ତସ୍ଯ ରୂପଂ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମୁନେ ଶୃଣୁ ମହାଫଲମ୍ ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଗିରୌ କଶ୍ଚିଦ୍ ଵ୍ଯାଧଃ ପରମଦାରୁଣଃ
ମୁନି, ଏହାର ରୂପ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରିବି; ଏହାର ମହାଫଳ ଶୁଣ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ପର୍ବତରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ଶିକାରୀ ଥିଲେ।
ହିନସ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସାଧୂନ୍ ଯତୀନ୍ ଗୋପକ୍ଷିଣୋ ମୃଗାନ୍ ଏଵଂଭୂତଃ ସ ପାପାତ୍ମା କ୍ରୋଧନୋ ଽନୃତଭାଷଣଃ
ସେ ଶିକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସାଧୁ, ତପସ୍ବୀ, ଗୋପାଳକ ଓ ପଶୁମାନେକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିଲେ; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ, କ୍ରୋଧୀ ଓ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲେ।
ଭୀଷଣାକୃତିର୍ ଅତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ନୀଲାକ୍ଷୋ ହ୍ରସ୍ଵବାହୁକଃ ଦନ୍ତୁରୋ ନଷ୍ଟନାସାକ୍ଷୋ ହ୍ରସ୍ଵପାତ୍ ପୃଥୁକୁକ୍ଷିକଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂଦ୍ର, କଳା ଆଖି, ଛୋଟ ହାତ, ବାହାରିଥିବା ଦାନ୍ତ, ନାକ ଓ ଆଖି ନଥିବା, ଛୋଟ ପା, ଓ ଚଉଡ଼ ଉଦର ଥିଲା।
ହ୍ରସ୍ଵୋଦରୋ ହ୍ରସ୍ଵଭୁଜୋ ଵିକୃତୋ ଗର୍ଦଭସ୍ଵନଃ ପାଶହସ୍ତଃ ପାପଚିତ୍ତଃ ପାପିଷ୍ଠଃ ସଧନୁଃ ସଦା
ତାଙ୍କର ଉଦର ଛୋଟ, ହାତ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ, ଦେହ ଅସ୍ୱାଭାବିକ, ଗଧା ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ହାତରେ ଫାନ୍ଦା ଧରିଥିଲେ, ମନେ ଖରାପ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ, ସଦା ବାଣ ଧରି ରହୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତଥାଭୂତା ଅପତ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅପି ନାରଦ ତଯା ତୁ ପ୍ରେର୍ଯମାଣୋ ଽସୌ ଵିଵେଶ ଗହନଂ ଵନମ୍
ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଏହିପରି ଚରିତ୍ରର ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଥିଲେ, ହେ ନାରଦ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ଜଘାନ ମୃଗାନ୍ ପାପଃ ପକ୍ଷିଣୋ ବହୁରୂପିଣଃ ପଞ୍ଜରେ ପ୍ରାକ୍ଷିପତ୍ କାଂଶ୍ଚିଜ୍ ଜୀଵମାନାଂସ୍ ତଥେତରାନ୍
ସେ ପାପୀ ଲୋକେ ବହୁ ପ୍ରକାର ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, କିଛି ଜୀବନ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେକୁ ପିଞ୍ଜରାରେ ପକେଇଦେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କଲେ।
କ୍ଷୁଧଯା ପରିତପ୍ତାଙ୍ଗୋ ଵିହ୍ଵଲସ୍ ତୃଷଯା ତଥା ଭ୍ରାନ୍ତଦେଶୋ ବହୁତରଂ ନ୍ଯଵର୍ତତ ଗୃହଂ ପ୍ରତି
ଭୋକରେ ଦେହ ଜଳିଯାଉଥିଲା, ପିପାସାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ବହୁ ସମୟ ପରେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ତତୋ ଽପରାହ୍ଣେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ନିଵୃତ୍ତେ ମଧୁମାଧଵେ କ୍ଷଣାତ୍ ତଡିଦ୍ ଗର୍ଜିତଂ ଚ ସାଭ୍ରଂ ଚୈଵାଭଵତ୍ ତଦା
ତାପରେ ବିକାଳ ବେଳେ ଆସିଲା, ବସନ୍ତ ଋତୁ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଏହି ସମୟରେ ହଠାତ୍ ବିଜୁଳି ଚମକିଲା, ମେଘ ଜମିଗଲା ଓ ଗର୍ଜନ ହେଲା।
ଵଵୌ ଵାଯୁଃ ସାଶ୍ମଵର୍ଷୋ ଵାରିଧାରାତିଭୀଷଣଃ ସ ଗଚ୍ଛଂଲ୍ ଲୁବ୍ଧକଃ ଶ୍ରାନ୍ତଃ ପନ୍ଥାନଂ ନାଵବୁଧ୍ଯତ
ଏକ ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା, ପାଥର ବର୍ଷା ଓ ଜଳର ଝରଣା ସହିତ, ଶ୍ରାନ୍ତ ଶିକାରୀ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଥ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଜଲଂ ସ୍ଥଲଂ ଗର୍ତମ୍ ଅଥୋ ପନ୍ଥାନମ୍ ଅଥଵା ଦିଶଃ ନ ବୁବୋଧ ତଦା ପାପଃ ଶ୍ରାନ୍ତଃ ଶରଣମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଥ
ସେ ସମୟରେ ସେ ପାପୀ ଲୋକେ ଜଳ, ଭୂମି, ଗଡ଼ି, ପଥ କିମ୍ବା ଦିଗ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଶ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଆଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି କ୍ଵ ତିଷ୍ଠେଯଂ କିଂ କରୋମୀତ୍ଯ୍ ଅଚିନ୍ତଯତ୍ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣାନ୍ ଆହର୍ତାହଂ ଯଥାନ୍ତକଃ
ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି? କେଉଁଠି ରହିବି? କଣ କରିବି? ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଉଛି, ମୃତ୍ୟୁ ପରି।'
ମମାପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତକରଂ ଭୂତଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଚାଶ୍ମଵର୍ଷଣମ୍ ତ୍ରାତାରଂ ନୈଵ ପଶ୍ଯାମି ଶିଲାଂ ଵା ଵୃକ୍ଷମ୍ ଅନ୍ତିକେ
'ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନିମିତ୍ତ ଏହି ପାଥର ବର୍ଷା ଆସିଛି; ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ରକ୍ଷାକାରୀ, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାଉନି।'
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ଵ୍ଯାଧୋ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯାପଶ୍ଯଦ୍ ଅନ୍ତିକେ ଵନେ ଵନସ୍ପତିମ୍ ଇଵ ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ଯଥାତ୍ରିଜମ୍
ଏଭଳି ବହୁ ପ୍ରକାର ଭାବି, ଶିକାରୀ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିକଟରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ରି ଋଷି।
ମୃଗାଣାଂ ଚ ଯଥା ସିଂହମ୍ ଆଶ୍ରମାଣାଂ ଗୃହାଧିପମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ମନ ଇଵ ତ୍ରାତାରଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ନଗମ୍
ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଆଶ୍ରମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମନ, ସେଇପରି ସେ ଗଛ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଥିଲା।
ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵିଟପିନଂ ଶୁଭ୍ରଂ ଶାଖାପଲ୍ଲଵମଣ୍ଡିତମ୍ ତମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯୋପଵିଷ୍ଟୋ ଽଭୂତ୍ କ୍ଲିନ୍ନଵାସା ସ ଲୁବ୍ଧକଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧଳା ଓ ଶାଖାପଲ୍ଲବରେ ଶୋଭିତ ଗଛ ତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଭିଜା ପୋଶାକରେ ଶିକାରୀ ବସିଗଲେ।
ସ୍ମରନ୍ ଭାର୍ଯାମ୍ ଅପତ୍ଯାନି ଜୀଵେଯୁର୍ ଅଥଵା ନ ଵା ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ତତ୍ର ଚାସ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦିଵାକରଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ମନେ ପକାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ବଞ୍ଚିବେ କି ନାହିଁ ଭାବିଥିଲେ, ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଲା।
ତମ୍ ଏଵ ନଗମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ କପୋତୋ ଭାର୍ଯଯା ସହ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଃ ପରିଵୃତୋ ହ୍ଯ୍ ଆସ୍ତେ ତତ୍ର ନଗୋତ୍ତମେ
ସେଇ ଗଛ ତଳେ ଏକ ପରାବତ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ ରହୁଥିଲେ।
ସୁଖେନ ନିର୍ଭଯୋ ଭୂତ୍ଵା ସୁତୃପ୍ତଃ ପ୍ରୀତ ଏଵ ଚ ବହଵୋ ଵତ୍ସରା ଯାତା ଵସତସ୍ ତସ୍ଯ ପକ୍ଷିଣଃ
ସେଠାରେ ରହି, ସେଇ ପକ୍ଷୀ ବହୁ ବର୍ଷ ଖୁସିରେ, ଭୟ ଛାଡ଼ି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରୀତିରେ କାଟିଲେ।
ପତିଵ୍ରତା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସୁପ୍ରୀତା ତେନ ଚୈଵ ହି କୋଟରେ ତନ୍ନଗେ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଜଲଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଵର୍ଜିତେ
ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ପତିବ୍ରତା ଓ ତାଙ୍କପ୍ରତି ଅତି ଖୁସି ଥିଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଛର ଏକ ଗୁହାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ, ବାତାସ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ନଥିଲା।
ଭାର୍ଯାପୁତ୍ରୈଃ ପରିଵୃତଃ ସର୍ଵଦାସ୍ତେ କପୋତକଃ ତସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ଦୈଵଵଶାତ୍ କପୋତଶ୍ ଚ କପୋତକୀ
ସେ ପରାବତ ସଦା ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ଘେରାଯାଇ ରହୁଥିଲେ; ସେଇ ଦିନ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ପରାବତ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ...
ଭକ୍ଷ୍ଯାର୍ଥଂ ତୁ ଉଭୌ ଯାତୌ କପୋତୋ ନଗମ୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍ ସାପି ଦୈଵଵଶାତ୍ ପୁତ୍ର ପଞ୍ଜରସ୍ଥୈଵ ଵର୍ତତେ
ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଦୁହେଁ ବାହାରିଲେ। ପରେ କପୋତ ଗଛକୁ ଫେରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ପଞ୍ଜରାରେ ଅଟକି ରହିଗଲା।
ଗୃହୀତା ଲୁବ୍ଧକେନାଥ ଜୀଵମାନେଵ ଵର୍ତତେ କପୋତକୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅପତ୍ଯାନି ମାତୃହୀନାନ୍ଯ୍ ଉଦୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ସେ କପୋତୀକୁ ଶିକାରୀ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଧରିନେଲା ଏବଂ ସେ ଏଭଳି ଅଟକି ରହିଲା। କପୋତ ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେ ମାଆଁ ବିହୀନ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଵର୍ଷଂ ଚ ଭୀଷଣଂ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅସ୍ତଂ ଯାତୋ ଦିଵାକରଃ ସ୍ଵକୋଟରଂ ତଯା ହୀନମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଵିଲଲାପ ସଃ
ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ଆସିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା। ଗୋଟିଏ ନିଜ ଘଉଁରେ ସେ ମହିଳା ବିହୀନ ଦେଖି ବିଳାପ କରିଲେ।
ତାଂ ବଦ୍ଧାଂ ପଞ୍ଜରସ୍ଥାଂ ଵା ନ ବୁବୋଧ କପୋତରାଟ୍ ଅନ୍ଵାରେଭେ କପୋତୋ ଵୈ ପ୍ରିଯାଯା ଗୁଣକୀର୍ତନମ୍
ସେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ ଯେ ତାଙ୍କର ସାଥି ପଞ୍ଜରାରେ ବନ୍ଧା ଅଛନ୍ତି। କପୋତ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାର ଗୁଣ ମନେପକାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନାଦ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଆଯାତି କଲ୍ଯାଣୀ ମମ ହର୍ଷଵିଵର୍ଧିନୀ ମମ ଧର୍ମସ୍ଯ ଜନନୀ ମମ ଦେହସ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରୀ
ମୋର ଶୁଭା ଯିଏ ମୋ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଏ, ଯିଏ ମୋର ଧର୍ମର ମାଆଁ ଏବଂ ଶରୀରର ମାଲିକା, ସେ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାଂ ସୈଵ ନିତ୍ଯଂ ସହାଯିନୀ ତୁଷ୍ଟେ ହସନ୍ତୀ ରୁଷ୍ଟେ ଚ ମମ ଦୁଃଖପ୍ରମାର୍ଜନୀ
ଧର୍ମ, ଧନ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷରେ ସେ ସଦା ମୋ ସହଯୋଗିନୀ। ସେ ଖୁସି ହେଲେ ହସନ୍ତି, ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।
ସଖୀ ମନ୍ତ୍ରେଷୁ ସା ନିତ୍ଯଂ ମମ ଵାକ୍ଯରତା ସଦା ନାଦ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଆଯାତି କଲ୍ଯାଣୀ ସଂପ୍ରଯାତେ ଽପି ଭାସ୍କରେ
ସେ ସଦା ମୋର ମନ୍ତ୍ରଣାର ସାଥି, ମୋର କଥାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା ବି, ମୋର ଶୁଭା ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି।
ନ ଜାନାତି ଵ୍ରତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଦୈଵଂ ଧର୍ମାର୍ଥମ୍ ଏଵ ଚ ପତିଵ୍ରତା ପତିପ୍ରାଣା ପତିମନ୍ତ୍ରା ପତିପ୍ରିଯା
ସେ ବ୍ରତ, ମନ୍ତ୍ର, ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଓ ଧନର ଅର୍ଥ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ସେ ପତିପରାୟଣା, ପତିରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ପତି ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣା, ପତି ପାଇଁ ପ୍ରେମ।
ନାଦ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଆଯାତି କଲ୍ଯାଣୀ କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଯାମି ଵା କିଂ ମେ ଗୃହଂ କାନନଂ ଚ ତଯା ହୀନଂ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ
ମୋର ଶୁଭା ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି। ମୁଁ କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ତାଙ୍କ ବିନା ଘର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦୁହିଁ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛି।
ତଯା ଯୁକ୍ତଂ ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତଂ ଭୀଷଣଂ ଵାପି ଶୋଭନମ୍ ନାଦ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଆଯାତି ମେ କାନ୍ତା ଯଯା ଗୃହମ୍ ଉଦୀରିତମ୍
ତାଙ୍କ ସହିତ ଧନ ହେଉ କି ଦୁଃଖ, ଭୟଙ୍କର ହେଉ କି ସୁନ୍ଦର ଲାଗେ। ମୋର ପ୍ରିୟା ଯିଏ ଘରକୁ ଆନନ୍ଦମୟ କରିଥିଲେ, ସେ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି।