କୃତାଂ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ନାମ ବହୁଦ୍ଵାରାଂ ମନୋରମାମ୍ ଭୋଜଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକୈର୍ ଗୁପ୍ତାଂ ଵସୁଦେଵପୁରୋଗମୈଃ
ସେଠି ଏକ ସୁନ୍ଦର, ବହୁ ଦ୍ୱାର ଥିବା ସହର ତିଆରି ହେଲା, ଯାହାକୁ ଡ୍ୱାରାବତୀ କୁହାଯାଏ। ଏହି ସହରକୁ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ ଓ ବସୁଦେବ ଆଦିମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ରୈଵତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ କନ୍ଯାଂ ତାଂ ବଲଦେଵାଯ ସୁଭଦ୍ରାଂ ନାମ ରେଵତୀମ୍
ସେଠି, ସତ୍ୟ ଜାଣି, ମହାବିଦ୍ୱାନମାନେ, ରାଇବତ ତାଙ୍କର ଝିଅ ରେବତୀ, ଯାହାକୁ ସୁଭଦ୍ରା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ଶିଖରଂ ମେରୋସ୍ ତପସି ସଂସ୍ଥିତଃ ରେମେ ରାମୋ ଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ରେଵତ୍ଯା ସହିତଃ ସୁଖୀ
ଝିଅକୁ ଦେଇ, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚଲିଗଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବଳରାମ ରେବତୀ ସହ ଖୁସିରେ ବସିଲେ।
କଥଂ ବହୁଯୁଗେ କାଲେ ସମତୀତେ ମହାମତେ ନ ଜରା ରେଵତୀଂ ପ୍ରାପ୍ତା ରୈଵତଂ ଚ କକୁଦ୍ମିନମ୍
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବହୁ ଯୁଗ କାଟିଯିବା ପରେ କିପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ରେବତୀ ଓ କକୁଦ୍ମୀଙ୍କୁ ଆସିଲା ନାହିଁ?
ମେରୁଂ ଗତସ୍ଯ ଵା ତସ୍ଯ ଶର୍ଯାତେଃ ସଂତତିଃ କଥମ୍ ସ୍ଥିତା ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ମେରୁକୁ ଯିବା ପରେ ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ବଂଶ କିପରି ଏଯାଁ ପୃଥିବୀରେ ରହିଲା? ଆମେ ଏହାର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ନ ଜରା କ୍ଷୁତ୍ପିପାସା ଵା ନ ମୃତ୍ଯୁର୍ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଋତୁଚକ୍ରଂ ପ୍ରଭଵତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସଦାନଘାଃ କକୁଦ୍ମିନଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ତୁ ରୈଵତସ୍ଯ ଗତସ୍ଯ ହ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ କକୁଦ୍ମୀ ନିରପରାଧ ଭାବେ ବସୁଛନ୍ତି, ସେଠି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଭୋକ, ତିରିଷ୍ଣା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଋତୁ ଚକ୍ର ଚାଲେ ନାହିଁ। ରାଇବତ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ହୃତା ପୁଣ୍ଯଜନୈର୍ ଵିପ୍ରା ରାକ୍ଷସୈଃ ସା କୁଶସ୍ଥଲୀ ତସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଶତଂ ତ୍ଵ୍ ଆସୀଦ୍ ଧାର୍ମିକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ କୁଶସ୍ଥଳୀ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦଖଳ କରିଥିଲେ, ଏହି ଧର୍ମିକ ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଶତ ଭାଇ ଥିଲେ।
ତଦ୍ ଵଧ୍ଯମାନଂ ରକ୍ଷୋଭିର୍ ଦିଶଃ ପ୍ରାକ୍ରାମଦ୍ ଅଚ୍ଯୁତାଃ ଵିଦ୍ରୁତସ୍ଯ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଶତସ୍ଯ ଵୈ
ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଲେ, ଅଜୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଏକ ଶତ ଭାଇ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲେ।
ଅନ୍ଵଵାଯସ୍ ତୁ ସୁମହାଂସ୍ ତତ୍ର ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ତେଷାଂ ହ୍ଯ୍ ଏତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶର୍ଯାତା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ବଡ଼ ବଂଶ ଏଠି ସେଠି ଚାଲିଥିଲା, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ଏମାନେ ଶର୍ୟାତ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କ୍ଷତ୍ରିଯା ଗୁଣସଂପନ୍ନା ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ଶର୍ଵଶଃ ସର୍ଵଗହନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ ତେ ମହୌଜସଃ
ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ନାଭାଗରିଷ୍ଟପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଵୈଶ୍ଯୌ ବ୍ରାହ୍ମଣତାଂ ଗତୌ କରୂଷସ୍ଯ ତୁ କାରୂଷାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ
ନାଭାଗ ଓ ଅରିଷ୍ଟଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ବଣିକ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ। କରୂଷଙ୍କ ସନ୍ତାନ କାରୂଷମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ପୃଷଧ୍ରୋ ହିଂସଯିତ୍ଵା ତୁ ଗୁରୋର୍ ଗାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଶାପାଚ୍ ଛୂଦ୍ରତ୍ଵମ୍ ଆପନ୍ନୋ ନଵୈତେ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
ପୃଷଧ୍ର ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଗାଈକୁ ମାରିଦେଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ଶାପରେ ସେ ଶୂଦ୍ର ହେଲେ। ଏହି ନଅ ଜଣ ଏପରି ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ତନଯା ମୁନେର୍ ଵୈ ମୁନିସତ୍ତମାଃ କ୍ଷୁଵତସ୍ ତୁ ମନୋର୍ ଵିପ୍ରା ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ ଅଭଵତ୍ ସୁତଃ
ହେ ମହାମୁନିମାନେ, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କର କନ୍ୟା ଓ ମନୁଙ୍କ sneeze ରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵ୍ ଆସୀଦ୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋର୍ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣମ୍ ତେଷାଂ ଵିକୁକ୍ଷିର୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ ତୁ ଵିକୁକ୍ଷିତ୍ଵାଦ୍ ଅଯୋଧତାମ୍
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦାନଦେଇ ବଡ଼ ଉଦାର ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିକୁକ୍ଷି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଖାଇବା ଅଭ୍ୟାସରୁ ତାଙ୍କୁ ବିକୁକ୍ଷି ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା ।
ପ୍ରାପ୍ତଃ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞ ସୋ ଽଯୋଧ୍ଯାଧିପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶକୁନିପ୍ରମୁଖାସ୍ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚଶତଂ ସ୍ମୃତାଃ
ସେଇ ଭଗବାନ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ଏବଂ ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ହେଲେ । ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ଶକୁନିଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ, ପାଞ୍ଚଶତ ଥିଲେ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଆସେ ।
ଉତ୍ତରାପଥଦେଶସ୍ଯ ରକ୍ଷିତାରୋ ମହାବଲାଃ ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ ଦଶାଷ୍ଟୌ ଚ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ତଥା ଦିଶି
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚୁଆଳିଶିଏ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ, ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଥିଲେ ।
ଵଶାତିପ୍ରମୁଖାଶ୍ ଚାନ୍ଯେ ରକ୍ଷିତାରୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ ତୁ ଵିକୁକ୍ଷିଂ ଵାଐ ଅଷ୍ଟକାଯାମ୍ ଅଥାଦିଶତ୍
ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରକ୍ଷକ, ଭଳିଅ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବଶାତିଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟକ ଯଜ୍ଞରେ ଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ ।
ମାଂସମ୍ ଆନଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥଂ ମୃଗାନ୍ ହତ୍ଵା ମହାବଲ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଣି ଚୋଦ୍ଦିଷ୍ଟୋ ଅକୃତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଣି
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ମାଂସ ଆଣ, ପଶୁ ମାରି । ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା, କିନ୍ତୁ ଏଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୋଇନଥିଲା ।
ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ଶଶଂ ଵିପ୍ରାଃ ଶଶାଦୋ ମୃଗଯାଂ ଗତଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଣା ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ଵସିଷ୍ଠଵଚନାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଶଶକ ଖାଇବା ପରେ ଶଶାଦ ଶିକାରକୁ ଗଲେ । ବସିଷ୍ଠଙ୍କର କଥା ଅନୁସାରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୌ ସଂସ୍ଥିତେ ଵିପ୍ରାଃ ଶଶାଦସ୍ ତୁ ନୃପୋ ଽଭଵତ୍ ଶଶାଦସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦଃ କକୁତ୍ସ୍ଥୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପରଲୋକ ହେବା ପରେ ଶଶାଦ ରାଜା ହେଲେ । ଶଶାଦଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଥିଲେ ।
ଅନେନାସ୍ ତୁ କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ଯ ପୃଥୁଶ୍ ଚାନେନସଃ ସ୍ମୃତଃ ଵିଷ୍ଟରାଶ୍ଵଃ ପୃଥୋଃ ପୁତ୍ରସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଆର୍ଦ୍ରସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଜାଯତ
ଅନେନସଙ୍କର ପୁଅ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଏବଂ ଅନେନସରୁ ପୃଥୁ ନାମକ ପୁଅ ଥିଲେ । ପୃଥୁଙ୍କର ପୁଅ ବିଷ୍ଟରାଶ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆର୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଆର୍ଦ୍ରସ୍ ତୁ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ ତୁ ଶ୍ରାଵସ୍ତସ୍ ତତ୍ସୁତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଜଜ୍ଞେ ଶ୍ରାଵସ୍ତକୋ ରାଜା ଶ୍ରାଵସ୍ତୀ ଯେନ ନିର୍ମିତା
ଆର୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ରାବସ୍ତ । ଶ୍ରାବସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରାବସ୍ତି ନାମକ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାପନା କଲେ ।
ଶ୍ରାଵସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ମହୀପତିଃ କୁଵଲାଶ୍ଵଃ ସୁତସ୍ ତସ୍ଯ ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଶ୍ରାବସ୍ତଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବୃହଦଶ୍ୱ ନାମକ ମହାରାଜା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱ ଏବଂ ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ ।
ଯଃ ସ ଧୁନ୍ଧୁଵଧାଦ୍ ରାଜା ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ
ଏହି ରାଜା ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ବଧ କରି 'ଧୁନ୍ଧୁମାର' ଉପାଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ଧୁନ୍ଧୋର୍ ଵଧଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ଯଦ୍ଵଧାତ୍ କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ଽସୌ ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ
ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଆମେ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ଏବଂ କିପରି କୁବଳାଶ୍ୱ ଏହି ବଧ ଦ୍ୱାରା 'ଧୁନ୍ଧୁମାର' ଉପାଧି ପାଇଲେ, ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ।
କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତମ୍ ଉତ୍ତମଧନ୍ଵିନାମ୍ ସର୍ଵେ ଵିଦ୍ଯାସୁ ନିଷ୍ଣାତା ବଲଵନ୍ତୋ ଦୁରାସଦାଃ
କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ ।
ବଭୂଵୁର୍ ଧାର୍ମିକାଃ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଵାନୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ କୁଵଲାଶ୍ଵଂ ପିତା ରାଜ୍ଯେ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦାନଦେଇ ଉଦାର ଥିଲେ । ବୃହଦଶ୍ୱ ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ ।
ପୁତ୍ରସଂକ୍ରାମିତଶ୍ରୀସ୍ ତୁ ଵନଂ ରାଜା ଵିଵେଶ ହ ତମ୍ ଉତ୍ତଙ୍କୋ ଽଥ ଵିପ୍ରର୍ଷିଃ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ରାଜା ଅପରିଗ୍ରହ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏହିବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ଉତ୍ତଙ୍କ ତାଙ୍କୁ ଯିବାବେଳେ ରୋକିଲେ ।
ଭଵତା ରକ୍ଷଣଂ କାର୍ଯଂ ତଚ୍ ଚ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମ୍ ଅର୍ହସି ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନସ୍ ତପଶ୍ ଚର୍ତୁଂ ନହି ଶକ୍ନୋମି ପାର୍ଥିଵ
ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉଚିତ, ଏହି କାମ ତୁମେ କରିପାରିବ । ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରିପାରୁନି ।
ମମାଶ୍ରମସମୀପେ ଵୈ ସମେଷୁ ମରୁଧନ୍ଵସୁ ସମୁଦ୍ରୋ ଵାଲୁକାପୂର୍ଣ ଉଦ୍ଦାଲକ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ମୋ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ସମ ମରୁଧନ୍ବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବାଲୁକାପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଉଦ୍ଦାଳକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।