲୁ ମଧ୍ୟ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ ତେଷାଂ ପୃଷ୍ଟଃ ଶକ୍ରେଣ ଵୈ ତଦା ସଵିତା ସ ପିତା ତସ୍ଯ ଯମଃ କୁତ୍ରାସ୍ତ ଇତ୍ଯ୍ ଅଥ
ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାପରେ ଶକ୍ର ଯମଙ୍କ ପିତା ସବିତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—'ଏବେ ଯମ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?'
ଶକ୍ର ଗୋଦାଵରୀତୀରେ କୃତାନ୍ତୋ ଵର୍ତତେ ଽଧୁନା ଚରଂସ୍ ତତ୍ର ତପସ୍ ତୀଵ୍ରଂ ନ ଜାନେ କିଂ ନୁ କାରଣମ୍
ହେ ଶକ୍ର, ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ଏବେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ଏହାର କାରଣ କଣ ହେବ, ମୁଁ ଜାଣିପାରୁନି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଭାନୋଃ ଶକ୍ରଃ ଶଙ୍କାମ୍ ଉପାଵିଶତ୍
ଭାନୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ରଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଲା।
ଅହୋ କଷ୍ଟଂ ମହାକଷ୍ଟଂ ନଷ୍ଟା ମେ ସୁରନାଥତା ଗୋଦାଵର୍ଯାଂ ତପଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯମୋ ଵୈ ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତଃ ଜିଘୃକ୍ଷୁର୍ ମତ୍ପଦଂ ନୂନଂ ଦେଵା ଇତି ମତିର୍ ମମ
ହାୟ, ଏହା କେତେ ଦୁଃଖଦ, ଏକଦମ ଭୟଙ୍କର! ମୋର ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକାର ହରାଇଗଲା। ଯଦି ଯମ ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ସ୍ଥାନ ଦଖଳ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି—ମୋର ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସୁଛି, ହେ ଦେବମାନେ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସହସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଆହୂତଶ୍ ଚାପ୍ସରୋଗଣଃ
ଏଭଳି କହି, ଇନ୍ଦ୍ର ତୁରନ୍ତି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
କା ଭଵତୀଷୁ କାଲସ୍ଯ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ତପସି ଦ୍ଵିଷଃ ତପଃପ୍ରଣାଶନେ ଶକ୍ତା ଇତି ମେ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଉଚ୍ଯତାମ୍
ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବ? ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ।
ଇତି ଶକ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୋଚେ କାପି ମହାମୁନେ ଅଥ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରକୋପେଣ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାପ୍ସରୋଗଣମ୍
ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କେହି ମହାମୁନି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ଶକ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉତ୍ତରଂ ନାବ୍ରଵୀତ୍ କିଂଚିଦ୍ ଯାମସ୍ ତର୍ହି ଵଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ ସଜ୍ଜା ଭଵନ୍ତୁ ଵିବୁଧାଃ ସୈନ୍ଯୈର୍ ଆଯାନ୍ତୁ ମା ଚିରମ୍ ଘାତଯାମୋ ଵଯଂ ଶତ୍ରୁଂ ତପସା ସ୍ଵର୍ଗକାମୁକମ୍
ଯେତେବେଳେ କେହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ନିଜେ ଯିବା। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସେନା ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉନ୍ତୁ, ବିଳମ୍ବ ନ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଏହି ଶତ୍ରୁ, ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହୁଁଥିବାକୁ, ସେଷ କରିଦେବା।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ସତି ଦେଵାନାଂ ସେନା ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ହ ଇତୀନ୍ଦ୍ରହୃଦଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହରିଣା ଲୋକଧାରିଣା
ଏଭଳି କହିବା ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନର ଭାବ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ହରି—
ପ୍ରେଷିତଂ ଚକ୍ରିଣା ଚକ୍ରଂ ରକ୍ଷଣାଯ ଯମସ୍ଯ ହି ଚକ୍ରଂ ଯତ୍ରାଭଵତ୍ ତତ୍ର ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍
ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ଯମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ପଠାଇଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ଚକ୍ର ରହିଲା, ସେଠି ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ 'ଚକ୍ରତୀର୍ଥ' ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଅଥେନ୍ଦ୍ରଂ ମେନକା ପ୍ରାହ ଶଙ୍କିତେତି ଵଚସ୍ ତଦା
ତାପରେ ମେନକା ନିଜ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକାଶ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
କାଲାଵଲୋକନେ ନାଲଂ କାଚିଦ୍ ଅସ୍ତି ସୁରେଶ୍ଵର ମରଣଂ ଚ ଵରଂ ଦେଵ ଭଵତୋ ନ ଯମାତ୍ ପୁନଃ
ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, କାଳଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆମେ କେହି ସହିପାରିବୁ ନାହିଁ। ଦେବ, ତୁମ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଯମଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାଠାରୁ ଭଲ।
ରୂପଯୌଵନମତ୍ତେଯଂ ଗଣିକାଯାଚନଂ ପ୍ରଭୋ ପ୍ରେଷଣଂ ତତ୍ ପ୍ରଯଚ୍ଛୈଷା ସ୍ଵାମିତ୍ଵଂ ମନ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
ଏହି ବେଶ୍ୟା ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ମତ୍ତ, ସେ ସଦା ଅନୁରୋଧ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଏହାକୁ ପଠାନ୍ତୁ, ଯାଉ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେ ନିଜକୁ ତୁମର ଅଧିନ ଭାବିଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ ତସ୍ଯାଃ ଶକ୍ରଃ ସୁରଵରେଶ୍ଵରଃ ଆଦିଦେଶାବଲାଂ କ୍ଷାମାଂ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଗଣିକାଂ ତଥା
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶକ୍ର, ସେ ଶୁଣ୍ଡରୀ, କ୍ଷୀଣାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଦରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ଗଣିକେ ଗଚ୍ଛ ମେ କାର୍ଯଂ କୁରୁ ସୁନ୍ଦରି ମା ଚିରମ୍ କୃତକୃତ୍ଯାଗତା ଭୂଯୋ ଵଲ୍ଲଭା ମେ ଯଥା ଶଚୀ
ହେ ବେଶ୍ୟା, ମୋର କାମ କରିଦେଉ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବିଳମ୍ବ କରନି। କାମ ସଫଳ କରି ଫେରିଆସ, ତୁମେ ମୋତେ ଶଚୀ ପରି ପ୍ରିୟ ହେବ।
ଇତ୍ଯ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ଵଚଃ ଶକ୍ରାଦ୍ ଉତ୍ପତ୍ଯ ଗଣିକା ଦିଶଃ କ୍ଷଣେନ ଯମସାଂନିଧ୍ଯମ୍ ଆଯାତା ଚାରୁରୂପିଣୀ
ଶକ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଗଣିକା ତୁରନ୍ତି ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଉଡ଼ି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଚମକୁଥିବା ରୂପରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
ଯମାନ୍ତିକମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ଯୋତଯନ୍ତୀ ଦିଶୋ ଦଶ ସଲୀଲଂ ଲଲିତଂ ବାଲା ଜଗୌ ହିନ୍ଦୋଲକଙ୍କଲମ୍
ଯମଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଚମକାଇଲା; ଶିଶୁଳି ଭାବରେ ମନୋହର ଭାବେ ହିନ୍ଦୋଳ ରାଗ ଗାଇଲା।
ତତଶ୍ ଚଚାଲ କାଲସ୍ଯ ମନୋ ଲୋଲଂ ଚଲାଚଲମ୍ ଅଥୋନ୍ମୀଲ୍ଯ ଯମୋ ନେତ୍ରେ କାମପାଵକପୂରିତେ
ତାପରେ କାଳଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ଏପଟେ ସେପଟେ ଭାସିଗଲା; ଯମ ଦୁଇ ଆଖି ଖୋଲିଲେ, ତାହାରେ କାମନାର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଥିଲା।
ତସ୍ଯାଂ ଵ୍ଯାପାରଯାମ୍ ଆସ ଶ୍ରେଯଃଶତ୍ରୌ ମହାମୁନେ ତତୋ ଵିଲୀଯ ସା ସଦ୍ଯଃ ସରିତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଗମତ୍ ତଦା
ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, ହେ ମହାମୁନି, ଯଦିଓ ସେ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ, ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି; ତାପରେ ସେ ତୁରନ୍ତି ଲୟ ହୋଇ ଏକ ନଦୀ ହେଇଗଲେ।
ଗୌତମ୍ଯାଂ ତୁ ସମାଗମ୍ଯ ଗଣିକାଗଣକିଂକରୈଃ ଗୀଯମାନା ଗତା ସ୍ଵର୍ଗେ ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵତଃ
ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ତାଙ୍କର ସହଚରୀମାନେ ଓ ଗାୟକମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଗାନ ଶୁଣିବା ସମୟରେ ସେ ଗଣିକା, ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ଗଣିକାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମାନସ୍ଥାଂ ଦିଵଂ ପ୍ରତି ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାଲସ୍ ତରଲଲୋଚନଃ ଅଥାଦିତ୍ଯେନ ଚାଗତ୍ଯ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତୋ ଯମସ୍ ତଦା
ସେଇ ଗଣିକାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସହଚରୀମାନେ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା କାଳ ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସି, ଯମଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
କୁରୁ ପୁତ୍ର ନିଜଂ କର୍ମ ପ୍ରଜାନାଂ ତ୍ଵଂ ପରିକ୍ଷଯମ୍ ପଶ୍ଯ ଵାତଂ ସଦା ଵାନ୍ତଂ ସୃଜନ୍ତଂ ଵେଧସଂ ପ୍ରଜାଃ ପର୍ଯଟନ୍ତଂ ତ୍ରିଲୋକୀଂ ମାଂ ଵହନ୍ତୀଂ ଵସୁଧାଂ ପ୍ରଜାଃ
ମୁଁ କହୁଛି, ପୁଅ, ତୁମେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର। ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅନ୍ତ ଦେଖିବା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁମର। ଦେଖ, ବାତାସ ସଦା ବହୁଛି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି; ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଲୋକମାନେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ବୋହି ରହିଛି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯମୋ ଵାକ୍ଯଂ ପିତୁର୍ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଯମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।