ସା ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଭର୍ତାରଂ ତୁତୋଷ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଯମସ୍ ତୁ କର୍ମଣା ତେନ ଭୃଶଂ ପୀଡିତମାନସଃ
ସେ ଜଣେ ନାରୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। କିନ୍ତୁ ଯମ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ।
ଧର୍ମେଣ ରଞ୍ଜଯାମ୍ ଆସ ଧର୍ମରାଜ ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ ଲେଭେ କର୍ମଣା ତେନ ଶୁଭେନ ପରମଦ୍ଯୁତିଃ
ଧର୍ମରାଜ ନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ; ସେହି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତେଜ ପାଇଲେ।
ପିତୄଣାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଲୋକପାଲତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଚ ମନୁଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆସୀତ୍ ସାଵର୍ଣିଃ ସ ତପୋଧନାଃ
ସେ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଲୋକପାଳ ହେବାର ସମ୍ମାନ ଲାଗିଲେ; ସାବର୍ଣ୍ଣିଙ୍କ ପୁଅ ମନୁ ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ।
ଭାଵ୍ଯଃ ସମାଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ମନୁଃ ସାଵର୍ଣିକେ ଽନ୍ତରେ ମେରୁପୃଷ୍ଠେ ତପୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ସ ଚରତ୍ଯ୍ ଉତ
ସେଇ ସମୟ ଆସିଲେ, ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ ହେବେ; ଏଯାଁ ଅପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ନିତ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ଭ୍ରାତା ଶନୈଶ୍ଚରସ୍ ତସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵଂ ସ ତୁ ଲବ୍ଧଵାନ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟା ତୁ ତେଜସା ତେନ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ ଚକ୍ରମ୍ ଅକଲ୍ପଯତ୍
ତାଙ୍କର ଭାଇ ଶନି ଗ୍ରହ ହେଲେ; ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚକ୍ର ତିଆରି କଲେ।
ତଦ୍ ଅପ୍ରତିହତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଦାନଵାନ୍ତଚିକୀର୍ଷଯା ଯଵୀଯସୀ ତୁ ସାପ୍ଯ୍ ଆସୀଦ୍ ଯମୀ କନ୍ଯା ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଦାନବମାନେକୁ ସଂହାର କରିବା ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ଏଉଁଠି ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଝିଅ ଯମୀ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଅଭଵଚ୍ ଚ ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଯମୁନା ଲୋକପାଵନୀ ମନୁର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଲୋକେ ସାଵର୍ଣ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ
ସେ ହେଲେ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଯମୁନା; ଏଉଁଠି ସେ ଲୋକରେ ମନୁ ଭାବେ ଓ ସାବର୍ଣ୍ଣି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଯଃ ସୁତସ୍ ତସ୍ଯ ମନୋର୍ ଭ୍ରାତା ଶନୈଶ୍ଚରଃ ଗ୍ରହତ୍ଵଂ ସ ଚ ଲେଭେ ଵୈ ସର୍ଵଲୋକାଭିପୂଜିତଃ
ସେ ମନୁଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ଭାଇ ଶନି, ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହ ହେବାର ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଯ ଇଦଂ ଜନ୍ମ ଦେଵାନାଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ ନରସତ୍ତମଃ ଆପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଚ୍ଯେତ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ ଚ ମହଦ୍ ଯଶଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଯିଏ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣେ, ସେ ଯଦି କଷ୍ଟରେ ଥାଏ, ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବେ ଓ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ପାଇବେ।
ମନୋର୍ ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯାସନ୍ ପୁତ୍ରା ଵୈ ନଵ ତତ୍ସମାଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଶ୍ ଚୈଵ ନାଭାଗୋ ଧୃଷ୍ଟଃ ଶର୍ଯାତିର୍ ଏଵ ଚ
ୱୈୱସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କର ନଉଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଉଁଠି ସମାନ; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନାଭାଗ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ନରିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ ଚ ଷଷ୍ଠୋ ଵୈ ପ୍ରାଂଶୂ ରିଷ୍ଟଶ୍ ଚ ସପ୍ତମଃ କରୂଷଶ୍ ଚ ପୃଷଧ୍ରଶ୍ ଚ ନଵୈତେ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ନରିଷ୍ୟନ୍ତ ଛଅଟିଏ, ପ୍ରାଁଶୁ ଓ ରିଷ୍ଟ ସପ୍ତମ, କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର—ଏହି ନଉଜଣ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅକରୋତ୍ ପୁତ୍ରକାମସ୍ ତୁ ମନୁର୍ ଇଷ୍ଟିଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋର୍ ଵିପ୍ରାଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଏଵ ମହାମତିଃ
ପୁଅ ଆଶାରେ, ପ୍ରଜାପତି ମନୁ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପୁରୁଣା କାଳରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଅନୁତ୍ପନ୍ନେଷୁ ବହୁଷୁ ପୁତ୍ରେଷ୍ଵ୍ ଏତେଷୁ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ତସ୍ଯାଂ ଚ ଵର୍ତମାନାଯାମ୍ ଇଷ୍ଟ୍ଯାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ସେଇ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋର୍ ଅଂଶେ ମନୁର୍ ଆହୁତିମ୍ ଆଵହତ୍ ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯାମ୍ବରଧରା ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶରେ, ମନୁ ହବନ କଲେ; ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ଦିବ୍ୟ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ ନାରୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଦିଵ୍ଯସଂହନନା ଚୈଵ ଇଲା ଜଜ୍ଞ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ତାମ୍ ଇଲେତ୍ଯ୍ ଏଵ ହୋଵାଚ ମନୁର୍ ଦଣ୍ଡଧରସ୍ ତଦା
ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଥିବା ଏହି ଝିଅ ଇଳା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏପରି ଶୁଣାଯାଏ; ତାକୁ ମନୁ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ସେତେବେଳେ 'ଇଳା' ବୋଲି ଡାକିଲେ।
ଅନୁଗଚ୍ଛସ୍ଵ ମାଂ ଭଦ୍ରେ ତମ୍ ଇଲା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ ଧର୍ମଯୁକ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ପୁତ୍ରକାମଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍
'ମୋ ସହ ଚାଲ, ଭଦ୍ରେ,' ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ଇଳା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଧର୍ମସହିତ ଏହି କଥା, ପୁଅ ଆଶା କରୁଥିବା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ।
ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋର୍ ଅଂଶେ ଜାତାସ୍ମି ଵଦତାଂ ଵର ତଯୋଃ ସକାଶଂ ଯାସ୍ଯାମି ନ ମାଂ ଧର୍ମହତାଂ କୁରୁ
ମୁଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି—ମୋତେ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ କରିବେନି।
ସୈଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମନୁଂ ଦେଵଂ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋର୍ ଇଲା ଗତ୍ଵାନ୍ତିକଂ ଵରାରୋହା ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହି, ମନୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶୋଭାମୟୀ ଇଳା ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—
ଅଂଶେ ଽସ୍ମି ଯୁଵଯୋର୍ ଜାତା ଦେଵୌ କିଂ କରଵାଣି ଵାମ୍ ମନୁନା ଚାହମ୍ ଉକ୍ତା ଵାଐ ଅନୁଗଚ୍ଛସ୍ଵ ମାମ୍ ଇତି
ମୁଁ ଦୁହେଁ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଛି, ମୁଁ ଦୁହେଁ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? ମନୁ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି—‘ମୋ ସହ ଚଳ।’
ତୌ ତଥାଵାଦିନୀଂ ସାଧ୍ଵୀମ୍ ଇଲାଂ ଧର୍ମପରାଯଣାମ୍ ମିତ୍ରଶ୍ ଚ ଵରୁଣଶ୍ ଚୋଭାଵ୍ ଊଚତୁସ୍ ତାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହିପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ସତ୍ୟବାନୀ ଇଳାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଦୁହେଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅନେନ ତଵ ଧର୍ମେଣ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣ ଦମେନ ଚ ସତ୍ଯେନ ଚୈଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ପ୍ରୀତୌ ସ୍ଵୋ ଵରଵର୍ଣିନି
ତୁମର ଏହି ଧର୍ମ, ନମ୍ରତା, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସତ୍ୟବାଦିତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ, ଆମେ ଖୁସି ହେଲୁ।
ଆଵଯୋସ୍ ତ୍ଵଂ ମହାଭାଗେ ଖ୍ଯାତିଂ କନ୍ଯେତି ଯାସ୍ଯସି
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁମେ ଆମ ପକ୍ଷରୁ କନ୍ୟାରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲଭିବ।
ମନୋର୍ ଵଂଶକରଃ ପୁତ୍ରସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତସ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଶୋଭନେ
ତୁମେ ମନୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ଅଗ୍ରସର କରିବା ପୁତ୍ର ହେବ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ‘ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲଭିବ, ହେ ଶୋଭାମୟୀ।
ଜଗତ୍ପ୍ରିଯୋ ଧର୍ମଶୀଲୋ ମନୋର୍ ଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ ନିଵୃତ୍ତା ସା ତୁ ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ପିତୁର୍ ଅନ୍ତିକାତ୍
ସେ ଜଗତର ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ମନୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ବୁଧେନାନ୍ତରମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ମୈଥୁନାଯୋପମନ୍ତ୍ରିତା ସୋମପୁତ୍ରାଦ୍ ବୁଧାଦ୍ ଵିପ୍ରାସ୍ ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ପୁରୂରଵାଃ
ସେ ବୁଧଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଲେ, ସେଥିରେ ବିବାହ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ; ବୁଧଙ୍କ ଠାରୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପୁରୁରବା ଜନ୍ମିଲେ।
ଜନଯିତ୍ଵା ତତଃ ସା ତମ୍ ଇଲା ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନତାଂ ଗତା ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦାସ୍ ତ୍ରଯଃ ପରମଧାର୍ମିକାଃ
ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ଇଳା ପୁନି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଲେ; ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନି ଜଣ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସନ୍ତାନ ଥିଲେ।
ଉତ୍କଲଶ୍ ଚ ଗଯଶ୍ ଚୈଵ ଵିନତାଶ୍ଵଶ୍ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଉତ୍କଲସ୍ଯୋତ୍କଲା ଵିପ୍ରା ଵିନତାଶ୍ଵସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନେ ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତାଶ୍ୱ ଥିଲେ; ଉତ୍କଳଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଉତ୍କଳ, ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଲୋକ।
ଦିକ୍ ପୂର୍ଵା ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ଗଯସ୍ଯ ତୁ ଗଯା ସ୍ମୃତା ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ତୁ ମନୌ ଵିପ୍ରା ଦିଵାକରମ୍ ଅରିଂଦମମ୍
ହେ ମୁନିସ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବ ଦିଗ ଉତ୍କଳଙ୍କ; ଗୟାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ‘ଗୟା’ ଭାବେ ପରିଚିତ। ମନୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦିବାକର ନାମକ ଶତ୍ରୁଜୟୀ—
ଦଶଧା ତତ୍ ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରମ୍ ଅକରୋତ୍ ପୃଥିଵୀମ୍ ଇମାମ୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଦାଯାଦୋ ମଧ୍ଯଦେଶମ୍ ଅଵାପ୍ତଵାନ୍
ସେ ପୁନି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଦଶ ଭାଗକୁ ବାଣ୍ଟିଦେଲେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଜେଷ୍ଠ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ମଧ୍ୟଦେଶ ପାଇଲେ।
କନ୍ଯାଭାଵାତ୍ ତୁ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ନୈତଦ୍ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଵାପ୍ତଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠଵଚନାତ୍ ତ୍ଵ୍ ଆସୀତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ମହାତ୍ମନଃ
ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ କନ୍ୟା ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେନି; ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ରହିଲେ।