ତଥା ଚକାର ଵିଜଯା ଵିଘ୍ନେଶ୍ଵରମତେ ସ୍ଥିତା ଯତ୍ରାସୀଦ୍ ଗୌତମୋ ଵିପ୍ରୋ ଜଯା ଗୋରୂପଧାରିଣୀ
ଜୟା, ବିଘ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁଠି ଗୌତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଗାଈର ରୂପ ଧରିଲେ।
ଜଗାମ ଶାଲୀନ୍ ଖାଦନ୍ତୀ ତାଂ ଦଦର୍ଶ ସ ଗୌତମଃ ଗାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୃତାଂ ଵିପ୍ରସ୍ ତାଂ ତୃଣେନ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ସେ ଧାନ ଖାଉଥିଲେ; ଗୌତମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଗାଈକୁ ବିକୃତ ଦେଖି, ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଘାସ ଦେଇ ରୋକିଲେ।
ନିଵାର୍ଯମାଣା ସା ତେନ ସ୍ଵନଂ କୃତ୍ଵା ପପାତ ଗୌଃ ତସ୍ଯାଂ ତୁ ପତିତାଯାଂ ଚ ହାହାକାରୋ ମହାନ୍ ଅଭୂତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯିବାବେଳେ, ଗାଈ ଦୁଃଖର ସ୍ୱର କରି ଝରିପଡ଼ିଲା; ତାହା ପଡ଼ିବା ସହିତ, ବଡ଼ ଆକ୍ରନ୍ଦ ହେଲା।
ସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଗୌତମସ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ଵ୍ଯଥିତା ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପ୍ରାହୁର୍ ଵିଘ୍ନରାଜପୁରସ୍କୃତାଃ
ସେଇ ସ୍ୱର ଶୁଣି ଏବଂ ଗୌତମଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ବିଘ୍ନରାଜଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କହିଲେ।
ଇତୋ ଗଚ୍ଛାମହେ ସର୍ଵେ ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ତଵାଶ୍ରମେ ପୁତ୍ରଵତ୍ ପୋଷିତାଃ ସର୍ଵେ ପୃଷ୍ଟୋ ଽସି ମୁନିପୁଂଗଵ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯିବା; ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ପାଳିଛ; ତୁମକୁ ପଚାରାଯାଇଛି, ହେ ମହାନ ମୁନି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିର୍ ଵାକ୍ଯଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ତଦା ଵଜ୍ରାହତ ଇଵାସୀତ୍ ସ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପୁରତୋ ଽପତତ୍
ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଯିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ଲାଗିଥିବା ପରି ହେଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଡ଼ିପଡ଼ିଲେ।
ତମ୍ ଊଚୁର୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଯେମାଂ ପତିତାଂ ଭୁଵି ରୁଦ୍ରାଣାଂ ମାତରଂ ଦେଵୀଂ ଜଗତାଂ ପାଵନୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, ଚଳ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିବା, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ମା, ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ।
ତୀର୍ଥଦେଵସ୍ଵରୂପିଣ୍ଯାମ୍ ଅସ୍ଯାଂ ଗଵି ଵିଧେର୍ ବଲାତ୍ ପତିତାଯାଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ତଵ୍ଯମ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ
ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ଗାଈ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଠାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏବେ ଆମେ ଯେଉଁପରି ଉଚିତ, ସେପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଅବଶ୍ୟକ।
ଚୀର୍ଣଂ ଵ୍ରତଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଯଥା ଵାସସ୍ ତ୍ଵଦାଶ୍ରମେ ଵଯଂ ନାନ୍ଯଧନା ବ୍ରହ୍ମନ୍ କେଵଲଂ ତୁ ତପୋଧନାଃ
ଯେପରି ଏକ ଉପବାସ ଶେଷ ହେଉଛି, ସେପରି ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ଆମର ରହିବା ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଉଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଧନ ନାହିଁ, ଆମର ଏକମାତ୍ର ଧନ ହେଉଛି ତପସ୍ୟା।
ଵିପ୍ରାଣାଂ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିନୀତଃ ପ୍ରାହ ଗୌତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନମ୍ର ହୋଇ ଗୌତମ କହିଲେ।
ଭଵନ୍ତ ଏଵ ଶରଣଂ ପୂତଂ ମାଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହଥ
ଆପଣମାନେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ଆପଣମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଵିଘ୍ନରାଡ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ ଵୃତଃ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ବିଘ୍ନଙ୍କର ନାଥ, ଭଗବାନ କହିଲେ।
ନୈଵେଯଂ ମ୍ରିଯତେ ତତ୍ର ନୈଵ ଜୀଵତି ତତ୍ର କିମ୍ ଵଦାମୋ ଽସ୍ମିନ୍ ସୁସଂଦିଗ୍ଧେ ନିଷ୍କୃତିଂ ଗତିମ୍ ଏଵ ଵା
ସେଠାରେ ସେ ମରୁନାହାନ୍ତି, ଜୀବନ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; ଏହି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ କଣ କହିବୁ—ପାପମୋଚନ କିମ୍ବା ଆଗକୁ ଯିବା ପଥ କଣ ହେବ?
କଥମ୍ ଉତ୍ଥାସ୍ଯତୀଯଂ ଗୌର୍ ଅଥ ଚାସ୍ମିଂଶ୍ ଚ ନିଷ୍କୃତିମ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହଥ ତତ୍ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯେ ଽହମ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଏହି ଗାଈ କିପରି ପୁନି ଉଠିପାରିବେ, ଏବଂ ଏହି ଘଟଣାରେ କଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି? ଆପଣମାନେ ଏହା କହିବାକୁ ଉଚିତ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେସବୁ କରିବି।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ମତେନାଯଂ ଵଦିଷ୍ଯତି ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏତଦ୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅଥାସ୍ମାକଂ ପ୍ରମାଣଂ ତଵ ଗୌତମ
ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହା କହିବେ; ଓ ଗୌତମ, ଯାହା କହିବେ, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ନିୟମ ହେବ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ପ୍ରେର୍ଯମାଣୋ ଽସୌ ଗୌତମେନ ବଲୀଯସା ଵିଘ୍ନକୃଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵପୁଷା ପ୍ରାହ ସର୍ଵାନ୍ ଇଦଂ ଵଚଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୌତମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ବିଘ୍ନ ହରା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ମତେନାହଂ ଵଦିଷ୍ଯାମି ଯଥାର୍ଥଵତ୍ ଅନୁମନ୍ଯନ୍ତୁ ମୁନଯୋ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଗୌତମୋ ଽପି ଚ
ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି; ମୁନିମାନେ ଓ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ମୋର କଥାକୁ ମନେପଡ଼ନ୍ତୁ।
ମହେଶ୍ଵରଜଟାଜୂଟେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ କମଣ୍ଡଲୁସ୍ଥିତଂ ଵାରି ତିଷ୍ଠତୀତି ହି ଶୁଶ୍ରୁମ
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ମହାଦେବଙ୍କ ଜଟାରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କମଣ୍ଡଳୁର ପାଣି ବସିଛି।
ତଦ୍ ଆନଯସ୍ଵ ତରସା ତପସା ନିଯମେନ ଚ ତେନାଭିଷିଞ୍ଚ ଗାମ୍ ଏତାଂ ଭଗଵନ୍ ଭୁଵମ୍ ଆଶ୍ରିତାମ୍ ତତୋ ଵତ୍ସ୍ଯାମହେ ସର୍ଵେ ପୂର୍ଵଵତ୍ ତଵ ଵେଶ୍ମନି
ସେ ପାଣିକୁ ତୁରନ୍ତ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଆଣ; ଏହାଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଏହି ଗାଈକୁ ସ୍ନାନ କରା, ହେ ପ୍ରଭୁ। ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପୂର୍ବବତ୍ ତୁମ ଘରେ ରହିବୁ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ସଂସଦି ତତ୍ରାପତତ୍ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିର୍ ଜଯଶବ୍ଦୋ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ତତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ ନମ୍ରୋ ଗୌତମୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସଭାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିବା ପରେ, ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା ଓ ଜୟଧ୍ୱନି ବଢ଼ିଗଲା। ତାପରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଗୌତମ କହିଲେ।
ତପସାଗ୍ନିପ୍ରସାଦେନ ଦେଵବ୍ରହ୍ମପ୍ରସାଦତଃ ଭଵତାଂ ଚ ପ୍ରସାଦେନ ମତ୍ସଂକଲ୍ପୋ ଽନୁସିଧ୍ଯତାମ୍
ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିର କୃପାରେ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦୟାରେ, ଏବଂ ଆପଣମାନଙ୍କର ଦୟାରେ, ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।
ଏଵମ୍ ଅସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତି ତଂ ଵିପ୍ରା ଆପୃଚ୍ଛନ୍ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍ ସ୍ଵାନି ସ୍ଥାନାନି ତେ ଜଗ୍ମୁଃ ସମୃଦ୍ଧାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ନଵାରିଭିଃ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ, ଅନ୍ନ ଓ ପାଣିରେ ସମୃଦ୍ଧ।
ଯାତେଷୁ ତେଷୁ ଵିପ୍ରେଷୁ ଭ୍ରାତ୍ରା ସହ ଗଣେଶ୍ଵରଃ ଜଯଯା ସହ ସୁପ୍ରୀତଃ କୃତକୃତ୍ଯୋ ନ୍ଯଵର୍ତତ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଗଣପତି ତାଙ୍କର ଭାଇ ଓ ଜୟ ସହିତ, ଖୁସି ଓ କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହୋଇ, ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵୃନ୍ଦେଷୁ ଗଣେଶେ ଚ ଗତେ ତଥା ଗୌତମୋ ଽପି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ ତପସା ହତକଲ୍ମଷଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ଗଣପତି ଚାଲିଯିବା ପରେ, ତପସ୍ୟାରେ ପାପ ହରାଇଥିବା ମହାମୁନି ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।
ଧ୍ଯାଯଂସ୍ ତଦର୍ଥଂ ସ ମୁନିଃ କିମ୍ ଇଦଂ ମମ ସଂସ୍ଥିତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ବହୁଶୋ ଧ୍ଯାଯଞ୍ ଜ୍ଞାନେନ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ ଦ୍ଵିଜ
ସେ ମୁନି ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଭାବି, ବାରମ୍ବାର ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କଲେ— 'ମୋର ଏହି ଅବସ୍ଥା କାହିଁକି?' ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ସତ୍ୟଟିକୁ ବୁଝିପାରିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ!
ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥମ୍ ଆତ୍ମନଃ କିଲ୍ବିଷାଂ ଗତିମ୍ ଲୋକାନାମ୍ ଉପକାରଂ ଚ ଶଂଭୋଃ ପ୍ରୀଣନମ୍ ଏଵ ଚ
ସେ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ— ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ପାଇଁ, ନିଜର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ହେଉଛି।
ଉମାଯାଃ ପ୍ରୀଣନଂ ଚାପି ଗଙ୍ଗାନଯନମ୍ ଏଵ ଚ ସର୍ଵଂ ଶ୍ରେଯସ୍କରଂ ମନ୍ଯେ ମଯି ନୈଵ ଚ କିଲ୍ବିଷମ୍
ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା, ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆଣିବା— ଏସବୁ କାମ ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଭାବେ ମନେ କରେ, ଏବଂ ମୋର ମଧ୍ୟରେ କିଛି ପାପ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ମନସା ଧ୍ଯାଯନ୍ ସୁପ୍ରୀତୋ ଽଭୂଦ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ଆରାଧ୍ଯ ଜଗତାମ୍ ଈଶଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ଏଭଳି ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନିତ ଧ୍ୱଜ ଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଆନଯିଷ୍ଯେ ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠାଂ ପ୍ରୀତା ଽସ୍ତୁ ଗିରିଜା ମମ ସପତ୍ନୀ ଜଗଦମ୍ବାଯା ମହେଶ୍ଵରଜଟାସ୍ଥିତା
ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିବି; ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀ, ପାହାଡ଼ ଝିଅ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜଟାରେ ବସିଥିବା ଉମା ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ହି ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ମୁନିପ୍ରଵୀରଃ ସ ଗୌତମୋ ବ୍ରହ୍ମଗିରେର୍ ଜଗାମ କୈଲାସମ୍ ଆଧିଷ୍ଠିତମ୍ ଉଗ୍ରଧନ୍ଵନା ସୁରାର୍ଚିତଂ ପ୍ରିଯଯା ବ୍ରହ୍ମଵୃନ୍ଦୈଃ
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମହାନ ଋଷି ଗୌତମ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମୂହ ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ନିବାସ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।