ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ ଆହୋଭେ ଵ୍ରିଯତାଂ ଵରଃ ତେ ଆହତୁର୍ ଉଭେ ଽଗସ୍ତ୍ଯଂ ପୁତ୍ରୌ ଦେହି ମୁନୀଶ୍ଵର
ତାପରେ ଭଗବାନ ଖୁସି ହୋଇ, ଦୁହେଁକୁ କହିଲେ—'ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ'। ଦୁହେଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ'।
ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ବଲିନୌ ଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ସର୍ଵଲୋକୋପକାରକୌ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଗାମାଶାଂ ସ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଉପକାରୀ ଦୁଇ ପୁଅ ମିଳିବ। ଏପରି କହି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ କଦାଚିତ୍ ତେ କାଲେ ଅଞ୍ଜନା ଚାଦ୍ରିକା ତଥା ଗୀତଂ ନୃତ୍ଯଂ ଚ ହାସ୍ଯଂ ଚ କୁର୍ଵତ୍ଯୌ ଗିରିମୂର୍ଧନି
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ଅଞ୍ଜନା ଓ ଅଦ୍ରିକା ଦୁହେଁ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ହାସ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଵାଯୁଶ୍ ଚ ନିରୃତିଶ୍ ଚାପି ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସସ୍ମିତୌ ସୁରୌ କାମାକ୍ରାନ୍ତଧିଯୌ ଚୋଭୌ ତଦା ସତ୍ଵରମ୍ ଈଯତୁଃ
ଏହି ଦୁହେଁ ହସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ବାୟୁ ଓ ନିରୃତି ଦେବତା, ମନେ ଆକାଂକ୍ଷା ଭରି, ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଭାର୍ଯେ ଭଵେତାମ୍ ଉଭଯୋର୍ ଆଵାଂ ଦେଵୌ ଵରପ୍ରଦୌ ତେ ଅପ୍ଯ୍ ଊଚତୁର୍ ଅସ୍ତ୍ଵ୍ ଏତଦ୍ ରେମାତେ ଗିରିମୂର୍ଧନି
ଆମେ ଦୁହେଁ ପତି-ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇପାରିବା। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଅଞ୍ଜନାଯାଂ ତଥା ଵାଯୋର୍ ହନୁମାନ୍ ସମଜାଯତ ଅଦ୍ରିକାଯାଂ ଚ ନିରୃତେର୍ ଅଦ୍ରିର୍ ନାମ ପିଶାଚରାଟ୍
ଏଭଳି ଅଞ୍ଜନା ଓ ବାୟୁଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ହନୁମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା; ଅଦ୍ରିକା ଓ ନିରୃତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅଦ୍ରି ନାମକ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ।
ପୁନସ୍ ତେ ଆହତୁର୍ ଉଭେ ପୁତ୍ରୌ ଜାତୌ ମୁନେର୍ ଵରାତ୍ ଆଵଯୋର୍ ଵିକୃତଂ ରୂପମ୍ ଉତ୍ତମାଙ୍ଗେନ ଦୂଷିତମ୍
ପୁଣି ସେମାନେ ଦୁହେଁ କହିଲେ, 'ମୁନିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଆମର ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଆମର ଦେହ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ମୁଣ୍ଡ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି।'
ଶାପାଚ୍ ଛଚୀପତେସ୍ ତତ୍ର ଯୁଵାମ୍ ଆଜ୍ଞାତୁମ୍ ଅର୍ହଥଃ ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଵାଯୁଶ୍ ଚ ନିରୃତିସ୍ ତଥା
ଶଚୀପତିଙ୍କ ଶାପରେ ତୁମେ ଦୁହେଁ ଏଭଳି ଚିହ୍ନଟ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତାପରେ ପବିତ୍ର ବାୟୁ ଓ ନିରୃତି ଏହିପରି କହିଲେ।
ଗୌତମ୍ଯାଂ ସ୍ନାନଦାନାଭ୍ଯାଂ ଶାପମୋକ୍ଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତାଵ୍ ଉଭୌ ପ୍ରୀତୌ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତାମ୍
ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ଏହି ଶାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ। ଏହା କହି, ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଖୁସି ହୋଇ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତୋ ଽଞ୍ଜନାଂ ସମାଦାଯ ଅଦ୍ରିଃ ପୈଶାଚମୂର୍ତିମାନ୍ ଭ୍ରାତୁର୍ ହନୁମତଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ସ୍ନାପଯାମ୍ ଆସ ମାତରମ୍
ତାପରେ ଅଦ୍ରି, ଅଞ୍ଜନାଙ୍କୁ ନେଇ, ପିଶାଚ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଭାଇ ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କର ମାଆକୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ତଥୈଵ ହନୁମାନ୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଆଦାଯାଦ୍ରିମ୍ ଅତିତ୍ଵରନ୍ ମାର୍ଜାରରୂପିଣୀଂ ନୀତ୍ଵା ଗୌତମ୍ଯାସ୍ ତୀରମ୍ ଆପ୍ତଵାନ୍
ଏହିପରି ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ନେଇ, ଅତି ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ବିଲେଇ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅଦ୍ରିକାଙ୍କୁ ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ନେଇଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପୈଶାଚଂ ଚାଞ୍ଜନଂ ତଥା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଗିରିମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପିଶାଚ ଓ ଅଞ୍ଜନା ତୀର୍ଥ ବୋଲି ଜଣାଯାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ପାହାଡ଼କୁ ଆସିଥିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ।
ଯୋଜନାନାଂ ତ୍ରିପଞ୍ଚାଶନ୍ ମାର୍ଜାରଂ ପୂର୍ଵତୋ ଭଵେତ୍ ମାର୍ଜାରସଂଜ୍ଞିତାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଧନୂମନ୍ତଂ ଵୃଷାକପିମ୍
ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ତିରିପଣ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ମାର୍ଜାର ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରୁ ଧନୁମନ୍ତ ଓ ବୃଷାକପି ଅଛନ୍ତି।
ଫେନାସଂଗମମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍ ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଶ୍ ଚ ତତ୍ରୈଵ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଶୁଭା
ଏହାକୁ ଫେନାସଙ୍ଗମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ; ଏଠାରେ ଏହାର ସ୍ୱରୂପ ଓ ମହିମା ବିବରଣା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି, ହେ ଶୁଭେ।
କ୍ଷୁଧାତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ଶୃଣୁ ନାରଦ ତନ୍ମନାଃ କଥ୍ଯମାନଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍
ଏହାକୁ କ୍ଷୁଧାତୀର୍ଥ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ—ହେ ନାରଦ, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏହାର ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ମଣିଷମାନେଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଥା କହୁଛି।
ଋଷିର୍ ଆସୀତ୍ ପୁରା କଣ୍ଵସ୍ ତପସ୍ଵୀ ଵେଦଵିତ୍ତମଃ ପରିଭ୍ରମନ୍ନ୍ ଆଶ୍ରମାଣି କ୍ଷୁଧଯା ପରିପୀଡିତଃ
ପୂର୍ବେ କଣ୍ବ ନାମକ ଏକ ତପସ୍ବୀ ଓ ବେଦଜ୍ଞ ଋଷି ଥିଲେ, ସେ ଆଶ୍ରମ ଆଶ୍ରମ ଘୁରୁଥିଲେ, ତେବେ ତିବ୍ର ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ।
ଗୌତମସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସମୃଦ୍ଧଂ ଚାନ୍ନଵାରିଣା ଆତ୍ମାନଂ ଚ କ୍ଷୁଧାଯୁକ୍ତଂ ସମୃଦ୍ଧଂ ଚାପି ଗୌତମମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଗୌତମଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ, ଯେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣିର ଅଭାବ ନଥିଲା; ନିଜେ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ, ଗୌତମ ତ ଶ୍ରୀମାନ୍ଥ ଥିଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କଣ୍ଵୋ ଽଥ ଵୈଷମ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯମ୍ ଅଗମତ୍ ତଦା ଗୌତମୋ ଽପି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ହ୍ଯ୍ ଅହଂ ତପସି ନିଷ୍ଠିତଃ
ଏହି ଅସମତା ଦେଖି କଣ୍ବ ବିରାକ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ; ଏବଂ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୁଁ ତ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼।'
ସମେନ ଯାଚ୍ଞାଯୁକ୍ତା ସ୍ଯାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଗୌତମଵେଶ୍ମନି ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ଽହଂ କ୍ଷୁଧାର୍ତୋ ଽପି ପୀଡିତେ ଽପି କଲେଵରେ
ତେଣୁ, ମୋ ଦେହ ଯେପରି ଭୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହେଉଛି, ତଥାପି ମୁଁ ଗୌତମଙ୍କ ଘରେ ଖାଇବି ନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବି।
ଗଚ୍ଛେଯଂ ଗୌତମୀଂ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଅର୍ଜଯେଯଂ ଚ ସଂପଦମ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଗତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ପାଵନୀମ୍
ମୁଁ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯିବି ଓ ସମ୍ପଦ ଅର୍ଜନ କରିବି—ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ ଯତମନା ଉପଵିଶ୍ଯ କୁଶାସନେ ତୁଷ୍ଟାଵ ଗୌତମୀଂ ଗଙ୍ଗାଂ କ୍ଷୁଧାଂ ଚ ପରମାପଦମ୍
ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ମନେ କୁଶା ଆସନରେ ବସି, ସେ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ଓ ନିଜର ଭୟଙ୍କର ଭୋକକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଗଙ୍ଗେ ପରମାର୍ତିହାରିଣି ନମଃ କ୍ଷୁଧେ ସର୍ଵଜନାର୍ତିକାରିଣି ନମୋ ମହେଶାନଜଟୋଦ୍ଭଵେ ଶୁଭେ ନମୋ ମହାମୃତ୍ଯୁମୁଖାଦ୍ ଵିନିସୃତେ
ହେ ଗଙ୍ଗା, ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ କ୍ଷୁଧା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖର କାରଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଯଟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଭା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ମହାମୃତ୍ୟୁର ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ପୁଣ୍ଯାତ୍ମନାଂ ଶାନ୍ତରୂପେ କ୍ରୋଧରୂପେ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ସରିଦ୍ରୂପେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ତାପପାପାପହାରିଣି
ପୁଣ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶାନ୍ତିର ରୂପ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ କ୍ରୋଧର ରୂପ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ନଦୀର ରୂପରେ ତାପ ଓ ପାପ ଦୂର କରିଥାଉ।
କ୍ଷୁଧାରୂପେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ତାପପାପପ୍ରଦେ ନମଃ ନମଃ ଶ୍ରେଯସ୍କରି ଦେଵି ନମଃ ପାପପ୍ରତର୍ଦିନି ନମଃ ଶାନ୍ତିକରି ଦେଵି ନମୋ ଦାରିଦ୍ର୍ଯନାଶିନି
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଭୋକର ରୂପରେ ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ଦେଉଛ। ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଶୁଭ ଦେଉଥିବା, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତି ଦେଉଥିବା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶ କରୁଥିବା, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ସ୍ତୁଵତସ୍ ତସ୍ଯ ପୁରସ୍ତାଦ୍ ଅଭଵଦ୍ ଦ୍ଵଯମ୍ ଏକଂ ଗାଙ୍ଗଂ ମନୋହାରି ହ୍ଯ୍ ଅପରଂ ଭୀଷଣାକୃତି ପୁନଃ କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ ଭୂତ୍ଵା ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା—ଗୋଟିଏ ଗଙ୍ଗା ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପୁଣି ହାତ ଜୋଡି ମଣିଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମାଙ୍ଗଲ୍ଯେ ବ୍ରାହ୍ମି ମାହେଶ୍ଵରି ଶୁଭେ ଵୈଷ୍ଣଵି ତ୍ର୍ଯମ୍ବକେ ଦେଵି ଗୋଦାଵରି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମୀ, ହେ ଶୁଭ ମାହେଶ୍ୱରୀ, ହେ ବୈଷ୍ଣବୀ, ହେ ତ୍ରିନୟନା ଦେବୀ, ହେ ଗୋଦାବରୀ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ତ୍ର୍ଯମ୍ବକସ୍ଯ ଜଟୋଦ୍ଭୂତେ ଗୌତମସ୍ଯାଘନାଶିନି ସପ୍ତଧା ସାଗରଂ ଯାନ୍ତି ଗୋଦାଵରି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ତ୍ରିଅମ୍ବକଙ୍କ ଜଟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଗୌତମଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ସାତଟି ଧାରାରେ ସାଗରକୁ ବହୁଥିବା ଗୋଦାବରୀ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।
ସର୍ଵପାପକୃତାଂ ପାପେ ଧର୍ମକାମାର୍ଥନାଶିନି ଦୁଃଖଲୋଭମଯି ଦେଵି କ୍ଷୁଧେ ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ନମଃ
ସମସ୍ତ ପାପ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ନାଶ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖ ଓ ଲୋଭରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେ ଦେବୀ, ହେ ଭୋକ, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।
ତତ୍ କଣ୍ଵଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁପ୍ରୀତେ ଆହତୁର୍ ଦ୍ଵିଜମ୍
କଣ୍ବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଵଦ କଲ୍ଯାଣ ଵରାନ୍ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ
ତୁମର ଇଚ୍ଛା କହ, ହେ ଶୁଭବତୀ, ଭଲ ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।