ବ୍ରାହ୍ମୀ ଗୋଦାଵରୀ ନନ୍ଦା ସୁନନ୍ଦା କାମଦାଯିନୀ ବ୍ରହ୍ମତେଜଃସମାନୀତା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନୀ
ବ୍ରାହ୍ମୀ, ଗୋଦାବରୀ, ନନ୍ଦା, ସୁନନ୍ଦା, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ନଦୀ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ସ୍ମରଣାଦ୍ ଏଵ ପାପୌଘହନ୍ତ୍ରୀ ମମ ସଦା ପ୍ରିଯା ପଞ୍ଚାନାମ୍ ଅପି ଭୂତାନାମ୍ ଆପଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ଵମ୍ ଆଗତାଃ
କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପାପର ଭାର ଦୂର କରେ, ସେ ସଦା ମୋର ପ୍ରିୟ; ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଛି।
ତତ୍ରାପି ତୀର୍ଥଭୂତାସ୍ ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ ଆପଃ ପରାଃ ସ୍ମୃତାଃ ତାସାଂ ଭାଗୀରଥୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ତାଭ୍ଯୋ ଽପି ଗୌତମୀ ତଥା
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ଥିବା ଜଳ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାଗୀରଥୀ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏବଂ ଗୌତମୀ ତାଙ୍କ ସମାନ।
ଆନୀତା ସଜଟା ଗଙ୍ଗା ଅସ୍ଯା ନାନ୍ଯଚ୍ ଛୁଭାଵହମ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଭୁଵି ତଲେ ଵାପି ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵାର୍ଥଦଂ ମୁନେ
ଜଟାଧାରୀ ଭାବେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା; ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଶୁଭ ମିଳେନି। ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ, ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରେ, ହେ ମୁନି।
ଇତ୍ଯ୍ ଏତତ୍ କଥିତଂ ପୁତ୍ର ଗୌତମାଯ ମହାତ୍ମନେ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଧରେଣ ତୁଷ୍ଟେନ ମଯା ତଵ ନିଵେଦିତମ୍
ଏହିପରି, ପୁଅ, ମୁଁ ଏହି କଥା ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଖୁସି ହୋଇଥିବା ହରିଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ଏବଂ ଏହାକୁ ତୋତେ କହିଦେଲି।
ଏଵଂ ସା ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧିକା ମତା ତତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଚ କଥିତଂ କୁତୋ ଽନ୍ଯା ଶ୍ରଵଣସ୍ପୃହା
ଏଭଳି ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ବିସ୍ତାରରେ କହାଯାଇଛି—ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାର ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ କିଏ ଇଚ୍ଛା କରିବ?
ଦ୍ଵିଵିଧା ସୈଵ ଗଦିତା ଏକାପି ସୁରସତ୍ତମ ଏକୋ ଭେଦସ୍ ତୁ କଥିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେନାହୃତୋ ଯତଃ
ସେ ଗଙ୍ଗା ଏକେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଏହାର ଏକ ଭାଗ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିଲା।
କ୍ଷତ୍ରିଯେଣାପରୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଂଶୋ ଜଟାସ୍ଵ୍ ଏଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଭଵସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଆହୃତସ୍ ତଦ୍ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଂଶ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ଦେବଦେବ ଭବଙ୍କ ଜଟାରେ ରହିଥିଲା; ଏହା ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ।
ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ଵଯେ ଜାତ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲସଂଭଵଃ ପୁରା ଵୈ ସଗରୋ ନାମ ରାଜାସୀଦ୍ ଅତିଧାର୍ମିକଃ
ୱୈୱସ୍ୱତ ବଂଶରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସଗର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।
ଯଜ୍ଵା ଦାନପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମାଚାରଵିଚାରଵାନ୍ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଦ୍ଵଯଂ ଚାସୀତ୍ ପତିଭକ୍ତିପରାଯଣମ୍
ସେ ସଦା ଯଜ୍ଞ କରିବାରେ ଏବଂ ଦାନ ଦେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ନିରତ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଝିଅ ଥିଲେ, ଦୁହେଁ ପତିଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ତସ୍ଯ ଵୈ ସଂତତିର୍ ନାଭୂଦ୍ ଇତି ଚିନ୍ତାପରୋ ଽଭଵତ୍ ଵସିଷ୍ଠଂ ଗୃହମ୍ ଆହୂଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ତତଃ
ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ହେଉନି, ଏହି ଭାବନାରେ ସେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ; ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଘରକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଆଦର କଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜା ସଂତତେଃ କାରଣଂ ପ୍ରତି ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ରାଜାନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ରାଜା ସନ୍ତାନ ହେବାର କାରଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କଥା କହିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧ୍ୟାନ କରି ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସପତ୍ନୀକଃ ସଦା ରାଜନ୍ନ୍ ଋଷିପୂଜାପରୋ ଭଵ
ହେ ରାଜା, ସଦା ତୁମେ ତୁମର ଝିଅମାନେ ସହିତ ଋଷିମାନେଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ ମୁନିର୍ ଵିପ୍ର ଯଥାସ୍ଥାନଂ ଜଗାମ ହ ଏକଦା ତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ ଗୃହମ୍ ଆଗାତ୍ ତପୋନିଧିଃ
ଏଭଳି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଏକଦିନ ତାହିଁ ତପସ୍ଵୀ ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
ତସ୍ଯର୍ଷେଃ ପୂଜନଂ ଚକ୍ରେ ସ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚମ୍ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ମହାଭାଗେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ପୁତ୍ରାନ୍ ସ ଚାଵୃଣୋତ୍
ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଋଷି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ: 'ବର ମାଗ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି।' ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ପୁଅ ମାଗିଲେ।
ସ ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ରାଜାନମ୍ ଏକସ୍ଯାଂ ଵଂଶଧାରକଃ ପୁତ୍ରୋ ଭୂଯାତ୍ ତଥାନ୍ଯସ୍ଯାଂ ଷଷ୍ଟିସାହସ୍ରକଂ ସୁତାଃ
ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏକ ଝିଅରୁ ବଂଶ ଚାଲାଇବା ପୁଅ ହେଉ, ଅନ୍ୟ ଝିଅରୁ ସାଠି ହଜାର ପୁଅ ହେଉ।'
ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମୁନୌ ଯାତେ ପୁତ୍ରା ଜାତାଃ ସହସ୍ରଶଃ ସ ଯଜ୍ଞାନ୍ ସୁବହୂଂଶ୍ ଚକ୍ରେ ହଯମେଧାନ୍ ସୁଦକ୍ଷିଣାନ୍
ମୁନି ବର ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ; ପରେ ହଜାର-ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ବହୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ମହା ଦାନ ସହିତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଏକସ୍ମିନ୍ ହଯମେଧେ ଵୈ ଦୀକ୍ଷିତୋ ଵିଧିଵନ୍ ନୃପଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ନ୍ଯଯୋଜଯଦ୍ ରାଜା ସସୈନ୍ଯାନ୍ ହଯରକ୍ଷଣେ
ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜା ଯଥାବିଧି ଦୀକ୍ଷା ନେଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ସେନାସହିତ ଘୋଡ଼ା ରକ୍ଷାରେ ଲାଗିଦେଲେ।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଅନ୍ତରମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ହଯଂ ଜହ୍ରେ ଶତକ୍ରତୁଃ ମାର୍ଗମାଣାଶ୍ ଚ ତେ ପୁତ୍ରା ନୈଵାପଶ୍ଯନ୍ ହଯଂ ତଦା
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଗଲେ; ପୁଅମାନେ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସହସ୍ରାଣାଂ ତଥା ଷଷ୍ଟିର୍ ନାନାଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ ତେଷୁ ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ରକ୍ଷାଂସି ପୁତ୍ରେଷୁ ସଗରସ୍ଯ ହି
ସେ ସାଠି ହଜାର ପୁଅ, ନାନା ଯୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦେଖିଲେ ଯେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ ତଦ୍ ଧଯଂ ନୀତ୍ଵା ତେ ରସାତଲମ୍ ଆଗମନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ମାଯଯା ଯୁକ୍ତାନ୍ ନୈଵାପଶ୍ଯନ୍ତ ସାଗରାଃ
ସେମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇ ରସାତଳକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମାୟାଶକ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ହଯଂ ପୁତ୍ରାଃ ସଗରସ୍ଯ ବଲୀଯସଃ ଇତଶ୍ ଚେତଶ୍ ଚରନ୍ତସ୍ ତେ ନୈଵାପଶ୍ଯନ୍ ହଯଂ ତଦା
ଘୋଡ଼ାକୁ ନାପାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏଠୁ ସେଠୁ ଘୁରିଘୁରି ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ଦେଵଲୋକଂ ତଦା ଜଗ୍ମୁଃ ପର୍ଵତାଂଶ୍ ଚ ସରାଂସି ଚ ଵନାନି ଚ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୋ ନୈଵାପଶ୍ଯନ୍ ହଯଂ ତଦା
ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଗଲେ, ପର୍ବତ, ହ୍ରଦ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ରାଜା ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିଃ କୃତମଙ୍ଗଲଃ ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ପଶୁଂ ରମ୍ଯଂ ରାଜା ଚିନ୍ତାମ୍ ଉପେଯିଵାନ୍
ରାଜା ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ହେବା ପରେ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଯଜ୍ଞ ପଶୁକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅଟନ୍ତଃ ସାଗରାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵଲୋକମ୍ ଉପାଗମନ୍ ହଯଂ ତମ୍ ଅନୁଚିନ୍ଵନ୍ତସ୍ ତତ୍ରାପି ନ ହଯୋ ଽଭଵତ୍
ସମସ୍ତ ସାଗର ଘୁରିଘୁରି ଦେବଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତତୋ ମହୀଂ ସମାଜଗ୍ମୁଃ ପର୍ଵତାଂଶ୍ ଚ ଵନାନି ଚ ତତ୍ରାପି ଚ ହଯଂ ନୈଵ ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତୋ ନୃପାତ୍ମଜାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ ଓ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଫେରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ତତ୍ର ଦୈଵୀ ଵାଗ୍ ଅଭଵତ୍ ତଦା ରସାତଲେ ହଯୋ ବଦ୍ଧ ଆସ୍ତେ ନାନ୍ଯତ୍ର ସାଗରାଃ
ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ହେଲା: 'ଓ ସାଗରମାନେ, ଘୋଡ଼ା ତଳଭୂମିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ନୁହେଁ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ଗନ୍ତୁକାମା ରସାତଲମ୍ ଅଖନନ୍ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ପରିତଃ ସାଗରାସ୍ ତତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସାଗରମାନେ ତଳଭୂମିକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଚାରିପାଖରୁ ଖୋଦିଲେ।
ତେ କ୍ଷୁଧାର୍ତା ମୃଦଂ ଶୁଷ୍କାଂ ଭକ୍ଷଯନ୍ତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍ ନ୍ଯଖନଂଶ୍ ଚାପି ଜଗ୍ମୁଶ୍ ଚ ସତ୍ଵରାସ୍ ତେ ରସାତଲମ୍
ସେମାନେ ଭୋକରେ ଦିନ ରାତି ଶୁଖିଲା ମାଟି ଖାଇଲେ, ଏବଂ ଖୋଦିଖୋଦି ତୁରନ୍ତ ତଳଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ତାନ୍ ଆଗତାନ୍ ଭୂପସୁତାନ୍ ସାଗରାନ୍ ବଲିନଃ କୃତୀନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରକ୍ଷାଂସି ସଂତ୍ରସ୍ତା ଵ୍ଯଗମନ୍ କପିଲାନ୍ତିକମ୍
ବଳବାନ୍ ଓ କୌଶଳୀ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସାଗର ଭାବେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଭୟଭୀତ ରାକ୍ଷସମାନେ କପିଳଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଳାଇଗଲେ।