ଇଦମ୍ ଏଵାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଇତି ମେ ମତିଃ ଅଲମ୍ ଅନ୍ଯେନ ମୁନଯ ଆଶ୍ରମେଣ ଗତେନ ଵା
ମୋର ବିଶ୍ୱାସ ଏହି ଯେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଆଶ୍ରମଟିଏ ପବିତ୍ର; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ହେ ମୁନିମାନେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନେର୍ ଵାକ୍ଯଂ ଵିଘ୍ନକୃତ୍ଯମ୍ ଅନୁସ୍ମରନ୍ ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସ ଗଣାଧିପଃ
ଋଷିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ବାଧା ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ଗଣମାନ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅନ୍ନକ୍ରୀତା ଵଯଂ କିଂ ନୋ ନିଵାରଯତ ଗୌତମଃ ସାମ୍ନା ନୈଵ ଵଯଂ ଶକ୍ତା ଗନ୍ତୁଂ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ଆମେ ଅନ୍ନ କିଣିଛୁ; ହେ ଗୌତମ, ଆପଣ କାହିଁକି ଆମକୁ ବାଞ୍ଚି ରଖୁଛନ୍ତି? ମୃଦୁ ଭାବରେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିପାରୁନାହିଁ।
ନାଯମ୍ ଅର୍ହତି ଦଣ୍ଡଂ ଵା ଉପକାରୀ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ତସ୍ମାଦ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵ୍ଯଵସ୍ଯାମି ତତ୍ ସର୍ଵୈର୍ ଅନୁମନ୍ଯତାମ୍
ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଣ୍ଡ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ସହଯୋଗୀ; ତେଣୁ ମୁଁ ବିବେକରେ ଏହାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରୁଛି—ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ମନୋମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ତତଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କ୍ରିଯତାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନୁବ୍ରୁଵନ୍ ଏତସ୍ଯ ତୂପକାରାଯ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, 'ଏହା ହେଉ', ଏହି ଲୋକଙ୍କର ଉପକାର ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ରେଯୋ ଯତ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତଥା କୁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମେନେ ଵାକ୍ଯଂ ଗଣାଧିପଃ
ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଶ୍ରେୟସ୍ ଯାହା ହେବ, ସେହିପରି କର; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗଣପତି ସେହି କଥାକୁ ମନେ ରଖିଲେ।
କ୍ରିଯତେ ଗୁଣରୂପଂ ଯଦ୍ ଗୌତମସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ, ତାହା ବିଶେଷକରି ଗୌତମଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ହେଉ।
ଅନୁମାନ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପୁନଃ ପୁନର୍ ଉଦାରଧୀଃ ସ୍ଵଯଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ପୁନଃ ମାତୁର୍ ମତେ ସ୍ଥିତୋ ଵିଦ୍ଵାଞ୍ ଜଯାଂ ପ୍ରାହ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଉଦାରମନା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନିପୁନି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ, ପୁଣିଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମାଆଙ୍କର ମତ ଅନୁଯାୟୀ ଥାଇ, ଜୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଥା ନାନ୍ଯୋ ଵିଜାନୀତେ ତଥା କୁରୁ ଶୁଭାନନେ ଗୋରୂପଧାରିଣୀ ଗଚ୍ଛ ଗୌତମୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ଏଭଳି କର, ହେ ଶୁଭାନନେ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ; ଗାଈର ରୂପ ଧରି ଗୌତମ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଅ।
ଶାଲୀନ୍ ଖାଦ ଵିନାଶ୍ଯାଥ ଵିକାରଂ କୁରୁ ଭାମିନି କୃତେ ପ୍ରହାରେ ହୁଂକାରେ ପ୍ରେକ୍ଷିତେ ଚାପି କିଂଚନ ପତ ଦୀନଂ ସ୍ଵନଂ କୃତ୍ଵା ନ ମ୍ରିଯସ୍ଵ ନ ଜୀଵ ଚ
ଧାନ ଖାଅ, ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କର, ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ମାରିଲେ, ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ଦେଖିଲେ, ଦୁଃଖିତ ସ୍ୱର କରି ଝରିପଡ଼; ମରିଯିବୁ ନାହିଁ, ବଞ୍ଚିବୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତଥା ଚକାର ଵିଜଯା ଵିଘ୍ନେଶ୍ଵରମତେ ସ୍ଥିତା ଯତ୍ରାସୀଦ୍ ଗୌତମୋ ଵିପ୍ରୋ ଜଯା ଗୋରୂପଧାରିଣୀ
ଜୟା, ବିଘ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁଠି ଗୌତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଗାଈର ରୂପ ଧରିଲେ।
ଜଗାମ ଶାଲୀନ୍ ଖାଦନ୍ତୀ ତାଂ ଦଦର୍ଶ ସ ଗୌତମଃ ଗାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୃତାଂ ଵିପ୍ରସ୍ ତାଂ ତୃଣେନ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ସେ ଧାନ ଖାଉଥିଲେ; ଗୌତମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଗାଈକୁ ବିକୃତ ଦେଖି, ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଘାସ ଦେଇ ରୋକିଲେ।
ନିଵାର୍ଯମାଣା ସା ତେନ ସ୍ଵନଂ କୃତ୍ଵା ପପାତ ଗୌଃ ତସ୍ଯାଂ ତୁ ପତିତାଯାଂ ଚ ହାହାକାରୋ ମହାନ୍ ଅଭୂତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯିବାବେଳେ, ଗାଈ ଦୁଃଖର ସ୍ୱର କରି ଝରିପଡ଼ିଲା; ତାହା ପଡ଼ିବା ସହିତ, ବଡ଼ ଆକ୍ରନ୍ଦ ହେଲା।
ସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଗୌତମସ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ଵ୍ଯଥିତା ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପ୍ରାହୁର୍ ଵିଘ୍ନରାଜପୁରସ୍କୃତାଃ
ସେଇ ସ୍ୱର ଶୁଣି ଏବଂ ଗୌତମଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ବିଘ୍ନରାଜଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କହିଲେ।
ଇତୋ ଗଚ୍ଛାମହେ ସର୍ଵେ ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ତଵାଶ୍ରମେ ପୁତ୍ରଵତ୍ ପୋଷିତାଃ ସର୍ଵେ ପୃଷ୍ଟୋ ଽସି ମୁନିପୁଂଗଵ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯିବା; ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ପାଳିଛ; ତୁମକୁ ପଚାରାଯାଇଛି, ହେ ମହାନ ମୁନି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିର୍ ଵାକ୍ଯଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ତଦା ଵଜ୍ରାହତ ଇଵାସୀତ୍ ସ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପୁରତୋ ଽପତତ୍
ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଯିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ଲାଗିଥିବା ପରି ହେଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଡ଼ିପଡ଼ିଲେ।
ତମ୍ ଊଚୁର୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଯେମାଂ ପତିତାଂ ଭୁଵି ରୁଦ୍ରାଣାଂ ମାତରଂ ଦେଵୀଂ ଜଗତାଂ ପାଵନୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, ଚଳ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିବା, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ମା, ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ।
ତୀର୍ଥଦେଵସ୍ଵରୂପିଣ୍ଯାମ୍ ଅସ୍ଯାଂ ଗଵି ଵିଧେର୍ ବଲାତ୍ ପତିତାଯାଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ତଵ୍ଯମ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ
ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ଗାଈ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଠାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏବେ ଆମେ ଯେଉଁପରି ଉଚିତ, ସେପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଅବଶ୍ୟକ।
ଚୀର୍ଣଂ ଵ୍ରତଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଯଥା ଵାସସ୍ ତ୍ଵଦାଶ୍ରମେ ଵଯଂ ନାନ୍ଯଧନା ବ୍ରହ୍ମନ୍ କେଵଲଂ ତୁ ତପୋଧନାଃ
ଯେପରି ଏକ ଉପବାସ ଶେଷ ହେଉଛି, ସେପରି ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ଆମର ରହିବା ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଉଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଧନ ନାହିଁ, ଆମର ଏକମାତ୍ର ଧନ ହେଉଛି ତପସ୍ୟା।
ଵିପ୍ରାଣାଂ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିନୀତଃ ପ୍ରାହ ଗୌତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନମ୍ର ହୋଇ ଗୌତମ କହିଲେ।
ଭଵନ୍ତ ଏଵ ଶରଣଂ ପୂତଂ ମାଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହଥ
ଆପଣମାନେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ଆପଣମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଵିଘ୍ନରାଡ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ ଵୃତଃ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ବିଘ୍ନଙ୍କର ନାଥ, ଭଗବାନ କହିଲେ।
ନୈଵେଯଂ ମ୍ରିଯତେ ତତ୍ର ନୈଵ ଜୀଵତି ତତ୍ର କିମ୍ ଵଦାମୋ ଽସ୍ମିନ୍ ସୁସଂଦିଗ୍ଧେ ନିଷ୍କୃତିଂ ଗତିମ୍ ଏଵ ଵା
ସେଠାରେ ସେ ମରୁନାହାନ୍ତି, ଜୀବନ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; ଏହି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ କଣ କହିବୁ—ପାପମୋଚନ କିମ୍ବା ଆଗକୁ ଯିବା ପଥ କଣ ହେବ?
କଥମ୍ ଉତ୍ଥାସ୍ଯତୀଯଂ ଗୌର୍ ଅଥ ଚାସ୍ମିଂଶ୍ ଚ ନିଷ୍କୃତିମ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହଥ ତତ୍ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯେ ଽହମ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଏହି ଗାଈ କିପରି ପୁନି ଉଠିପାରିବେ, ଏବଂ ଏହି ଘଟଣାରେ କଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି? ଆପଣମାନେ ଏହା କହିବାକୁ ଉଚିତ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେସବୁ କରିବି।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ମତେନାଯଂ ଵଦିଷ୍ଯତି ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏତଦ୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅଥାସ୍ମାକଂ ପ୍ରମାଣଂ ତଵ ଗୌତମ
ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହା କହିବେ; ଓ ଗୌତମ, ଯାହା କହିବେ, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ନିୟମ ହେବ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ପ୍ରେର୍ଯମାଣୋ ଽସୌ ଗୌତମେନ ବଲୀଯସା ଵିଘ୍ନକୃଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵପୁଷା ପ୍ରାହ ସର୍ଵାନ୍ ଇଦଂ ଵଚଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୌତମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ବିଘ୍ନ ହରା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ମତେନାହଂ ଵଦିଷ୍ଯାମି ଯଥାର୍ଥଵତ୍ ଅନୁମନ୍ଯନ୍ତୁ ମୁନଯୋ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଗୌତମୋ ଽପି ଚ
ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି; ମୁନିମାନେ ଓ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ମୋର କଥାକୁ ମନେପଡ଼ନ୍ତୁ।
ମହେଶ୍ଵରଜଟାଜୂଟେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ କମଣ୍ଡଲୁସ୍ଥିତଂ ଵାରି ତିଷ୍ଠତୀତି ହି ଶୁଶ୍ରୁମ
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ମହାଦେବଙ୍କ ଜଟାରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କମଣ୍ଡଳୁର ପାଣି ବସିଛି।
ତଦ୍ ଆନଯସ୍ଵ ତରସା ତପସା ନିଯମେନ ଚ ତେନାଭିଷିଞ୍ଚ ଗାମ୍ ଏତାଂ ଭଗଵନ୍ ଭୁଵମ୍ ଆଶ୍ରିତାମ୍ ତତୋ ଵତ୍ସ୍ଯାମହେ ସର୍ଵେ ପୂର୍ଵଵତ୍ ତଵ ଵେଶ୍ମନି
ସେ ପାଣିକୁ ତୁରନ୍ତ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଆଣ; ଏହାଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଏହି ଗାଈକୁ ସ୍ନାନ କରା, ହେ ପ୍ରଭୁ। ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପୂର୍ବବତ୍ ତୁମ ଘରେ ରହିବୁ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ସଂସଦି ତତ୍ରାପତତ୍ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିର୍ ଜଯଶବ୍ଦୋ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ତତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ ନମ୍ରୋ ଗୌତମୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସଭାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିବା ପରେ, ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା ଓ ଜୟଧ୍ୱନି ବଢ଼ିଗଲା। ତାପରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଗୌତମ କହିଲେ।