ଭୂତେଭ୍ଯଶ୍ ଚାପି ପଞ୍ଚଭ୍ଯ ଆପୋ ଭୂତଂ ମହୋଦିତମ୍ ତାସାମ୍ ଉତ୍କୃଷ୍ଟମ୍ ଏତସ୍ମାଦ୍ ଗୃହାଣେମଂ କମଣ୍ଡଲୁମ୍
ପଞ୍ଚ ଭୂତରୁ ପାଣିକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାଣି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ—ଏହି କମଣ୍ଡଳୁ ନେଅ।
ଅତ୍ର ଯଦ୍ ଵାରି ଶୋଭିଷ୍ଠଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପାଵନମ୍ ଏଵ ଚ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମୃତ୍ଵା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପାପାଦ୍ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପାଣି ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର—ସେହି ପାଣିକୁ ଛୁଇଁଲେ, ସ୍ମରଣ କଲେ କିମ୍ବା ଦେଖିଲେ, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଛ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମହାଦେଵଃ ପ୍ରାଦାନ୍ ମମ କମଣ୍ଡଲୁମ୍ ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରୋଚୁଃ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ ଆହ୍ଲାଦଶ୍ ଚ ମହାଂସ୍ ତତ୍ର ଜଯଶବ୍ଦୋ ଵ୍ଯଵର୍ତତ
ଏପରି କହି, ମହାଦେବ ମୋତେ କମଣ୍ଡଳୁ ଦେଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ଦେବମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଏଠାରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜୟଧ୍ୱନି ହେଲା।
ଦେଵୋତ୍ସଵେ ମାତୁର୍ ଅଜଃ ପଦାଗ୍ରଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପାପାତ୍ ପତିତତ୍ଵମ୍ ଆପ ପ୍ରାଦାତ୍ କୃପାଲୁଃ ସ୍ମରଣାତ୍ ପଵିତ୍ରାଂ ଗଙ୍ଗାଂ ପିତା ପୁଣ୍ଯକମଣ୍ଡଲୁସ୍ଥାମ୍
ଦେବମାନଙ୍କ ଉତ୍ସବରେ, ଅଜ ନାମକ ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କର ପାଦ ଦେଖି, ପାପରେ ପତିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା କୃପାବଶତଃ, କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ପବିତ୍ର କମଣ୍ଡଳୁରେ ବସିଥିବା ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଲେ।
କମଣ୍ଡଲୁସ୍ଥିତା ଦେଵୀ ତଵ ପୁଣ୍ଯଵିଵର୍ଧିନୀ ଯଥା ମର୍ତ୍ଯଂ ଗତା ନାଥ ତନ୍ ମେ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ହେ ପ୍ରଭୁ, କମଣ୍ଡଳୁରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ। ସେ କିପରି ମଣିଷ ଲୋକକୁ ଆସିଲେ, ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ।
ବଲିର୍ ନାମ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵାରିର୍ ଅପରାଜିତଃ ଧର୍ମେଣ ଯଶସା ଚୈଵ ପ୍ରଜାସଂରକ୍ଷଣେନ ଚ
ବଳି ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ଦାନବ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କର ଅଜୟ ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ, ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଗୁରୁଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ସତ୍ଯେନ ଵୀର୍ଯେଣ ଚ ବଲେନ ଚ ତ୍ଯାଗେନ କ୍ଷମଯା ଚୈଵ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ନୋପମୀଯତେ
ଗୁରୁଭକ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦିତା, ପ୍ରଭଳତା, ଶକ୍ତି, ଦାନ ଓ କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା, ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯର୍ଦ୍ଧିମ୍ ଉନ୍ନତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାଶ୍ ଚିନ୍ତାପରାଯଣାଃ ମିଥଃ ସମୂଚୁର୍ ଅମରା ଜେଷ୍ଯାମୋ ଵୈ କଥଂ ବଲିମ୍
ତାଙ୍କର ଉନ୍ନତି ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଆପସରେ କହିଲେ, 'ଆମେ କିପରି ବଳିଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବୁ?'
ତସ୍ମିଞ୍ ଶାସତି ରାଜ୍ଯଂ ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ହତକଣ୍ଟକମ୍ ନାରଯୋ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଵାପି ନାଧଯୋ ଵା କଥଂଚନ
ସେ ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର ଥିଲା। କୌଣସି ଶତ୍ରୁ, ରୋଗ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ।
ଅନାଵୃଷ୍ଟିର୍ ଅଧର୍ମୋ ଵା ନାସ୍ତିଶବ୍ଦୋ ନ ଦୁର୍ଜନଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ଽପି ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯେତ ବଲୌ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ଏଠି କେବେ ବର୍ଷା ଅଭାବ, ଅଧର୍ମ, ନାସ୍ତିକତା କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଥିଲେ ନାହିଁ। ବଳି ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯୋନ୍ନତିଶରୈର୍ ଭଗ୍ନାଃ କୀର୍ତିଖଡ୍ଗଦ୍ଵିଧାକୃତାଃ ତସ୍ଯାଜ୍ଞାଶକ୍ତିଭିନ୍ନାଙ୍ଗା ଦେଵାଃ ଶର୍ମ ନ ଲେଭିରେ
ତାଙ୍କର ଅହଂକାରର ବାଣ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, କୀର୍ତ୍ତିର ତଳୱାର ଭି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତତଃ ସଂମନ୍ତ୍ରଯାମ୍ ଆସୁଃ କୃତ୍ଵା ମାତ୍ସର୍ଯମ୍ ଅଗ୍ରତଃ ତଦ୍ଯଶୋଗ୍ନିପ୍ରଦୀପ୍ତାଙ୍ଗା ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସୁଵିହ୍ଵଲାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତେ ମିଶି ଆଲୋଚନା କଲେ; ବଳିଙ୍କର ଯଶସ୍ୱୀ ତେଜରେ ଦହିଗଲା ଦେହ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଆର୍ତାଃ ସ୍ମ ଗତସତ୍ତ୍ଵାଃ ସ୍ମ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧର ଅସ୍ମଦର୍ଥେ ଭଵାନ୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଆଯୁଧାନି ବିଭର୍ତି ଚ
ହେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଆମେ ଦୁଃଖରେ ଅଛୁ, ଶକ୍ତି ହରାଇଛୁ; ଆମ ପାଇଁ ଆପଣ ସଦା ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତ୍ଵଯି ନାଥେ ଜଗନ୍ନାଥ ଅସ୍ମାକଂ ଦୁଃଖମ୍ ଈଦୃଶମ୍ ତ୍ଵାଂ ତୁ ପ୍ରଣମତୀ ଵାଣୀ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମସ୍ଯତି
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଆମ ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ, ଏମିତି ଦୁଃଖ କିପରି ହେବ? ଯଦି ଆମର ବାଣୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ତେବେ ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ସମ୍ମାନ କରିପାରିବ?
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ତ୍ଵାମ୍ ଏଵ ଶରଣଂ ଗତାଃ ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରିଶରଣାଃ ସନ୍ତଃ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ମନ, କର୍ମ ଓ କଥାରେ ଆମେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ; ଆପଣଙ୍କ ପାଦରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ଯଜାମସ୍ ତ୍ଵାଂ ମହାଯଜ୍ଞୈର୍ ଵଦାମୋ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଅଚ୍ଯୁତ ତ୍ଵଦେକଶରଣାଃ ସନ୍ତଃ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଆମେ ବଡ଼ ்ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିଅଛୁ, ଶବ୍ଦରେ ଗୁଣଗାନ କରୁଛୁ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ; କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ତ୍ଵଦ୍ଵୀର୍ଯମ୍ ଆଶ୍ରିତା ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରନ୍ତି; ଆପଣ ଯେଉଁ ପଦ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ପାଇଁ, ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମମୂର୍ତ୍ଯା ତୁ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ତୁ ରକ୍ଷସି ସଂହର୍ତା ରୁଦ୍ରଶକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵଂ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ଶକ୍ତିରେ ସଂହାର କରନ୍ତି; ଏମିତି ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ କାରଣଂ ଲୋକେ ଵିନୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତୁ କିଂ ଫଲମ୍ ହତୈଶ୍ଵର୍ଯାଃ ସୁରେଶାନ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଏହି ଜଗତରେ ଶାସନ ହେଉଛି କାରଣ; ଶକ୍ତି ନଥିଲେ କ'ଣ ଉପକାର? ଶକ୍ତି ହରାଇ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ଅନାଦିସ୍ ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଧାତର୍ ଅନନ୍ତସ୍ ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ ଅନ୍ତଵନ୍ତମ୍ ଅମୁଂ ଶତ୍ରୁଂ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଆପଣ ଆଦିହୀନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ; ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ; ଏହି ସୀମିତ ଶତ୍ରୁ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ତଵୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ପୁଷ୍ଟାଙ୍ଗା ଜିତ୍ଵା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଓଜସା ସ୍ଥିରାଃ ସ୍ଯାମଃ ସୁରେଶାନ କଥଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନମେମହି
ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତିନି ଲୋକ ଜିତି, ଦୃଢ଼ ରହିପାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ; ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବୁ?
ଇତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଏଵ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତେଯସୂଦନଃ ଉଵାଚ ସର୍ଵାନ୍ ଅମରାନ୍ ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଦାନବସଂହାରୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ କହିଲେ।
ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଽସୌ ବଲିର୍ ଦୈତ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅଵଧ୍ଯୋ ଽସୌ ସୁରାସୁରୈଃ ଯଥା ଭଵନ୍ତୋ ମତ୍ପୋଷ୍ଯାସ୍ ତଥା ପୋଷ୍ଯୋ ବଲିର୍ ମମ
ସେଇ ବଳି ଦାନବ ମୋର ଭକ୍ତ; ସେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବେ ନାହିଁ। ଯେପରି ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ସେଇପରି ବଳି ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ।
ଵିନା ତୁ ସଂଗରଂ ଦେଵା ହତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ବଲିଂ ନିବଧ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୋକ୍ତ୍ଯା ରାଜ୍ଯଂ ଵଃ ପ୍ରଦଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି, ହେ ଦେବତାମାନେ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ତାଙ୍କୁ ହତ କରି, ତୁମକୁ ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ଦେଇଦେବି।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସୁରଗଣାଃ ସଂଜଗ୍ମୁର୍ ଦିଵମ୍ ଏଵ ହି ଭଗଵାନ୍ ଅପି ଦେଵେଶୋ ହ୍ଯ୍ ଅଦିତ୍ଯା ଗର୍ଭମ୍ ଆଵିଶତ୍
'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ; ଭଗବାନ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଉତ୍ପଦ୍ଯମାନେ ତୁ ଉତ୍ସଵାଶ୍ ଚ ବଭୂଵିରେ ଜାତୋ ଽସୌ ଵାମନୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯଜ୍ଞେଶୋ ଯଜ୍ଞପୂରୁଷଃ
ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ହେବାବେଳେ ଉତ୍ସବ ହେଲା; ସେ ବାମନ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ହଯମେଧାଯ ଦୀକ୍ଷିତଃ ବଲିର୍ ବଲଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମୁଖ୍ଯୈଃ ସମାହିତଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଳି, ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
ପୁରୋଧସା ଚ ଶୁକ୍ରେଣ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵେଦିନା ମଖେ ତସ୍ମିନ୍ ଵର୍ତମାନେ ଯଜମାନେ ବଲୌ ତଥା
ତାଙ୍କର ପୁରୋହିତ ଶୁକ୍ର, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ, ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ବଳି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ।
ଆର୍ତ୍ଵିଜ୍ଯ ଋଷିମୁଖ୍ଯେ ତୁ ଶୁକ୍ରେ ତତ୍ର ପୁରୋଧସି ହଵିର୍ଭାଗାର୍ଥମ୍ ଆସନ୍ନଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପନ୍ନଗେ
ଯଜ୍ଞର ହବିଷ୍ୟ ପାଇଁ, ଅନୁଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟ ଋଷି ଶୁକ୍ର ଉପବେଶିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗମାନେ ବସିଥିଲେ।
ଦୀଯତାଂ ଭୁଜ୍ଯତାଂ ପୂଜା କ୍ରିଯତାଂ ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପରିପୂର୍ଣଂ ପୁନଃ ପୂର୍ଣମ୍ ଏଵଂ ଵାକ୍ଯେ ପ୍ରଵର୍ତତି
ଦିଅ, ଭୋଗ କର, ପୂଜା କର—ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କର; ଏହିପରି କଥା ପୁଣିପୁଣି ହେଉଥିଲା।