ସହସ୍ରଂ ଭରତେ କଶ୍ଚିଚ୍ ଛତମ୍ ଅନ୍ଯୋ ଦଶାପରଃ ଆତ୍ମାନଂ ଚ ସୁଖେନାନ୍ଯୋ ଵଯଂ କଷ୍ଟୋଦରଂଭରାଃ
କିଏ ହଜାର ଭାର ବୋହେ, କିଏ ଶତ, ଆଉ କିଏ ଦଶ; କିଏ ନିଜକୁ ସହଜରେ ପୋଷେ, ଆମେ ଦୁଃଖର ଜଠର ଭାର ବୋହୁଛୁ।
ଗର୍ତଧାନ୍ଯଧନାଃ କେଚିତ୍ କୁଶୂଲଧନିନୋ ଽପରେ ଘଟକ୍ଷିପ୍ତଧନାଃ କେଚିଚ୍ ଚଞ୍ଚୁକ୍ଷିପ୍ତଧନା ଵଯମ୍
କିଏ ଗଡ଼ିରେ ଧାନ ଓ ଧନ ରଖିଛନ୍ତି, କିଏ ଗାଁଠିରେ ଧନ ରଖିଛନ୍ତି; କିଏ ମଟିରେ ଧନ ରଖିଛନ୍ତି, ଆମେ ଚଞ୍ଚୁରେ ଧନ ରଖୁଛୁ।
ପୂଜଯାମି କଥଂ ଶ୍ରାନ୍ତମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତମ୍ ଇମଂ ଶୁଭେ
ମୋ ଶୁଭେ, ଏହି କ୍ଲାନ୍ତ ଅତିଥିକୁ କିପରି ସମ୍ମାନ କରିବି?
ଅଗ୍ନିର୍ ଆପଃ ଶୁଭା ଵାଣୀ ତୃଣକାଷ୍ଠାଦିକଂ ଚ ଯତ୍ ଏତଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥିନେ ଦେଯଂ ଶୀତାର୍ତୋ ଲୁବ୍ଧକସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯମ୍
ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ଶୁଭ କଥା, ଘାସ, କାଠ ଏବଂ ଏପରି ଯାହା ଅଛି—ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ଶିକାରୀ ଶୀତରେ ପୀଡ଼ିତ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯାଵାକ୍ଯଂ ଵୃକ୍ଷମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ପକ୍ଷିରାଟ୍ ଆଲୋକଯାମ୍ ଆସ ତଦା ଵହ୍ନିଂ ଦୂରଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ଏହି ପ୍ରେମମୟ କଥା ଶୁଣି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା ଗଛ ଚଢ଼ି, ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଦୂରେ ଅଗ୍ନି ଦେଖିଲେ।
ସ ତୁ ଗତ୍ଵା ଵହ୍ନିଦେଶଂ ଚଞ୍ଚୁନୋଲ୍ମୁକମ୍ ଆହରତ୍ ପୁରୋ ଽଗ୍ନିଂ ଜ୍ଵାଲଯାମ୍ ଆସ ଲୁବ୍ଧକସ୍ଯ କପୋତକଃ
ସେ ଅଗ୍ନି ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଚଞ୍ଚୁରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲକୁଡ଼ି ଆଣି, ଶିକାରୀ ପାଖରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳାଇଲେ, ସେଇ ଛୋଟ କପୋତ।
ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଠାନି ପର୍ଣାନି ତୃଣାନି ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ଅଗ୍ନୌ ନିକ୍ଷେପଯାମ୍ ଆସ ନିଶୀଥେ ସ କପୋତରାଟ୍
ପୁଣିପୁଣି ରାତିରେ ପକ୍ଷୀରାଜ କପୋତ ଶୁଖିଲା କାଠ, ପତ୍ର ଓ ଘାସ ଆଗୁନିରେ ପକାଇଲେ।
ତମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ଜ୍ଵଲିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୁବ୍ଧକଃ ଶୀତଦୁଃଖିତଃ ଅଵଶାନି ସ୍ଵକାଙ୍ଗାନି ପ୍ରତାପ୍ଯ ସୁଖମ୍ ଆପ୍ତଵାନ୍
ଆଗୁନି ଜଳିଉଠିବାକୁ ଦେଖି, ଶୀତରେ କଷ୍ଟପାଉଥିବା ଶିକାରୀ ନିଜ ଶରୀର ଉପରେ ତାପ ନେଇ ସୁଖ ପାଇଲେ।
କ୍ଷୁଧାଗ୍ନିନା ଦହ୍ଯମାନଂ ଵ୍ଯାଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କପୋତକୀ ମା ମୁଞ୍ଚସ୍ଵ ମହାଭାଗ ଇତି ଭର୍ତାରମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
କ୍ଷୁଧାର ଆଗୁନିରେ ଦୁଃଖିତ ଶିକାରୀକୁ ଦେଖି, କପୋତୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମହାଭାଗ।'
ସ୍ଵଶରୀରେଣ ଦୁଃଖାର୍ତଂ ଲୁବ୍ଧକଂ ପ୍ରୀଣଯାମି ତମ୍ ଇଷ୍ଟାତିଥୀନାଂ ଯେ ଲୋକାସ୍ ତାଂସ୍ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ସୁଵ୍ରତ
ମୁଁ ନିଜ ଦେହ ଦେଇ ଏହି ଦୁଃଖିତ ଶିକାରୀକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି; ହେ ସୁବ୍ରତ, ଆପଣ ଆତିଥ୍ୟ ପାଇଥିବା ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ।
ମଯି ତିଷ୍ଠତି ନୈଵାଯଂ ତଵ ଧର୍ମୋ ଵିଧୀଯତେ ଇଷ୍ଟାତିଥିର୍ ଭଵାମୀହ ଅନୁଜାନୀହି ମାଂ ଶୁଭେ
ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି, ଆପଣଙ୍କର ଧର୍ମ ପୂରଣ ହେଉନାହିଁ; ଏଠି ମୁଁ ଆତିଥ୍ୟ ହେଲି—ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ହେ ଶୁଭେ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ତ୍ରିର୍ ଆଵର୍ତ୍ଯ ସ୍ମରନ୍ ଦେଵଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମକଂ ମହାଵିଷ୍ଣୁଂ ଶରଣ୍ଯଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ତିନିଥର ଆଗୁନିକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ଚାରିଭୁଜା ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ମହାବିଷ୍ଣୁ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଯଥାସୁଖଂ ଜୁଷସ୍ଵେତି ଵଦନ୍ନ୍ ଅଗ୍ନିଂ ତଥାଵିଶତ୍ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଗ୍ନୌ କ୍ଷିପ୍ତଜୀଵଂ ଲୁବ୍ଧକୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
'ଯେପରି ଚାହଁ, ଭୋଗ କର,' ବୋଲି ସେ ଆଗୁନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଆଗୁନିରେ ଛାଡ଼ିଦେଖି, ଶିକାରୀ କହିଲେ।
ଅହୋ ମାନୁଷଦେହସ୍ଯ ଧିଗ୍ ଜୀଵିତମ୍ ଇଦଂ ମମ ଯଦ୍ ଇଦଂ ପକ୍ଷିରାଜେନ ମଦର୍ଥେ ସାହସଂ କୃତମ୍
ହାୟ, ମୋ ମାନବ ଦେହର ଜୀବନ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା—ପକ୍ଷୀରାଜ ମୋ ପାଇଁ ଏପରି ସାହସ କରିଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ତଂ ଲୁବ୍ଧଂ ପକ୍ଷିଣୀ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କହୁଥିବା ଶିକାରୀକୁ ସେଇ ପକ୍ଷୀଣୀ କହିଲେ।
ମାଂ ତ୍ଵଂ ମୁଞ୍ଚ ମହାଭାଗ ଦୂରଂ ଯାତ୍ଯ୍ ଏଷ ମେ ପତିଃ
ମୋତେ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ମହାଭାଗ; ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଦୂରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାସ୍ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପଞ୍ଜରସ୍ଥାଂ କପୋତକୀମ୍ ଲୁବ୍ଧକୋ ମୋଚଯାମ୍ ଆସ ତରସା ଭୀତଵତ୍ ତଦା
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶିକାରୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଖଞ୍ଜର ଭିତରୁ କପୋତୀକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ପତିମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ତଦା ଜଗୌ
ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଆଗୁନି ପାଖରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଣାମ୍ ଅଯଂ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଯଦ୍ ଭର୍ତୁର୍ ଅନୁଵେଶନମ୍ ଵେଦେ ଚ ଵିହିତୋ ମାର୍ଗଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ପୂଜିତଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି—ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା; ଏହି ପଥ ବେଦରେ ଲିଖାଯାଇଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ।
ଵ୍ଯାଲଗ୍ରାହୀ ଯଥା ଵ୍ଯାଲଂ ବିଲାଦ୍ ଉଦ୍ଧରତେ ବଲାତ୍ ଏଵଂ ତ୍ଵ୍ ଅନୁଗତା ନାରୀ ସହ ଭର୍ତ୍ରା ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେପରି ଅଜଗର ଧରିବା ବେଳେ ଜଣେ ଲୋକ ତାକୁ ଗହ୍ୱରରୁ ଜୋରକରି ଟାଣିବା, ସେପରି ଏକ ଭକ୍ତିଶୀଳା ନାରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ସେଥିରେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋ ଽର୍ଧକୋଟୀ ଚ ଯାନି ରୋମାଣି ମାନୁଷେ ତାଵତ୍କାଲଂ ଵସେତ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଭର୍ତାରଂ ଯାନୁଗଚ୍ଛତି
ମାନବ ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ଜନାନୀ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଭୁଵଂ ଦେଵାନ୍ ଗଙ୍ଗାଂ ଚାପି ଵନସ୍ପତୀନ୍ ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାନ୍ଯ୍ ଅପତ୍ଯାନି ଲୁବ୍ଧକଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଭୂମି, ଦେବତା, ଗଙ୍ଗା ଓ ବନସ୍ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ସେ ଶିକାରୀକୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ ମହାଭାଗ ଉପପନ୍ନଂ ମମେଦୃଶମ୍ ଅପତ୍ଯାନାଂ କ୍ଷମସ୍ଵେହ ଭର୍ତ୍ରା ଯାମି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ତୁମ ଦୟାରେ, ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଏହି ଫଳ ପାଇଛି; ମୋ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋତେ କ୍ଷମା କର, କାରଣ ମୁଁ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଛି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପକ୍ଷିଣୀ ସାଧ୍ଵୀ ପ୍ରଵିଵେଶ ହୁତାଶନମ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଯାଂ ହୁତଵହେ ଜଯଶବ୍ଦୋ ନ୍ଯଵର୍ତତ
ଏପରି କହି, ସେ ସତୀ ପକ୍ଷୀଣୀ ହୋମାଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ଆଗୁନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଜୟଧ୍ୱନି ହେଲା।
ଗଗନେ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଵିମାନମ୍ ଅତିଶୋଭନମ୍ ତଦାରୂଢୌ ସୁରନିଭୌ ଦଂପତୀ ଦଦୃଶେ ତତଃ
ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମହଳ ଦେଖାଗଲା; ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦମ୍ପତି ଦୁହେଁ ବସିଥିଲେ।
ହର୍ଷେଣ ପ୍ରୋଚତୁର୍ ଉଭୌ ଲୁବ୍ଧକଂ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତମ୍
ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଦୁହେଁ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶିକାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛାଵସ୍ ତ୍ରିଦଶସ୍ଥାନମ୍ ଆପୃଷ୍ଟୋ ଽସି ମହାମତେ ଆଵଯୋଃ ସ୍ଵର୍ଗସୋପାନମ୍ ଅତିଥିସ୍ ତ୍ଵଂ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ଆସ, ଆମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚଳିଯିବା; ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଆମ ପକ୍ଷରୁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ। ତୁମେ ଆମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥରେ ଅତିଥି; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଵିମାନଵରମ୍ ଆରୂଢୌ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୁବ୍ଧକୋ ଽପି ସଃ ସଧନୁଃ ପଞ୍ଜରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ ଅଭାଷତ
ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ମହଳକୁ ଚଢ଼ିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଶିକାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ପକେଇ ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ।
ନ ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯୋ ମହାଭାଗୌ ଦେଯଂ କିଂଚିଦ୍ ଅଜାନତେ ଅହମ୍ ଅତ୍ରାତିଥିର୍ ମାନ୍ଯୋ ନିଷ୍କୃତିଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହଥଃ
ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଯିଏ ଜାଣିନାହିଁ, ତାକୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠି ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କର ମାନ୍ୟ ଅତିଥି; ମୋର ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଣ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ଗୌତମୀଂ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତସ୍ଯାଃ ପାପଂ ନିଵେଦଯ ତତ୍ରୈଵାପ୍ଲଵନାତ୍ ପକ୍ଷଂ ସର୍ଵପାପୈର୍ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ତୁମେ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ, ଭଲ ହେଉ। ସେଠାରେ ତୁମର ପାପ କହିଦିଅ। ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।