ତଥୈଵ ହନୁମାନ୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଆଦାଯାଦ୍ରିମ୍ ଅତିତ୍ଵରନ୍ ମାର୍ଜାରରୂପିଣୀଂ ନୀତ୍ଵା ଗୌତମ୍ଯାସ୍ ତୀରମ୍ ଆପ୍ତଵାନ୍
ଏହିପରି ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ନେଇ, ଅତି ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ବିଲେଇ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅଦ୍ରିକାଙ୍କୁ ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ନେଇଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପୈଶାଚଂ ଚାଞ୍ଜନଂ ତଥା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଗିରିମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପିଶାଚ ଓ ଅଞ୍ଜନା ତୀର୍ଥ ବୋଲି ଜଣାଯାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ପାହାଡ଼କୁ ଆସିଥିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ।
ଯୋଜନାନାଂ ତ୍ରିପଞ୍ଚାଶନ୍ ମାର୍ଜାରଂ ପୂର୍ଵତୋ ଭଵେତ୍ ମାର୍ଜାରସଂଜ୍ଞିତାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଧନୂମନ୍ତଂ ଵୃଷାକପିମ୍
ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ତିରିପଣ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ମାର୍ଜାର ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରୁ ଧନୁମନ୍ତ ଓ ବୃଷାକପି ଅଛନ୍ତି।
ଫେନାସଂଗମମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍ ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଶ୍ ଚ ତତ୍ରୈଵ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଶୁଭା
ଏହାକୁ ଫେନାସଙ୍ଗମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ; ଏଠାରେ ଏହାର ସ୍ୱରୂପ ଓ ମହିମା ବିବରଣା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି, ହେ ଶୁଭେ।
କ୍ଷୁଧାତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ଶୃଣୁ ନାରଦ ତନ୍ମନାଃ କଥ୍ଯମାନଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍
ଏହାକୁ କ୍ଷୁଧାତୀର୍ଥ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ—ହେ ନାରଦ, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏହାର ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ମଣିଷମାନେଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଥା କହୁଛି।
ଋଷିର୍ ଆସୀତ୍ ପୁରା କଣ୍ଵସ୍ ତପସ୍ଵୀ ଵେଦଵିତ୍ତମଃ ପରିଭ୍ରମନ୍ନ୍ ଆଶ୍ରମାଣି କ୍ଷୁଧଯା ପରିପୀଡିତଃ
ପୂର୍ବେ କଣ୍ବ ନାମକ ଏକ ତପସ୍ବୀ ଓ ବେଦଜ୍ଞ ଋଷି ଥିଲେ, ସେ ଆଶ୍ରମ ଆଶ୍ରମ ଘୁରୁଥିଲେ, ତେବେ ତିବ୍ର ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ।
ଗୌତମସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସମୃଦ୍ଧଂ ଚାନ୍ନଵାରିଣା ଆତ୍ମାନଂ ଚ କ୍ଷୁଧାଯୁକ୍ତଂ ସମୃଦ୍ଧଂ ଚାପି ଗୌତମମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଗୌତମଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ, ଯେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣିର ଅଭାବ ନଥିଲା; ନିଜେ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ, ଗୌତମ ତ ଶ୍ରୀମାନ୍ଥ ଥିଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କଣ୍ଵୋ ଽଥ ଵୈଷମ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯମ୍ ଅଗମତ୍ ତଦା ଗୌତମୋ ଽପି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ହ୍ଯ୍ ଅହଂ ତପସି ନିଷ୍ଠିତଃ
ଏହି ଅସମତା ଦେଖି କଣ୍ବ ବିରାକ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ; ଏବଂ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୁଁ ତ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼।'
ସମେନ ଯାଚ୍ଞାଯୁକ୍ତା ସ୍ଯାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଗୌତମଵେଶ୍ମନି ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ଽହଂ କ୍ଷୁଧାର୍ତୋ ଽପି ପୀଡିତେ ଽପି କଲେଵରେ
ତେଣୁ, ମୋ ଦେହ ଯେପରି ଭୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହେଉଛି, ତଥାପି ମୁଁ ଗୌତମଙ୍କ ଘରେ ଖାଇବି ନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବି।
ଗଚ୍ଛେଯଂ ଗୌତମୀଂ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଅର୍ଜଯେଯଂ ଚ ସଂପଦମ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଗତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ପାଵନୀମ୍
ମୁଁ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯିବି ଓ ସମ୍ପଦ ଅର୍ଜନ କରିବି—ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ ଯତମନା ଉପଵିଶ୍ଯ କୁଶାସନେ ତୁଷ୍ଟାଵ ଗୌତମୀଂ ଗଙ୍ଗାଂ କ୍ଷୁଧାଂ ଚ ପରମାପଦମ୍
ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ମନେ କୁଶା ଆସନରେ ବସି, ସେ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ଓ ନିଜର ଭୟଙ୍କର ଭୋକକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଗଙ୍ଗେ ପରମାର୍ତିହାରିଣି ନମଃ କ୍ଷୁଧେ ସର୍ଵଜନାର୍ତିକାରିଣି ନମୋ ମହେଶାନଜଟୋଦ୍ଭଵେ ଶୁଭେ ନମୋ ମହାମୃତ୍ଯୁମୁଖାଦ୍ ଵିନିସୃତେ
ହେ ଗଙ୍ଗା, ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ କ୍ଷୁଧା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖର କାରଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଯଟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଭା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ମହାମୃତ୍ୟୁର ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ପୁଣ୍ଯାତ୍ମନାଂ ଶାନ୍ତରୂପେ କ୍ରୋଧରୂପେ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ସରିଦ୍ରୂପେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ତାପପାପାପହାରିଣି
ପୁଣ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶାନ୍ତିର ରୂପ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ କ୍ରୋଧର ରୂପ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ନଦୀର ରୂପରେ ତାପ ଓ ପାପ ଦୂର କରିଥାଉ।
କ୍ଷୁଧାରୂପେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ତାପପାପପ୍ରଦେ ନମଃ ନମଃ ଶ୍ରେଯସ୍କରି ଦେଵି ନମଃ ପାପପ୍ରତର୍ଦିନି ନମଃ ଶାନ୍ତିକରି ଦେଵି ନମୋ ଦାରିଦ୍ର୍ଯନାଶିନି
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଭୋକର ରୂପରେ ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ଦେଉଛ। ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଶୁଭ ଦେଉଥିବା, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତି ଦେଉଥିବା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶ କରୁଥିବା, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ସ୍ତୁଵତସ୍ ତସ୍ଯ ପୁରସ୍ତାଦ୍ ଅଭଵଦ୍ ଦ୍ଵଯମ୍ ଏକଂ ଗାଙ୍ଗଂ ମନୋହାରି ହ୍ଯ୍ ଅପରଂ ଭୀଷଣାକୃତି ପୁନଃ କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ ଭୂତ୍ଵା ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା—ଗୋଟିଏ ଗଙ୍ଗା ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପୁଣି ହାତ ଜୋଡି ମଣିଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମାଙ୍ଗଲ୍ଯେ ବ୍ରାହ୍ମି ମାହେଶ୍ଵରି ଶୁଭେ ଵୈଷ୍ଣଵି ତ୍ର୍ଯମ୍ବକେ ଦେଵି ଗୋଦାଵରି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମୀ, ହେ ଶୁଭ ମାହେଶ୍ୱରୀ, ହେ ବୈଷ୍ଣବୀ, ହେ ତ୍ରିନୟନା ଦେବୀ, ହେ ଗୋଦାବରୀ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ତ୍ର୍ଯମ୍ବକସ୍ଯ ଜଟୋଦ୍ଭୂତେ ଗୌତମସ୍ଯାଘନାଶିନି ସପ୍ତଧା ସାଗରଂ ଯାନ୍ତି ଗୋଦାଵରି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ତ୍ରିଅମ୍ବକଙ୍କ ଜଟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଗୌତମଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ସାତଟି ଧାରାରେ ସାଗରକୁ ବହୁଥିବା ଗୋଦାବରୀ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।
ସର୍ଵପାପକୃତାଂ ପାପେ ଧର୍ମକାମାର୍ଥନାଶିନି ଦୁଃଖଲୋଭମଯି ଦେଵି କ୍ଷୁଧେ ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ନମଃ
ସମସ୍ତ ପାପ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ନାଶ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖ ଓ ଲୋଭରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେ ଦେବୀ, ହେ ଭୋକ, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।
ତତ୍ କଣ୍ଵଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁପ୍ରୀତେ ଆହତୁର୍ ଦ୍ଵିଜମ୍
କଣ୍ବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଵଦ କଲ୍ଯାଣ ଵରାନ୍ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ
ତୁମର ଇଚ୍ଛା କହ, ହେ ଶୁଭବତୀ, ଭଲ ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।
ପ୍ରୋଵାଚ ପ୍ରଣତୋ ଗଙ୍ଗାଂ କଣ୍ଵଃ କ୍ଷୁଧାଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍
କଣ୍ବ ନମସ୍କାର କରି ଗଙ୍ଗା ଓ ଭୋକଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କହିଲେ।
ଦେହି ଦେଵି ମନୋଜ୍ଞାନି କାମାନି ଵିଭଵଂ ମମ ଆଯୁର୍ ଵିତ୍ତଂ ଚ ଭୁକ୍ତିଂ ଚ ମୁକ୍ତିଂ ଗଙ୍ଗେ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ହେ ଦେବୀ, ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଇଚ୍ଛା, ଧନ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦିଅ, ହେ ଗଙ୍ଗା, ଏସବୁ ମୋତେ ଦିଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗୌତମୀଂ ଗଙ୍ଗାଂ କ୍ଷୁଧାଂ ଚାହ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଏଭଳି କହି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଭୋକଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମଯି ମଦ୍ଵଂଶଜେ ଚାପି କ୍ଷୁଧେ ତୃଷ୍ଣେ ଦରିଦ୍ରିଣି ଯାହି ପାପତରେ ରୂକ୍ଷେ ନ ଭୂଯାସ୍ ତ୍ଵଂ କଦାଚନ
ହେ ଭୋକ, ହେ ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ହେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ମୋ ଓ ମୋର ବଂଶଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନ ଥାଉ, ଅଧିକ ପାପୀ ଓ କଠୋର ଲୋକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ଆଉ କେବେ ଆସିନହଅ।
ଅନେନ ସ୍ତଵେନ ଯେ ଵୈ ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି କ୍ଷୁଧାତୁରାଃ ତେଷାଂ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଦୁଃଖାନି ନ ଭଵେଯୁର୍ ଵରୋ ଽପରଃ
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ତୁମକୁ ପଢନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ରହିବ ନାହିଁ; ଏହା ଆଉ ଗୋଟିଏ ଆଶୀର୍ବାଦ।
ଅସ୍ମିଂସ୍ ତୀର୍ଥେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ସ୍ନାନଦାନଜପାଦିକମ୍ ଯେ କୁର୍ଵନ୍ତି ନରା ଭକ୍ତ୍ଯା ଲକ୍ଷ୍ମୀଭାଜୋ ଭଵନ୍ତୁ ତେ
ଏହି ପବିତ୍ର ତୀରେ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହେଉନ୍ତୁ।
ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇଦଂ ପଠତେ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ତୀର୍ଥେ ଵା ଯଦି ଵା ଗୃହେ ତସ୍ଯ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଦୁଃଖେଭ୍ଯୋ ନ ଭଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଵରୋ ଽପରଃ
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ତୀର କିମ୍ବା ଘରେ ପଢନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖରୁ କେବେ ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ; ଏହା ଆଉ ଗୋଟିଏ ଆଶୀର୍ବାଦ।
ଏଵମ୍ ଅସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ତେ କଣ୍ଵଂ ଯାତେ ସ୍ଵମ୍ ଆଲଯମ୍ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ କାଣ୍ଵଂ ଗାଙ୍ଗଂ କ୍ଷୁଧାଭିଧମ୍ ସର୍ଵପାପହରଂ ଵତ୍ସ ପିତୄଣାଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍
‘ଏମିତି ହେଉ’ ବୋଲି କହି ସେମାନେ ଚାଲିଗଲେ, କଣ୍ବ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ସେଇଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେ ତୀରକୁ ‘କଣ୍ବଙ୍କ ଗଙ୍ଗା’ ଓ ‘ଭୋକ’ ନାମରେ ଡାକାଯାଉଛି, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ବଢ଼ାଏ।
ଅସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମହାତୀର୍ଥଂ ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଶ୍ରୁତମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନାନ୍ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ହରେର୍ ଲୋକମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏକ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ଶୁକ୍ଲାଯାମ୍ ଉପୋଷ୍ଯ ପୃଥିଵୀପତେ ଗଣିକାସଂଗମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ପଦମ୍
ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ଦିନେ, ହେ ପୃଥିବୀପତି, ଉପବାସ ରଖି ଗଙ୍ଗା ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ପଦ ମିଳେ।