ପୁନସ୍ ତପ୍ସ୍ଯାମି ଵା ଗତ୍ଵା ହିମଵନ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍ ଅଥଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ପୁଣ୍ଯୈସ୍ ତପୋଭିର୍ ହତକଲ୍ମଷୈଃ
ମୁଁ ପୁନି ତପସ୍ୟା କରିବି, କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଯିବି; କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଓ ପାପରହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିବି।
ତୈର୍ ଵା ଜଟାସ୍ଥିତା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରାର୍ଥିତା ଭୁଵମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ସେମାନେ ଯଦି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ତେବେ ଜଟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଗଙ୍ଗା ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମାତୃଵାକ୍ଯଂ ମାତରଂ ପ୍ରାହ ଵିଘ୍ନରାଟ୍ ଭ୍ରାତ୍ରା ସ୍କନ୍ଦେନ ଜଯଯା ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯେହ ଚ ଯୁଜ୍ଯତେ
ମାଆଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବିଘ୍ନବିନାଶକ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଜୟା ସହିତ ଆଲୋଚନା କରିବି; ଏହିଠି ଉଚିତ।'
ତତ୍ କୁର୍ମୋ ମସ୍ତକାଦ୍ ଗଙ୍ଗାଂ ଯଥା ତ୍ଯଜତି ମେ ପିତା ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଅନାଵୃଷ୍ଟିର୍ ଅଜାଯତ
'ମୋ ପିତା ମୁଣ୍ଡରୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ଏଭଳି କିଛି କରିବାକୁ ଦରକାର'; ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏକ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଗଲା।
ଦ୍ଵିର୍ ଦ୍ଵାଦଶ ସମା ମର୍ତ୍ଯେ ସର୍ଵପ୍ରାଣିଭଯାଵହା ତତୋ ଵିନଷ୍ଟମ୍ ଅଭଵଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାରୋଟିରେ ଦୁଇଥର ବର୍ଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ପରେ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ଵିନା ତୁ ଗୌତମଂ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆଶ୍ରମଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍ ସ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପୁରା ପୁତ୍ର ସ୍ଥାଵରଂ ଜଙ୍ଗମଂ ତଥା
କେବଳ ଗୌତମଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ପୁତ୍ର, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି।
କୃତୋ ଯଜ୍ଞୋ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ସ ଦେଵଯଜନୋ ଗିରିଃ ମନ୍ନାମା ତତ୍ର ଵିଖ୍ଯାତସ୍ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମଗିରିଃ ସଦା
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲି, ସେହି ଦେବଯଜ୍ଞ; ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ଟି ମୋ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଏହିପରି ଏହା ସଦା ବ୍ରହ୍ମଗିରି ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ।
ତମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଦାସ୍ତେ ସ ଗୌତମଃ ତସ୍ଯାଶ୍ରମେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ବ୍ରହ୍ମଗିରୌ ଶୁଭେ
ସେହି ପାହାଡ଼ରେ ସଦା ବସି, ଗୌତମ ସେଠି ରହନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ ବ୍ରହ୍ମଗିରିରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଵାପି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ଵାପ୍ଯ୍ ଅଵର୍ଷଣମ୍ ଭଯଶୋକୌ ଚ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ନ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ କଦାଚନ
ସେଠି କେବେ ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ବର୍ଷା ନହେବା, ଭୟ, ଶୋକ କିମ୍ବା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ।
ତଦାଶ୍ରମଂ ଵିନାନ୍ଯତ୍ର ହଵ୍ଯଂ ଵା କଵ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ ନାସ୍ତି ପୁତ୍ର ତଥା ଦାତା ହୋତା ଯଷ୍ଟା ତଥୈଵ ଚ
ସେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ, ପୁତ୍ର, ନ ହବ୍ୟ, ନ କବ୍ୟ, ନ ଦାତା, ନ ହୋତା, ନ ଯଜ୍ୱା ଅଛନ୍ତି।
ଯଦୈଵ ଗୌତମୋ ଵିପ୍ରୋ ଦଦାତି ଚ ଜୁହୋତି ଚ ତଦୈଵାପ୍ଯ୍ ଅଯନଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁରାଣାମ୍ ଅପି ନାନ୍ଯତଃ
ଯେତେବେଳେ ଗୌତମ ଋଷି ଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ହୋମ କରନ୍ତି, ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବାର ଅବସର ମିଳେ; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହା ହୁଏ ନାହିଁ।
ଦେଵଲୋକେ ଽପି ମର୍ତ୍ଯେ ଵା ଶ୍ରୂଯତେ ଗୌତମୋ ମୁନିଃ ହୋତା ଦାତା ଚ ଭୋକ୍ତା ଚ ସ ଏଵେତି ଜନା ଵିଦୁଃ
ଦେବଲୋକ କିମ୍ବା ମାନବଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ଗୌତମ ମୁନି ପ୍ରସିଦ୍ଧ — ସେ ପୂଜାରି, ଦାତା ଏବଂ ଭୋଗକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ନାନାଶ୍ରମନିଵାସିନଃ ଗୌତମାଶ୍ରମମ୍ ଆପୃଚ୍ଛନ୍ନ୍ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତସ୍ ତପୋଧନାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ତପୋବଳରେ ଧନୀ, ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ବିଦାୟ ନେବା ପାଇଁ ଆସିଲେ।
ତେଷାଂ ମୁନୀନାଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଆଗତାନାଂ ସ ଗୌତମଃ ଶିଷ୍ଯଵତ୍ ପୁତ୍ରଵଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ପିତୃଵତ୍ ପୋଷକୋ ଽଭଵତ୍
ସେଇ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ, ଗୌତମ ଏମିତି ଭକ୍ତିରେ ଦେଖିଲେ — କେବେ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ, କେବେ ପୁଅ ଭାବେ, କେବେ ବାପା ଭାବେ ପୋଷଣ କଲେ।
ଯସ୍ଯ ଯଥେପ୍ସିତଂ କାମଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଯଥାନୁରୂପଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷାମ୍ ଅକରୋନ୍ ମୁନିଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ମୁନିଙ୍କର ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଯଥାକ୍ରମେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଗୌତମ ସେଇପରି ସେବା କଲେ।
ଆଜ୍ଞଯା ଗୌତମସ୍ଯାସନ୍ନ୍ ଓଷଧ୍ଯୋ ଲୋକମାତରଃ ଆରାଧିତାଃ ପୁନସ୍ ତେନ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ଗୌତମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଔଷଧିମାନେ — ଯେଉଁମାନେ ଜଗତର ମାଆ — ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୁନିଥରେ ସେ ଆରାଧନା କଲେ।
ଜାଯନ୍ତେ ଚ ତଦୌଷଧ୍ଯୋ ଲୂଯନ୍ତେ ଚ ତଦୈଵ ହି ସଂପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ତଦୋପ୍ଯନ୍ତେ ଗୌତମସ୍ଯ ତପୋବଲାତ୍
ସେଇ ଔଷଧିମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ଜନ୍ମନେ, ସେଇ ସମୟରେ ତୁଳାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି — ଏହା ସବୁ ଗୌତମଙ୍କର ତପୋବଳରେ।
ସର୍ଵାଃ ସମୃଦ୍ଧଯସ୍ ତସ୍ଯ ସଂସିଧ୍ଯନ୍ତେ ମନୋଗତାଃ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଵକ୍ତି ଵିନଯାଦ୍ ଗୌତମସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆଗତାନ୍ ମୁନୀନ୍
ଗୌତମଙ୍କ ମନରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂରଣ ହୁଏ; ପ୍ରତିଦିନ ସେ ନମ୍ରତାରେ ଆସୁଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କୁ କଥା କହନ୍ତି।
ପୁତ୍ରଵଚ୍ ଛିଷ୍ଯଵଚ୍ ଚୈଵ ପ୍ରେଷ୍ଯଵତ୍ କରଵାଣି କିମ୍ ପିତୃଵତ୍ ପୋଷଯାମ୍ ଆସ ସଂଵତ୍ସରଗଣାନ୍ ବହୂନ୍
ମୁଁ ତୁମମାନେ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି — ପୁଅ, ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଚାକର ଭାବେ? ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ବାପା ଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କଲେ।
ଏଵଂ ଵସତ୍ସୁ ମୁନିଷୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଖ୍ଯାତିର୍ ଆଶ୍ରଯାତ୍ ତତୋ ଵିନାଯକଃ ପ୍ରାହ ମାତରଂ ଭ୍ରାତରଂ ଜଯାମ୍
ଏଭଳି ମୁନିମାନେ ରହୁଥିବାବେଳେ, ଗୌତମଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା; ତାପରେ ବିନାୟକ ତାଙ୍କର ମାଆ, ଭାଇ ଏବଂ ଜୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ସଦନେ ମାତର୍ ଗୀଯତେ ଗୌତମୋ ଦ୍ଵିଜଃ ଯନ୍ ନ ସାଧ୍ଯଂ ସୁରଗଣୈର୍ ଗୌତମଃ କୃତଵାନ୍ ଇତି
ମାଆ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ଦ୍ୱିଜ ଗୌତମଙ୍କର ସ୍ତୁତି ହେଉଛି — 'ଯାହା ଦେବମାନେ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଗୌତମ ସେହି କାମ କରିଦେଲେ।'
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ଦେଵି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତପୋବଲମ୍ ସ ଵିପ୍ରଶ୍ ଚାଲଯେଦ୍ ଏନାଂ ମାତର୍ ଗଙ୍ଗାଂ ଜଟାଗତାମ୍
ମୁଁ ଏଭଳି ଶୁଣିଛି, ଦେବୀ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତପୋବଳ; ସେ ମୁନି ଏହି ଚୁଲିରେ ଥିବା ଗଙ୍ଗାକୁ ମଧ୍ୟ ହଟାଇପାରିବେ, ମାଆ।
ତପସା ଵାନ୍ଯତୋ ଵାପି ପୂଜଯିତ୍ଵା ତ୍ରିଲୋଚନମ୍ ସ ଏଵ ଚ୍ଯାଵଯେଦ୍ ଏନାଂ ଜଟାସ୍ଥାଂ ମେ ପିତୃପ୍ରିଯାମ୍
ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ, ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କୁ ପୂଜି, ସେ ଏକା ମୋ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ଚୁଲିରୁ ହଟାଇପାରିବେ।
ତତ୍ର ନୀତିର୍ ଵିଧାତଵ୍ଯା ତାଂ ଵିପ୍ରୋ ଯାଚଯେଦ୍ ଯଥା ତତ୍ପ୍ରଭାଵାତ୍ ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଶିରସୋ ଽଵତରତ୍ଯ୍ ଅପି
ଏଠାରେ ଏକ ଯୋଜନା କରିବାକୁ ପଡିବ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ମୁଣ୍ଡରୁ ଅବତରିବ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମାତରଂ ଭ୍ରାତ୍ରା ଜଯଯା ସହ ଵିଘ୍ନରାଟ୍ ଜଗାମ ଗୌତମୋ ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଧରଃ କୃଶଃ
ଏଭଳି ମାଆଙ୍କୁ, ଭାଇ ଏବଂ ଜୟା ସହିତ କହି, ବିଘ୍ନରାଜ ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଧାରୀ ଦୁର୍ବଳ ଗୌତମ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଵସନ୍ କତିପଯାହଃସୁ ଗୌତମାଶ୍ରମମଣ୍ଡଲେ ଉଵାଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସର୍ଵାଂସ୍ ତତ୍ର ତତ୍ର ଚ ଵିଘ୍ନରାଟ୍
ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ମଣ୍ଡଳରେ କିଛି ଦିନ ରହି, ବିଘ୍ନରାଜ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛାମଃ ସ୍ଵମ୍ ଅଧିଷ୍ଠାନମ୍ ଆଶ୍ରମାଣି ଶୁଚୀନି ଚ ପୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ଗୌତମାନ୍ନେନ ପୃଚ୍ଛାମୋ ଗୌତମଂ ମୁନିମ୍
ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଗୃହକୁ ଯିବା; ଗୌତମଙ୍କ ଅନ୍ନରେ ଆମେ ପୋଷିତ ହେଲୁ। ଗୌତମ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିବା।
ଇତି ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପୃଚ୍ଛନ୍ତି ମୁନଯୋ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ସ ତାନ୍ ନିଵାରଯାମ୍ ଆସ ସ୍ନେହବୁଦ୍ଧ୍ଯା ମୁନୀନ୍ ପୃଥକ୍
ଏଭଳି ଆଲୋଚନା କରି, ମହାନ ମୁନିମାନେ ଗୌତମଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ; ଗୌତମ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେମ ଭାବରେ ଏକେକାକି ରୋକିଲେ।
କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ସଵିନଯମ୍ ଆସଧ୍ଵମ୍ ଇହ ଚୈଵ ହି ଯୁଷ୍ମଚ୍ଚରଣଶୁଶ୍ରୂଷାଂ କରୋମି ମୁନିପୁଂଗଵାଃ
ମୁଁ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତା ସହିତ ଏଠାରେ ବସିଛି, ଏବଂ ମହାନ ଋଷିମାନେ, ଆପଣମାନଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ସେବା କରୁଛି।
ଶୁଶ୍ରୂଷୌ ପୁତ୍ରଵନ୍ ନିତ୍ଯଂ ମଯି ତିଷ୍ଠତି ନୋଚିତମ୍ ଭଵତାଂ ଭୂମିଦେଵାନାମ୍ ଆଶ୍ରମାନ୍ତରସେଵନମ୍
ପୁଅ ପରି ସଦା ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଇଚ୍ଛା ମୋ ମନରେ ଥାଏ; ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ଭୂମିର ଦେବତା ସଦୃଶ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।