ତସ୍ଯୋନ୍ନତିଶରୈର୍ ଭଗ୍ନାଃ କୀର୍ତିଖଡ୍ଗଦ୍ଵିଧାକୃତାଃ ତସ୍ଯାଜ୍ଞାଶକ୍ତିଭିନ୍ନାଙ୍ଗା ଦେଵାଃ ଶର୍ମ ନ ଲେଭିରେ
ତାଙ୍କର ଅହଂକାରର ବାଣ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, କୀର୍ତ୍ତିର ତଳୱାର ଭି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତତଃ ସଂମନ୍ତ୍ରଯାମ୍ ଆସୁଃ କୃତ୍ଵା ମାତ୍ସର୍ଯମ୍ ଅଗ୍ରତଃ ତଦ୍ଯଶୋଗ୍ନିପ୍ରଦୀପ୍ତାଙ୍ଗା ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସୁଵିହ୍ଵଲାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତେ ମିଶି ଆଲୋଚନା କଲେ; ବଳିଙ୍କର ଯଶସ୍ୱୀ ତେଜରେ ଦହିଗଲା ଦେହ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଆର୍ତାଃ ସ୍ମ ଗତସତ୍ତ୍ଵାଃ ସ୍ମ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧର ଅସ୍ମଦର୍ଥେ ଭଵାନ୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଆଯୁଧାନି ବିଭର୍ତି ଚ
ହେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଆମେ ଦୁଃଖରେ ଅଛୁ, ଶକ୍ତି ହରାଇଛୁ; ଆମ ପାଇଁ ଆପଣ ସଦା ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତ୍ଵଯି ନାଥେ ଜଗନ୍ନାଥ ଅସ୍ମାକଂ ଦୁଃଖମ୍ ଈଦୃଶମ୍ ତ୍ଵାଂ ତୁ ପ୍ରଣମତୀ ଵାଣୀ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମସ୍ଯତି
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଆମ ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ, ଏମିତି ଦୁଃଖ କିପରି ହେବ? ଯଦି ଆମର ବାଣୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ତେବେ ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ସମ୍ମାନ କରିପାରିବ?
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ତ୍ଵାମ୍ ଏଵ ଶରଣଂ ଗତାଃ ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରିଶରଣାଃ ସନ୍ତଃ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ମନ, କର୍ମ ଓ କଥାରେ ଆମେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ; ଆପଣଙ୍କ ପାଦରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ଯଜାମସ୍ ତ୍ଵାଂ ମହାଯଜ୍ଞୈର୍ ଵଦାମୋ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଅଚ୍ଯୁତ ତ୍ଵଦେକଶରଣାଃ ସନ୍ତଃ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଆମେ ବଡ଼ ்ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିଅଛୁ, ଶବ୍ଦରେ ଗୁଣଗାନ କରୁଛୁ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ; କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ତ୍ଵଦ୍ଵୀର୍ଯମ୍ ଆଶ୍ରିତା ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରନ୍ତି; ଆପଣ ଯେଉଁ ପଦ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ପାଇଁ, ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମମୂର୍ତ୍ଯା ତୁ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ତୁ ରକ୍ଷସି ସଂହର୍ତା ରୁଦ୍ରଶକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵଂ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ଶକ୍ତିରେ ସଂହାର କରନ୍ତି; ଏମିତି ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ କାରଣଂ ଲୋକେ ଵିନୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତୁ କିଂ ଫଲମ୍ ହତୈଶ୍ଵର୍ଯାଃ ସୁରେଶାନ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଏହି ଜଗତରେ ଶାସନ ହେଉଛି କାରଣ; ଶକ୍ତି ନଥିଲେ କ'ଣ ଉପକାର? ଶକ୍ତି ହରାଇ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ଅନାଦିସ୍ ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଧାତର୍ ଅନନ୍ତସ୍ ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ ଅନ୍ତଵନ୍ତମ୍ ଅମୁଂ ଶତ୍ରୁଂ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଆପଣ ଆଦିହୀନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ; ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ; ଏହି ସୀମିତ ଶତ୍ରୁ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ତଵୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ପୁଷ୍ଟାଙ୍ଗା ଜିତ୍ଵା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଓଜସା ସ୍ଥିରାଃ ସ୍ଯାମଃ ସୁରେଶାନ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତିନି ଲୋକ ଜିତି, ଦୃଢ଼ ରହିପାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ; ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ଇତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଏଵ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତେଯସୂଦନଃ ଉଵାଚ ସର୍ଵାନ୍ ଅମରାନ୍ ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଦାନବସଂହାରୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ କହିଲେ।
ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଽସୌ ବଲିର୍ ଦୈତ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅଵଧ୍ଯୋ ଽସୌ ସୁରାସୁରୈଃ ଯଥା ଭଵନ୍ତୋ ମତ୍ପୋଷ୍ଯାସ୍ ତଥା ପୋଷ୍ଯୋ ବଲିର୍ ମମ
ସେଇ ବଳି ଦାନବ ମୋର ଭକ୍ତ; ସେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବେ ନାହିଁ। ଯେପରି ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ସେଇପରି ବଳି ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ।
ଵିନା ତୁ ସଂଗରଂ ଦେଵା ହତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ବଲିଂ ନିବଧ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୋକ୍ତ୍ଯା ରାଜ୍ଯଂ ଵଃ ପ୍ରଦଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି, ହେ ଦେବତାମାନେ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ତାଙ୍କୁ ହତ କରି, ତୁମକୁ ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ଦେଇଦେବି।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସୁରଗଣାଃ ସଂଜଗ୍ମୁର୍ ଦିଵମ୍ ଏଵ ହି ଭଗଵାନ୍ ଅପି ଦେଵେଶୋ ହ୍ଯ୍ ଅଦିତ୍ଯା ଗର୍ଭମ୍ ଆଵିଶତ୍
'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ; ଭଗବାନ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଉତ୍ପଦ୍ଯମାନେ ତୁ ଉତ୍ସଵାଶ୍ ଚ ବଭୂଵିରେ ଜାତୋ ଽସୌ ଵାମନୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯଜ୍ଞେଶୋ ଯଜ୍ଞପୂରୁଷଃ
ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ହେବାବେଳେ ଉତ୍ସବ ହେଲା; ସେ ବାମନ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ହଯମେଧାଯ ଦୀକ୍ଷିତଃ ବଲିର୍ ବଲଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମୁଖ୍ଯୈଃ ସମାହିତଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଳି, ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
ପୁରୋଧସା ଚ ଶୁକ୍ରେଣ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵେଦିନା ମଖେ ତସ୍ମିନ୍ ଵର୍ତମାନେ ଯଜମାନେ ବଲୌ ତଥା
ତାଙ୍କର ପୁରୋହିତ ଶୁକ୍ର, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ, ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ବଳି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ।
ଆର୍ତ୍ଵିଜ୍ଯ ଋଷିମୁଖ୍ଯେ ତୁ ଶୁକ୍ରେ ତତ୍ର ପୁରୋଧସି ହଵିର୍ଭାଗାର୍ଥମ୍ ଆସନ୍ନଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପନ୍ନଗେ
ଯଜ୍ଞର ହବିଷ୍ୟ ପାଇଁ, ଅନୁଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟ ଋଷି ଶୁକ୍ର ଉପବେଶିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗମାନେ ବସିଥିଲେ।
ଦୀଯତାଂ ଭୁଜ୍ଯତାଂ ପୂଜା କ୍ରିଯତାଂ ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପରିପୂର୍ଣଂ ପୁନଃ ପୂର୍ଣମ୍ ଏଵଂ ଵାକ୍ଯେ ପ୍ରଵର୍ତତି
ଦିଅ, ଭୋଗ କର, ପୂଜା କର—ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କର; ଏହିପରି କଥା ପୁଣିପୁଣି ହେଉଥିଲା।
ଶନୈସ୍ ତଦ୍ଦେଶମ୍ ଅଭ୍ଯାଗାଦ୍ ଵାମନଃ ସାମଗାଯନଃ ଯଜ୍ଞଵାଟମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଵାମନଶ୍ ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଲଃ
ଧୀରେ ଧୀରେ ସାମଗାନ କରୁଥିବା ବାମନ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ; ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ବାମନ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଶଂସମାନସ୍ ତଂ ଯଜ୍ଞଂ ଵାମନଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭାର୍ଗଵଃ ବ୍ରହ୍ମରୂପଧରଂ ଦେଵଂ ଵାମନଂ ଦୈତ୍ଯସୂଦନମ୍
ଭାର୍ଗବ ବାମନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ହେଉଥିବା ଯଜ୍ଞର ସ୍ତୁତି କଲେ; ବାମନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବତା, ଦାନବ ନାଶକ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ।
ଦାତାରଂ ଯଜ୍ଞତପସାଂ ଫଲଂ ହନ୍ତାରଂ ରକ୍ଷସାମ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵରନ୍ନ୍ ଅଥୋଵାଚ ରାଜାନଂ ଭୂରିତେଜସମ୍
ଯିଏ ଦାତା, ଯଜ୍ଞ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଓ ଦାନବ ନାଶକ, ଏହି ଜାଣି ଭାର୍ଗବ ତୁରନ୍ତ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜେତାରଂ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ଦାତାରଂ ଭକ୍ତିତୋ ଧନମ୍ ବଲିଂ ବଲଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସଭାର୍ଯଂ ଦୀକ୍ଷିତଂ ମଖେ
ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମରେ ବିଜୟୀ, ଭକ୍ତିରେ ଧନ ଦେଇଥିବା, ସେ ବଳି—ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତଂ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷମ୍ ଉତ୍ସୃଜନ୍ତଂ ହଵିଃ ପୃଥକ୍ ତମ୍ ଆହ ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଲଃ ଶୁକ୍ରଃ ପରମବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଯିଏ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ଓ ହବିଷ୍ୟ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭୃଗୁବଂଶର ସିଂହ ଓ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶୁକ୍ର କହିଲେ।
ଯୋ ଽସୌ ତଵ ମଖଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାମନାକୃତିଃ ନାସୌ ଵିପ୍ରୋ ବଲେ ସତ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞେଶୋ ଯଜ୍ଞଵାହନଃ
ଯିଏ ବାମନ ରୂପେ ତୁମର ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହଁନ୍ତି ବଳି; ସେ ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ଯଜ୍ଞର ବାହକ।
ଶିଶୁସ୍ ତ୍ଵାଂ ଯାଚିତୁଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନୂନଂ ଦେଵହିତାଯ ହି ମଯା ଚ ସହ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦେଯଂ ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ
ଏହି ଶିଶୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ତୁମଠାରେ ମାଗିବାକୁ ଆସିଛି; ମୋ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ପରେ ଦେବା ଉଚିତ।
ବଲିସ୍ ତୁ ଭାର୍ଗଵଂ ପ୍ରାହ ପୁରୋଧସମ୍ ଅରିଂଦମଃ
ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ବଳି, ପୁରୋହିତ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନ୍ଯୋ ଽହଂ ମମ ଯଜ୍ଞେଶୋ ଗୃହମ୍ ଆଯାତି ମୂର୍ତିମାନ୍ ଆଗତ୍ଯ ଯାଚତେ କିଂଚିତ୍ କିଂ ମନ୍ତ୍ର୍ଯମ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଯଜ୍ଞର ନାଥ ସ୍ୱୟଂ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଆସି କିଛି ମାଗୁଛନ୍ତି—ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଆଲୋଚନା ରହିଛି?
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସଭାର୍ଯୋ ଽସୌ ଶୁକ୍ରେଣ ଚ ପୁରୋଧସା ଜଗାମ ଯତ୍ର ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଵାମନୋ ଽଦିତିନନ୍ଦନଃ
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତ ଶୁକ୍ର ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଦିତିର ପୁଅ ବାମନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।